Danıştay danistay 2022/6707 E. 2025/7060 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6707
Karar No : 2025/7060

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Körfez ilçesi sınırları içerisinde İR:... ruhsat numaralı sahada II-A Grubu (kalker-mıcır) maden işleten davacı şirket tarafından, 104.888,47 m² alanda maden işletme, tesis ve altyapı tesis izni temdit ve ilave izin talebinin söz konusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünden bahisle reddine dair Orman Genel Müdürlüğü Sakarya Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece, maden işletme izni istemiyle yapılan başvurunun değerlendirilmesinde takdir hakkı izin verilmeme yönünde kullanılmış olmakla birlikte, değerlendirme komisyonunca dava konusu saha ile ilgili teknik ormancılık çalışmaları açısından sakınca olmadığına karar verilmesine rağmen, evvelce izin verilen 67.862,54 m²'lik sahayı da kapsayacak şekilde izin verilmeme gerekçeleri hukuken geçerli somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmadan tesis edilen dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının iptal edilen, sona eren ve kamu yararı nedeniyle reddedilen davaya konu izin taleplerinin birbirinden farklı olduğu, birbirlerinin devamı niteliğinde olmadığı, keşif yapılması halinde durumun tespit edilebileceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarece yapılan teknik inceleme sonucunda izin verilmesinde sakınca görülmediği, hukuken kabul edilebilir somut gerekçe sunulmaksızın talebinin reddedildiği, Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek davalının temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin İR:... ruhsat numaralı sahada II-A Grubu (kalker-mıcır) maden işlettiği, Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı Oluru ile 41.000,00 m²'lik alanda 31/12/2014 tarihine kadar maden işletme izni verildiği, akabinde ... tarih ve ... sayılı Olur ile aynı ruhsat alanında 70.193,00 m²'lik alanda 31/12/2016 tarihine kadar maden işletme, maden tesis ve maden altyapı tesis izni verildiği, ... tarih ve ... sayılı olur ile mevcut iznin 31/12/2017 tarihine kadar temdit edildiği, davacı şirketin bu izinlere ilave olarak 93.772,15 m²'lik alanda maden işletme, maden tesis, maden altyapı tesis izin talebinin ... tarih ve ... sayılı Olur ile onaylandığı, ancak bu izinle ilgili tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde davacı firma tarafından bedellerin ödenmemesi, teminatın ve taahhüt senedinin verilmemesi ve sahanın firma tarafından teslim alınmaması nedeniyle mevcut iznin Sakarya Orman Bölge Müdürlüğünün 07/11/2017 tarih ve 226 sayılı Oluru ile iptal edildiği, davacı şirketin uyuşmazlığa konu talebi üzerine; mevcutta izinli 67.862,54 m²'lik alana yönelik iznin temdidi ve izinli alanlara ek olarak 37.025,93 m²'lik (toplam:104.188,47m²) alanda 09/04/2018 tarihli komisyonca yapılan nihai değerlendirmede dava konusu saha ile ilgili talebin değerlendirmeye alınmasında teknik ormancılık çalışmaları açısından sakınca olmadığına karar verildiği, Maden İşletme, Maden Tesis, Şantiye ve Pasa Döküm Alanı izin raporları hazırlanarak Orman Genel Müdürlüğü'ne onaya sunulduğu, Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işlemi ve Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile "izin verilmesinde kamu yararı görülmemesi" gerekçesi ile talebin uygun değerlendirilmediğinin Orman Genel Müdürlüğü Sakarya Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işlemi ile davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle)16. maddesinde: ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.
Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.
Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir.
Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
'' hükmüne yer verilmiştir.
(Davaya konu işlem tarihinde yürürlükte bulunan) 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin; "İnceleme ve Değerlendirme" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bölge müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir.
(3) Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat talepleri bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talep bir bütün olarak ele alınır." düzenlemesi;
"Değerlendirme komisyonu" başlıklı 16. maddesinde ise,"... (3) "Değerlendirme Komisyonunun görevleri;
a) Muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatlarını,
b) Muhafaza ormanlarındaki ruhsat taleplerini,
c) Verilecek izinlerle ilgili mevzuatta açık hüküm bulunmayan hususları, değerlendirmektir.
(4) "Değerlendirme Komisyonunca uygun bulunan müracaatlar Bakan onayına sunulur, onayı takiben bölge müdürlüğü tarafından izin raporu düzenlenerek izin verilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı şirketin Kocaeli ili, Körfez ilçesi sınırları içerisinde İR:... ruhsat numaralı sahada davalı idarenin 19/12/2009 tarihli olur işlemi ile madencilik faaliyetinde bulunmaya başladığı, yukarıda safahatı aktarıldığı üzere muhtelif tarihli olur işlemleri ile gerek temdit talebinde bulunarak gerek ilave izin verilmesi suretiyle faaliyetine devam ettiği, davaya konu işlemin dayanağının ise hem temdit talebine hem ilave izin talebine ilişkin olduğu, bu durumda daha önce müteaddit defalar temdit edilmiş ve ilave izin verilmiş olan alan için davalı idarece "orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğü" gerekçesiyle izin verilmemesi işleminin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacının ilk olarak 41.000,00 m²'lik alanda faaliyet gösterdiği, ardından aynı ruhsat sahası içerisinde bulunan 70.193,00 m²'lik alanda faaliyette bulunmasına karar verildiği, bu iznin 31/12/2017 tarihine kadar uzatıldığı, bu izinlere ilave olarak 93.772,15 m²'lik alanda maden işletme, maden tesis, maden altyapı tesis izin talebinde bulunduğu, talebi idare tarafından kabul edilmesine karşın davacı şirketin -dava dilekçesinde beyan ettiği üzere- ekonomik sorunları nedeniyle sahayı teslim alarak gerekli ödemeleri yapmaması sonucunda bahse konu iznin davalı idarece iptal edildiği, davacının davaya konu başvurusunda ise; 67.862,54 m²'lik alan için temdit talebinde bulunulduğu, 37.025,93 m²'lik alan için yeni izin başvurusunda bulunduğu görülmüş olup Mahkemesince yapılan değerlendirmede uydu fotoğraflarında izin istenilen sahanın daha önce davacı tarafından işletilen maden sahası olduğu, aynı sahanın da içinde bulunduğu toplamda 104.188,47 m² alanın tamamı için değerlendirme komisyonunun aksine orman olarak kullanılmasında yarar görülerek izin verilmesinde kamu yararı görülmediğinden bahisle işlem tesis edildiği belirtilerek anılan işlemin iptaline karar verilmiş ise de davalı idarenin aşamalardaki beyanlarında; davacı şirketin sahayı teslim alma konusunda yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle iptal edilen, davacı tarafından kullanılmakta olan sahada sona eren ve kamu yararı nedeniyle reddedilen davaya konu izin taleplerinin de birbirinden farklı olduğu, birbirlerinin devamı niteliğinde olmadığı, davacının davaya konu başvurusunda kullanım amacı değişikliğine gittiğini belirttiği ancak Mahkemece bu hususta bir araştırma yapılmadan karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, dosyada mevcut olan uydu görüntülerinden; her ne kadar davacının daha önce kullandığı sahanın bitişiğindeki alanlardan izin talep ettiği anlaşılmakta ise de bu görüntülerden davaya konu başvuruda talep edilen izinlerin daha önce davacı tarafından kullanılmakta olan saha içerisinden talep edilmiş olduğuna yönelik bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, kaldı ki davalı idarenin beyanları dikkate alındığında, öncelikli olarak temdit talebinde bulunulan ve yeni izin talep edilen alanın, davacı tarafından önceden kullanılan alanlar olup olmadığının, davacının gerekli prosedürü yerine getirmemesi nedeniyle Sakarya Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Oluru ile iptal edilen iznine ilişkin sahayla, yeni başvurusuna konu sahanın bir bağlantısının bulunup bulunmadığının, davacı tarafından yeni başvurusunda kullanım amacı değişikliğine gidilip gidilmediğinin, şayet kullanım amacı değişikliği yapılmış ise bu durumun temdit talebinde bulunulan yahut yeni izin talep edilen alana mı ilişkin olduğunun, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak açıklığa kavuşturulması ve bilirkişi incelemesi sonucunda elde edilecek verilerin değerlendirilmesi sonucunda bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, belirtilen hususların keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak irdelenmesi sonucunda bir karar verilmesi gerektiğinden dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 22/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.