Danıştay danistay 2022/6887 E. 2025/9067 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6887
Karar No : 2025/9067

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik Petrol İthalat İhracat San. ve Tic.
Ltd. Şti.
VEKİLERİ : Av. ...
Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Sakarya ili, Karapürçek ilçesi dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II-A Grubu maden işletme ruhsatının iptal edilmesi üzerine iptal edilen orman izinlerinin, maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin işleme karşı açılan davanın kazanılması üzerine kendilerine yeniden orman izni verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddedilmesine ilişkin Akyazı Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin uhdesinde bulunan Sakarya ili, Karapürçek ilçesi dahilinde ... sicil numaralı II-A Grubu maden işletme ruhsatının 10 yıllık ruhsat süresi ile dava konusu orman izinlerinin 30/09/2020 tarihine kadar düzenlendiği, 30/09/2020 tarihinden önce davacı şirket tarafından Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne yapılan maden ruhsat süresinin temdit talebi başvurusunun reddedilerek mevcut maden işletme ruhsatının iptaline karar verildiği, söz konusu maden işletme ruhsatının temdit talebinin kabul edilmeyerek ruhsatın iptaline ilişkin işleme karşı açılan davada Mahkemelerinin ... tarih (mahkemece sehven yürütmenin durdurulma tarihi olan ... tarihi yazılmıştır.) ve E:..., K:...ayılı kararıyla "işlemin iptaline" karar verildiği, idari yargı mercileri tarafından verilen iptal kararlarının dava konusu işlemi hukuk aleminde hiç doğmamış hale getirdiği gözetildiğinde davacının temdit başvurusu sürecinin ve dolayısıyla ruhsat hukukunun devam ettiği, 30/09/2020 tarihine kadar geçerli orman izinlerinin uzatılması için davacı şirket tarafından Orman Kanununun 16'ncı maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 2. fıkrası gereğince maden işletme ruhsatının son gününe kadar (30/09/2020 tarihine kadar) başvuru yapılması gerekmekte ise de davacı şirketin temdit başvurusunun hukuka aykırı olarak reddedilerek maden işletme ruhsatının 30/09/2020 tarihinden önce iptal edilmesi nedeniyle davacı şirket tarafından belirtilen tarihe kadar başvuru yapmasının kendisine külfet olarak yüklenemeyeceği, nitekim davacının iptal kararı nedeniyle ruhsat hukukunun devam ettiği ve daha sonrasında temdit başvurusunun kabul edildiği gözetildiğinde, davacı şirket tarafından iptal edilen orman izinlerinin kendilerine yeniden verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun Orman Kanununun 16'ncı maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 2. fıkrası gereğince "mevcut ruhsat hukukunun devam ettiği gözetilerek süre uzatımı talebi olarak" değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken başvurusunun "yeniden ruhsat alındığı taktirde yeni orman izni müracaatı yapması gerektiğinden" bahisle reddedilmesine ilişkin Akyazı Orman İşletme Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinde mevzuata uygun olduğu, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Sakarya ili, Karapürçek ilçesi sınırları dahilinde davacı adına S:... numaralı II. grup (Kalker ve serpantin mıcır) maden işletme ruhsatı ve izni 30/09/2010 tarihinde 10 yıl süreli olarak yürürlüğe girmiştir.
Davacı şirket tarafından, uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II-A Grubu maden işletme ruhsatının dava dışı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 11/08/2020 tarihli işlem ile iptal edilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesi nezdinde işlemin iptali talep edildiği, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptal edildiği, bu karara karşı yapılan istinaf isteminin ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu karara yönelik yapılan temyiz başvurusu sonucunda ise Dairemizin 18/11/2025 tarih ve E:2022/5861, K:2025/8748 sayılı kararı ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verildiği görülmektedir.
Söz konusu madene ilişkin 15.770,20 m2'lik orman izninin 20/01/2021 tarihinde ve 35.165,00 m2'lik orman izninin 21/01/2021 tarihinde davalı idare tarafından iptal edildiği, davacı tarafından 25/02/2021 tarihli dilekçe ile Orman Genel Müdürlüğüne başvuru yapılarak iptal edilen orman izinlerinin, maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin işleme karşı açılan davanın kazanılması üzerine kendilerine yeniden verilmesinin talep edildiği görülmüştür.
Akyazı Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile ise, Orman Kanununun 16'ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10. ve 11. maddeleri uyarınca orman izni uzatma başvurusu yapılmadığından söz konusu madene ilişkin 15.770,20 m2lik orman izninin 20/01/2021 tarihinde ve 35.165,00 m2 lik orman izninin 21/01/2021 tarihinde iptal edildiğinin tespit edildiği, ... İdare Mahkemesinin maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin E:... sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararı nedeniyle orman izni iptal işlerinin kaldırılmasının ve mevcut izinlerin devam etmesinin mümkün olmadığı ancak yeni ruhsat alındığında yeni orman izni müracaatında bulunulabileceği ve yeni izin müracaatında bulunulduğu takdirde talebin değerlendirmeye alınacağı görüş ve kanaati bildirilmesi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinde (işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hali ile); "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz.
Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.

(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir....
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir" hükmü yer almaktadır.
18/04/2014 gün ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin (mülga) "Kesin izin süre uzatımı" başlıklı 10. maddesinde "(1) İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır. (2) İzin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden İşleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı şartlarla devam eder. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fıkradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez." düzenlemesine;
Aynı Yönetmeliğin "İptal işlemleri" başlıklı, 11. maddesinde " (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat veya hammadde üretim izin belgesine dayalı olarak verilen maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis izinleri;a) Hak sahibinin vazgeçmesi,b) Ruhsatın iptali,c) ÇED belgesinin iptal edilmesi,ç) Mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi, bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair evrak ve yenilenmiş ruhsat ya da ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar ilgili bölge müdürlüğüne iznin yenilenmesi talebinde bulunulmaması,d) Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmemesi,e) Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında tanınan süre içinde verilen iznin yenilenmemesi veya bu süre içinde sahada çalışma yapıldığının tespit edilmesi,f) Orman idaresine ödenmesi gereken arazi izin bedelinin veya ek Devlet hakkının idarelerden kaynaklanan nedenler hariç olmak üzere ödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ödenmemesi,g) Orman idaresine ödenmesi gereken arazi izin bedelinin veya ek Devlet hakkının ödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ödenmemesinin izin süresince üç kez tekerrür etmesi, ğ) Verilen izinlerin amacı dışında kullanılması, halinde Bakanlıkça iptal edilir.... "hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; Orman sahaları içerisinde yapılacak her türlü madencilik faaliyetine verilen izinler ile ilgili olarak, ruhsat hukuku devam ettiği sürece ruhsatlı sahalar için verilmiş olan izinlerin devam edeceği, izin sahibinin yenilenmiş ruhsat ve yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabileceği açık olup, idarece süre uzatılmaması halinde süre uzatımı aşamasında yeni bir hukuki durumun ortaya çıkıp çıkmadığı yönünden sürenin uzatılmama gerekçelerinin hukuken geçerli somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerektiği de hukuk devleti ilkesinin gereğidir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından, uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II-A Grubu maden işletme ruhsatının dava dışı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 11/08/2020 tarihli işlem ile iptal edilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesi nezdinde işlemin iptalinin talep edildiği, Mahkemenin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptal edildiği, bu karara karşı yapılan istinaf isteminin ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu karara yönelik yapılan temyiz başvurusu sonucunda ise Dairemizin 18/11/2025 tarih ve E:2022/5861, K:2025/8748 sayılı kararı ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verildiği görülmektedir.
Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 10/2. maddesinde izin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması hali düzenlenerek işletme ruhsatı alınıncaya kadar mevcut izinler korunarak maden faaliyetinin devamlılığının sağlanmasının amaçlandığı, somut olayda ise davacının dava evvel verilen orman izinlerinin iptal işlemlerinin kaldırılması için davalı idareye başvuru tarihi olan 25/02/2021 tarihinde yürürlüğe giren yenilenmiş işletme ruhsatının henüz bulunmadığı ve başvurusunda işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge de sunmadığı göz önüne alındığında, idarece, davacının başvurusuna yönelik, Orman Kanununun 16'ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10. ve 11. maddeleri uyarınca orman izni uzatma başvurusu yapılmadığından söz konusu madene ilişkin 15.770,20 m2lik orman izninin 20/01/2021 tarihinde ve 35.165,00 m2 lik orman izninin 21/01/2021 tarihinde iptal edildiğinin tespit edildiği, ... İdare Mahkemesinin maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin E:... sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararı nedeniyle orman izni iptal işlerinin kaldırılmasının ve mevcut izinlerin devam etmesinin mümkün olmadığı ancak yeni ruhsat alındığında yeni orman izni müracaatında bulunulabileceği ve yeni izin müracaatında bulunulduğu takdirde talebin değerlendirmeye alınacağının bildirilmesi işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 25/11/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.