Danıştay danistay 2022/6536 E. 2025/5468 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6536
Karar No : 2025/5468

DAVACI :... Derneği
VEKİLLERİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU :Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen 01/08/2022 tarihli ve 54426063 sayılı Bakan Oluru ile uygulamaya konulan Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönergenin 4. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :Ülke genelinde faaliyet gösteren rehabilitasyon merkezlerinin çoğunun 01/01/2015 tarihinden önce açıldığı, mevzuat hükümleri uyarınca kurumların program ilavesi yapmak için yerleşim planında değişiklik yapmasının gerektiği, açılış için alınmış ve sonrasında bina değişikliği yapılmaksızın mevcut binada yerleşim planı değişikliği gerektiren işlemler için düzenleme gereği bağımsız bahçe şartının arandığı, bu durumun yıllardır faaliyet gösteren kurumlarda bina değişikliği yapılması sonucunu doğurduğu, bina değişikliği yapmak zorunda kalan kurumların eğitime ara vermesi gerektiği, bu durum nedeniyle eğitim alan engelli bireylerin mağduriyet yaşayacağı, düzenleme ile 01/01/2015 tarihinden önce kurulan kurumların gelişim ve büyüme gösterme, kontenjan artırma imkanlarının ortadan kaldırıldığı, bu durumun kazanılmış hakların ihlali niteliğinde olduğu ve Anayasa ile güvence altına alınan çalışma özgürlüğünü kısıtladığı, düzenlemenin iptali gerektiği iddia edilmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Sunulan hizmetin kalitesini artırmaya yönelik olarak Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinde çeşitli düzenlemeler yapıldığı, 01/01/2015 tarihinden önce açılan kurumlar yönünden getirilen istisnaların artık amacına ulaştığı, ayrıca bu kurumlarda öğrenci, kursiyer ya da özel gereksinimli bireylere verilen hizmet kalitesinde ciddi farklılaşmaların ortaya çıktığı, bu nedenle 01/08/2022 tarih ve 54426063 sayılı Makam Oluru ile değişiklik yapıldığı, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 11/I(ç) maddesinde 05/07/2014 tarihinde yapılan değişiklik ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin bahçesi bulunan müstakil binalarda açılma zorunluluğunun getirildiği, anılan değişikliğe uygun olarak Mülga 16/07/2014 tarihli Standartlar Yönergesinde de değişikliğe gidilerek Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin kontenjan değişikliğine yol açacak yerleşim planı değişikliğinde kurum binalarının Yönergenin 23/A ve 24. maddelerine uygun hale getirmeleri gerektiği yolunda Geçici 6. madde düzenlemesinin bulunduğu, Mülga Yönergenin 23/A maddesinde ise özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin bahçesi bulunan ve müstakil binada açılacağının hüküm altına alındığı, yine 24. maddesinde bu merkezlerde bulunması gereken bölümlerin düzenlendiği, anılan düzenlemeler mevcut kurumlar yönünden derhal uygulanmayarak kurumların kontenjan değişikliğine yol açacak yerleşim planı değişikliği yapmaları şartına başlandığı, düzenlemenin sadece özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine yönelik değil tüm özel öğretim kurumlarına yönelik olduğu, bu kurumlarda sunulan hizmetin iyileştirilmesi, başta fiziksel standartlar olmak üzere niteliklerin yükseltilmesine yönelik yapılan değişikliğin kurumların özel teşebbüs hürriyetleri yanında bireylerin eğitim hakkını da korumaya yönelik olduğu, Bakanlığın, özel öğretim kurumlarında verilen eğitimler karşılığı anılan kurumlara ödeme yaptığı da dikkate alındığında, istenilen standartlarda hizmet sunulmasını bekleme ve bu yolda düzenleme yapmasının normal olduğu, ayrıca düzenlemenin bütün kurumlar yönünden sonuç doğurmadığı, sadece kontenjan artırımına yol açacak yerleşim planı değişikliği yapan kurumlar yönünden sonuç doğurduğu, hizmetin kalitesinin artırılmasının amaçlandığı, bu yolda geçiş sürecine özgü olarak 01/01/2015 tarihinden önce kurum açma ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumlar yönünden uygulanan bazı istisna hükümlerinin ilelebet süreceğini beklemenin yersiz olduğu, hükmün, sadece özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerini değil Yönerge kapsamındaki tüm kurumlarının getirilen standartlara uyum sağlayacak imkanı sunma amacını taşıdığı, kuralın, yedi yılı aşan süre zarfında kurumlar arasında ortaya çıkan eşitsizlikler nedeniyle yürürlükten kaldırıldığı, düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereği olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 01/08/2022 tarihinde 54426063 sayılı Bakan Oluru ile uygulamaya konulan Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönergenin 4. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu,13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 301 inci, 310 uncu ve 326 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum Açma, Devir, Nakil ve Kapatma" başlıklı İkinci Bölümünün "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde; "(Değişik:RG-5/7/2014-29051) Binanın kurum açılacak kat veya katları için ayrı ayrı, okul ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarak kullanılacak binaların ayrıca bahçeleri için de 35x50 cm veya A3 ebadında kâğıtlara çizilmiş yerleşim planı..." belgesinin istenileceği, yine aynı Yönetmeliğin "Kurum binaları" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri; bahçesi kurum binasının alanı dışında olan, kullanım hakkının tamamı kuruma ait müstakil binalarda açılır." hükmüne yine dava açma tarihinde yürürlükte olan ancak 16/2/2024 tarihli ve 32462 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan değişiklikle yürürlükten kaldırılan (ç) bendinde ise, "(Değişik:RG-8/8/2015-29439) Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin, bahçesi bulunan ve müstakil binalarda; özel öğretim kurslarının, bağımsız girişi bulunan ve bütün birimleri aynı binanın birbirine bitişik daire veya bitişik alt ve üst katlarında yahut aynı bahçe içerisinde tamamı kuruma ait binalarda; diğer kurumların ise bütün birimlerinin aynı binanın birbirine bitişik daire veya bitişik alt ve üst katlarında ya da bitişik binaların birbirine bağlantılı aynı katlarında yahut aynı bahçe içerisinde tamamı kuruma ait binalarda olması gerekir." kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu düzenlemeden önce yürürlükte olan 11/03/2020 tarihli Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinin "Mevcut kurumlar" başlıklı 41. maddesinde "Bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan özel öğretim kurumlarından kontenjan artırımına yol açacak yerleşim planı değişikliklerinde bu Yönergede belirtilen standartlar uygulanacaktır. Ancak, 01/01/2015 tarihinden önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumların mevcut binaları ile 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında binası koruma altına alınarak kültür varlığı olarak tescilli olan kurumlarda bu Yönergede belirtilen bahçe, asansör şartı ile merdiven, kapı, pencere, koridor için belirlenen standartlar aranmaz." hükmü, Geçici 2. maddesinde ise," Bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri kontenjan değişikliğine yol açacak yerleşim planı değişikliklerinde kurumlarını bu Yönergenin 30 uncu maddesi ikinci fıkrasında belirtilen şartlara uygun hâle getirirler." hükmü yer verilmiştir..
Anılan Yönergenin varlığını koruyan 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise,".... Merkezlerde binaya verilecek toplam birey kontenjanı ile orantılı büyüklükte bahçe bulunur. Bahçe alanı her bir birey için en az 1,5 m2 alan düşecek şekilde olur..." hükmü yer almaktadır. Dava konusu 01/08/2022 tarih ve 54426063 sayılı Bakan Oluru ile uygulamaya konulan Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönergenin 4. maddesi ile asıl Yönerge'nin "Mevcut kurumlar" başlıklı 41. maddesinde değişikliğe gidilerek; ilgili maddede yer alan; “01/01/2015 tarihinden önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumların mevcut binaları ile” ibaresi ve “bahçe” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. Dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ile davacı iddiası ve davalı savunması bir bütün olarak incelendiğinde, bütün bu mevzuat değişiklik süreciyle bu tür eğitim-öğretim kurumlarında sunulan hizmetin iyileştirilmesi ve başta fiziksel standartlar olmak üzere niteliklerin yükseltilmesinin amaçlandığı ve aynı zamanda geçiş hükümleriyle hizmet sunucularının haklarının gözetildiği, yapılan değişikliğin kurumların ve bireylerin eğitim hakkını korumaya yönelik olduğu, getirilen bu yeni düzenlemelerin mevcut kurumlar yönünden derhal uygulanmayarak kurumların kontenjan değişikliğine yol açacak yerleşim planı değişikliği yapmaları şartına başlandığı, ayrıca Yönerge kapsamındaki tüm kurumlara yönelik getirilen standartlarla kurumlar arasında ortaya çıkan eşitsizliklerin giderilmesinin amaçlandığı ve bu yönüyle düzenlemenin kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst normlara uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, haksız açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 11/06/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'un ve davalı idare vekili Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, 01/08/2022 tarih ve 54426063 sayılı Bakan Oluru ile yürürlüğe giren Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönerge'nin 4. maddesi'nin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesinde, ''Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabilir. İtiraz, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanır. Kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamaz. Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:...'' hükmüne yer verilerek devamında, kurum açma izni ve kurucu/kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binaları ile ilgili kurallara yer verilmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinde, 03/01/2025 tarih ve 32771 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "(...) (7) (Ek:RG-3/1/2025-32771) Daha önceden kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumların kurucuları, mevcut kurum binasında bina/blok/kat ilavesi yapmaksızın yerleşim planı değişikliği yapmak suretiyle kurumunu başka bir kuruma dönüştürmeden ya da okullar dışında bir kuruma veya okul öncesi eğitim kurumuna dönüştürerek aynı binada bir veya birden fazla kurum açmak istemesi hâlinde ikinci fıkranın (k), (l) ve (m) bentlerinde sayılan belgeler hariç kurum binası kiralık ise geçerliliği devam eden kira sözleşmesi ve diğer belgelerle birlikte Genel Müdürlükçe belirlenerek internet sayfasında yayımlanan standartlarda belirtilen şartları yerine getirerek valiliğe müracaat eder." ek fıkrası düzenlenmiş; "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 6. maddesinde, "(1) (Değişik:RG-19/2/2020-31044) Yapılan müracaatın; 5 inci maddenin ikinci fıkrasında, sosyal etkinlik merkezlerinde ise 5 inci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen şartlara, kurum açılacak binanın ve bölümlerinin kurumun türüne göre Genel Müdürlükçe belirlenerek internet sayfasında yayınlanan standartlara ,,, uygun olup olmadığını incelemek üzere il millî eğitim müdürlüğünce beş iş günü içinde, eğitim müfettişi/il veya ilçe millî eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacılardan en az iki kişinin görevlendirileceği, ..." düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Kurum binaları" başlıklı 11. maddesinde, "özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin bütün birimlerinin aynı binanın birbirine bitişik daire veya bitişik alt ve üst katlarda ya da bitişik binaların birbirine bağlantılı aynı katlarında yahut aynı bahçe içerisinde tamamı kuruma ait binalarda olması" gerektiği kurala bağlanmış; 19/02/2020 tarih ve 31044 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile ilgili maddede, "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin, bahçesi kurum binasının dışında olan, kullanım hakkının tamamı kuruma ait müstakil binalarda açılacağı" belirtilmiştir.
Anılan maddede; 03/01/2025 tarih ve 32771 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile “bahçesi kurum binasının alanı dışında olan,” ibaresi yürürlükten kaldırılarak; düzenlemenin son hali; "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri'nin (Mülga ibare:RG-3/1/2025-32771) kullanım hakkının tamamı kuruma ait müstakil binalarda açılır." şeklini almıştır.
Aynı Yönetmeliğin "Yerleşim ve kontenjan değişikliği" başlıklı 17. maddesinde,
"(1) Kurucu veya kurucu temsilcisi kuruma bina, blok veya kat ilavesi yapmak suretiyle kontenjan veya yerleşim planında değişiklik yapmak için bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (d), (h), (ı), (k), (Değişik ibare:RG-19/2/2020-31044) (l), (m) ve (p) bentlerinde belirtilen belgelerle birlikte kaymakamlık veya valiliğe başvurur. Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre sadece binadaki değişen bölümlere (Ek ibare:RG-19/2/2020-31044) ve ortak kullanım alanlarına bakılarak düzenlenecek raporun incelenmesi sonucunda bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan kurum açılacak bina ile ilgili şartlara uygun olduğunun görülmesi hâlinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatını veren merci tarafından kuruma on iş günü içerisinde izin verilir. Bu süre, evrakın ilgili merciin evrakına giriş tarihinden itibaren hesaplanır.
(2) (Değişik:RG-13/1/2017-29947) Kurucu veya kurucu temsilcisi mevcut binada değişiklik yapmak suretiyle kontenjan değişikliği yapmak için 5 inci maddenin ikinci fıkrasının (d), (ı), (k), (Değişik ibare:RG-19/2/2020-31044) (l), (m) ve (p) bentlerinde belirtilen belgelerle birlikte kaymakamlık veya valiliğe başvurur. 6 ncı madde doğrultusunda düzenlenecek raporun incelenmesi sonucunda 5 ve 11 inci maddelerde sayılan kurum açılacak bina ile ilgili şartlara uygun olduğunun görülmesi hâlinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatını veren merci tarafından kuruma on beş iş günü içerisinde izin verilir. Bu süre, evrakın ilgili merciin evrakına giriş tarihinden itibaren hesaplanır. Ancak binaya blok veya kat ilavesi yapmadan, bina içinde ve dışında bulunan perde, kolon, kiriş, döşeme gibi binanın taşıyıcı unsurlarına müdahalede bulunmadan hâlihazırda bulunan alanları; alçıpan, alüminyum, temperli cam gibi hafif ve sağlam malzemelerle bölerek küçültme, aynı malzemenin kaldırılarak yapılan büyütme işlemlerine yönelik tadilatlar var ise Genel Müdürlükçe belirlenerek internet sayfasında yayımlanan standartlar dikkate alınarak il millî eğitim müdürlüğünce görevlendirilen eğitim müfettişi (Değişik ibare:RG-19/2/2020-31044) il veya ilçe millî eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacı tarafından sadece değişen bölümler ile kurumun ortak alanlarının yeterli olup olmadığına bakılarak düzenlenecek rapora göre kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı veren merci tarafından izin verilir.
(3) Binada değişiklik yapılmadan genel kontenjana etki eden yerleşim planı değişikliklerine, Genel Müdürlükçe belirlenerek internet sayfasında yayınlanan standartlar dikkate alınarak (Değişik ibare:RG-13/1/2017-29947) il milli eğitim müdürlüğünce görevlendirilen eğitim müfettişi (Değişik ibare:RG-19/2/2020-31044) il veya ilçe millî eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacı (Mülga ibare:RG-13/1/2017-29947) (…) düzenlenecek rapora göre kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı veren merci tarafından izin verilir.
(4) Genel kontenjan, derslikler ve laboratuvarlarda değişiklik yapılmaması şartıyla sadece kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatını veren merci tarafından belirlenen kurumun diğer bölümleri arasında yapılacak yerleşim planı değişiklikleri, Genel Müdürlükçe belirlenerek internet sayfasında yayınlanan standartlar dikkate alınarak kurum müdürlüğünce yapılır. Değişiklik yapılan yerleşim planının bir örneği kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatını veren mercie gönderilir." düzenlemesi yer almıştır.
11/03/2020 tarih ve 5331494 sayılı Makam Onayı ile yürürlüğe giren Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi'nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Yönergenin, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 3 üncü ve 4 üncü maddeleri, (Mülga ibare: 6/3/2024 tarihli ve 98249029 sayılı Makam Oluru) (…) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 310 uncu, 326 ncı ve 508 inci maddeleri ile 20/3/2012 tarihli ve 28239 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlandığı"; "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde bulunması gereken bölümler" başlıklı 30. maddesinde, "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin, bahçesi bulunan müstakil binalarda açılacağı", "Mevcut kurumlar" başlıklı 41. maddesinde, "Bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan özel öğretim kurumlarından kontenjan artırımına yol açacak yerleşim planı değişikliklerinde, bu Yönergede belirtilen standartların uygulanacağı, ancak, 01/01/2015 tarihinden önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumların mevcut binaları ile 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında binası koruma altına alınarak kültür varlığı olarak tescilli olan kurumlarda bu Yönergede belirtilen bahçe, asansör şartı ile merdiven, kapı, pencere, koridor için belirlenen standartların aranmayacağı" düzenlenmiştir.
Dava konusu 01/08/2022 tarih ve 54426063 sayılı Bakan Oluru ile uygulamaya konulan Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönergenin 4. maddesi ile asıl Yönerge'nin "Mevcut kurumlar" başlıklı 41. maddesinde değişikliğe gidilerek; ilgili maddede yer alan; “01/01/2015 tarihinden önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumların mevcut binaları ile” ibaresi ve “bahçe” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu değişiklik öncesi, 01/01/2015 tarihinden önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumların mevcut binaları ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında binası koruma altına alınarak kültür varlığı olarak tescilli olan kurumlarda kontenjan artırıma yol açacak yerleşim planı değişikliklerinde, Yönergede belirtilen standartlardan bahçe, asansör ile merdiven, kapı, pencere, koridor için belirlenen standartlar aranmayacakken, artık; bu istisna hüküm, sadece Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında binası koruma altına alınarak kültür varlığı olarak tescilli olan kurumlarda asansör şartı ile merdiven, kapı, pencere, koridor için belirlenen standartlar yönünden uygulanacaktır.
Anılan düzenleme, 5580 sayılı Kanun'a tabi olup kontenjan artırımına yol açacak yerleşim planı değişikliği yapan bütün kurumlar yönünden hukuki sonuç doğuracak olup; uyuşmazlığın esası, "özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri" yönünden sınırlı olarak incelenmiştir.
Anayasa'nın 124. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır.
Anayasa'da düzenleyici işlem olarak sadece yönetmelikler belirtilmiş ise de idarenin düzenleme yetkisi bununla sınırlı olmayıp, idareler, değişik adlar altında da (genelge, tamim, sirküler vb.) düzenleyici işlemler yapmaktadırlar.
Normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk normundan almaktadır. Başka bir anlatımla normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmekte olup; bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamayacağı veya kısıtlayamayacağı; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir.
Davacı ... Derneği tarafından; ülke genelinde faaliyet gösteren rehabilitasyon merkezlerinin çoğunun 01/01/2015 tarihinden önce açıldığı, mevzuat hükümleri uyarınca kurumların program ilavesi yapmak için yerleşim planında değişiklik yapmasının gerektiği, açılış için alınmış ve sonrasında bina değişikliği yapılmaksızın mevcut binada yerleşim planı değişikliği gerektiren işlemler için düzenleme gereği bağımsız bahçe şartının arandığı, bu durumun yıllardır faaliyet gösteren kurumlarda bina değişikliği yapılması sonucunu doğurduğu, bina değişikliği yapmak zorunda kalan kurumların eğitime ara vermesi gerektiği, bu durum nedeniyle eğitim alan engelli bireylerin mağduriyet yaşayacağı, düzenleme ile 01/01/2015 tarihinden önce kurulan kurumların gelişim ve büyüme gösterme, kontenjan artırma imkanlarının ortadan kaldırıldığı iddia edilmektedir.
Davalı idare tarafından; 2014 tarihinden itibaren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin bahçesi bulunan müstakil binalarda açılacağının hüküm altına alındığı, ilgili şartın mevcut merkezlere derhal uygulanmadığı, kontenjan değişikliğine yol açacak yerleşim plan değişikliklerinde uygulanmasına karar verildiği, bu şekilde mevcut kurumların imkanlarının korunduğu belirtilmiştir.
28/08/2024 tarih ve 112673519 sayılı Makam Onayı ile, "... Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinin 41'inci maddesinin birinci fıkrasında 'Bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan özel öğretim kurumlarından kontenjan artırımına yol açacak yerleşim planı değişikliklerinde bu Yönergede belirtilen standartlar uygulanacaktır. Ancak, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
kapsamında binası koruma altına alınarak kültür varlığı olarak tescilli olan kurumlarda bu Yönergede belirtilen asansör şartı ile merdiven, kapı, pencere, koridor için belirlenen standartlar aranmaz.' düzenlemelerine yer verilmiştir. Bu doğrultuda özel öğretim kurumlarına kontenjan artışına neden olacak program ilavesi ya da yerleşim planı değişikliği yapılmak istendiğinde mevcut bina yerleşim planında yer alan tüm alanlar incelenmekte ve diğer programlar için de yürürlükteki standartlara uyum sağlanması istenmektedir. Ancak, yukarıda bahsedildiği üzere ülkemizde kentsel dönüşüm ve bina güçlendirme çalışmalarının devam etmesi nedeniyle yürürlükteki standartlarda kurum binası bulma güçlüğü yaşandığı göz önünde bulundurularak, kurumlara kontenjan artışına neden olacak program ilavesi ya da yerleşim planı değişikliği yapılmak istendiğinde Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 17'nci maddesi dikkate alınarak sadece binada değişen bölümlere ve ortak kullanım alanlarına bakılarak, kontenjan artışı olmaması halinde ise sadece değişen bölümlere bakılarak işlem yapılması ve kurumda bulunan mevcut programlar için açıldıkları dönemdeki şartların devam ettirilmesi" ne karar verilmiştir.
03/01/2025 tarih ve 32771 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik uyarınca 20/01/2025 tarih ve 123469729 sayılı yazı ile "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden aranan bahçe şartının kaldırıldığı, bu kurumların müstakil binalarda açılabileceği, ancak yangın, deprem, sel, kentsel dönüşüm, sağlık sebepleri ve mahkeme tahliye kararı gibi hâllerden dolayı binayı ani olarak terk etme durumunda kalan kurumlardan müstakil bina şartı da aranmayıp yalnızca bağımsız giriş şartı aranacağı" belirtilmiş ve tüm Valiliklere gönderilmiştir.
Dava konusu Yönerge hükmünün değerlendirilmesi neticesinde; anılan Yönergenin dayanağı olan Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde 03/01/2025 tarih ve 32771 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile yapılan değişiklikle, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin kullanım hakkının tamamı kuruma ait müstakil binalarda açılacağı, kontenjan veya yerleşim planı değişikliklerinde sadece binadaki değişen bölümlere ve ortak kullanım alanlarına bakılarak inceleme yapılacağı düzenlenmiş; dava konusu Yönerge hükmünde ise karar tarihi itibariyle değişen Yönetmelik hükmüne uygun bir düzenleme yapılmamış, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan özel öğretim kurumlarından kontenjan artırımına yol açacak yerleşim planı değişikliklerinde bu Yönergede belirtilen tüm standartların aranacağı düzenlenmiş, bu haliyle dava konusu madde dayanak Yönetmeliğe aykırı hale gelmiştir.
Bu itibarla; dava konusu düzenlemenin iptali gerekmektedir.
Nitekim; dava konusu düzenlemenin iptali istemiyle açılan benzer davada; Dairemizin 26/02/2025 tarih ve E:2022/7135, K:2025/1421 sayılı kararıyla dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 01/08/2022 tarih ve 54426063 sayılı Bakan Oluru ile yürürlüğe giren Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönerge'nin 4. maddesi'nin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri yönünden İPTALİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL (duruşmalı işler) vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4\. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.