Danıştay danistay 2022/5955 E. 2025/5672 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5955
Karar No : 2025/5672

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi Ticaret A. Ş.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Merkez ilçesi dahilinde bulunan ... sicil sayılı II(a) grubu (bazalt) maden işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı adına davalı idarece Maden Kanunu'nun 12/4 maddesi uyarınca 440.118,12 TL idari para cezası uygulandığı, anılan idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada yürütmenin durdurulması isteminin kabulü üzerine yeniden işlem tesis edilerek, 91.254,02 ton bazalt madeni üretim ve sevkiyatının idareye beyan edilmediğinden bahisle 273.762,06 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda davalı idare tarafından ruhsat sahasında yapılan üretim ve sevkıyatın bildirilmediğine ilişkin maddi gerçeğin tutanak ve raporla tespit edildiği, tespit edilen bu miktarın 2018 yılı için ocak başı satış fiyatının 2018 yılı için yeniden güncellenmesi sonucu bulunan miktarın 15 TL/ton ocakbaşı satış fiyatı üzerinden hesaplanan 2018 yılı ocak başı satış fiyatından devlet hakkı hesaplandıktan sonra II. Grup c bendi maden olan bazalt olduğu anlaşılmakla %4 Devlet maden hakkının 5 katı tutarında olan 273.762,06-TL idari para cezası (91.254,02x15-TL ocak başı fiyat/100x4=54.572,412x5=273.762,06-TL) verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket uhdesindeki ruhsatlı sahada yapılan denetim neticesinde ilgili dönemdeki üretim miktarı ile beyanlar ve stok toplamı arasındaki fark nazara alınarak 91.254,02 ton beyan edilmeyen üretim bulunduğu sabit olup, mahkeme kararının cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmadığı, Dairelerinin ... tarih ve E:... sayılı ara kararı ile; aynı maden ruhsatlı sahada ve aynı miktardaki beyan eksikliğinden (91.254,02 ton üretim) kaynaklı olarak, 13,16 TL ocak başı satış fiyatı uygulanarak 48.036,15 TL tahakkuk yapılıp yapılmadığı aynı miktardaki beyan dışı üretim için 13,16 TL/ton üzerinden tahakkuk yapılmış görünmesine rağmen, işbu dava konusu tahakkukun hangi gerekçeler gözetilerek 15,00 TL/ton üzerinden yapıldığının sorulmasının ve buna ilişkin bilgi ve belgelerin eksiksiz bir şekilde gönderilmesinin istenildiği, bahsi geçen ara kararı üzerine gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, 91.254,02 ton beyan edilmeyen üretim miktarı üzerinden, 2018 yılı ocak başı satış fiyatı 13,16 TL/ton olduğu gözetilerek Devlet hakkı tahakkuku yapıldığı ve anılan tutarın davacı şirket tarafından ödendiği, ocak başı satış fiyatının 13,16 TL/ton olarak uygulanmasının sebebi olarak ise de; işleme esas heyet görüşünün bildirildiği tarih itibarıyla 2018 yılı ocak başı satış fiyatlarının henüz belli olmaması nedeniyle 2017 yılı ocak başı satış fiyatı üzerinden yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle bulunan 13,16 TL/ton tutarın baz alındığı, ancak ocak başı satış fiyatlarının 30/06/2020 tarihinde belirlenmesi üzerine işbu davaya konu idari para cezasında 15 TL/ton ocak başı satış fiyatı uygulandığının belirtildiği, uyuşmazlık konusu olayda, beyan edilmeyen üretim miktarı üzerinden ... tarih ve E... sayılı işlemle davacı şirket adına 48.036,15 TL Devlet Hakkı tahakkuku yapıldığı ve anılan tutarın davacı şirket tarafından ödendiği görüldüğünden, beş kat şeklinde uygulanacak idari para cezasında da ilk Devlet hakkı tahakkukunun nazara alınması, bir başka ifade ile 48.036,15 TL Devlet Hakkının beş katı tutarında idari para cezası verilmesi gerekmekte olup, Devlet hakkı tahakkuku yapılıp ilgilisince ödendikten sonra belirlenen ocak başı satış fiyatları dikkate alınarak bulunan Devlet Hakkı üzerinden uygulanan beş kat idari para cezasının bu kısmında hukuki isabet bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı, ... tarih ve E... sayılı işlemle belirlenen 48.036,15 TL Devlet Hakkına beş kat ceza uygulanmak suretiyle 240.180,60 TL idari para cezası verilmesi gerekmekte olup, işlemin anılan tutarı aşan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü suretiyle; kararın, dava konusu ... tarih ve E... sayılı işlemde yer alan 273.762,06 TL idari para cezasının 33.581,46 TL'sinin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, işlemin bu tutara yönelik kısmının iptaline; kalan 240.180,60 TL'ye yönelik kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasında görülen davada verilen yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yönündeki karar doğrultusunda yeniden işlem tesis edildiği, işlemin iptaline karar verilen 33.581,46 TL'lik kısmı yönünden verilen iptal kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Tekirdağ ili, Merkez ilçesi dahilinde bulunan ... sicil sayılı II(a) grubu (bazalt) maden işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı hakkında, bu ruhsata bağlı sahada yapılan tetkikler sonrasında tespit edilen hususlara ilişkin olarak tesis edilen .... tarih ve E... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemiyle, ruhsat sahasında yapılan üretimin ve satışın tam ve süresinde bildirilmediğinden bahisle, Maden Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, 440.118,12 TL idari para cezası verilmiştir. Anılan idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı ... tarihli kararı ile "davacının uhdesinde bulunan maden sahası ile ilgili olarak denetim ve tespitin yapıldığı (fiilin işlendiği) 2018 yılı için Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ocak başı satış fiyatı esas alınarak hesaplanacak ocak başı satış bedeli üzerinden devlet hakkı hesaplanmak suretiyle ve 3213 sayılı Kanun'un 14. maddesinde 2015 yılında yapılan değişiklik sonrasında Kanuni dayanağı kalmadığı anlaşılan %30 oranında ek devlet hakkı eklenmeksizin belirlenen devlet hakkı miktarının beş katı tutarında ceza uygulanması gerekirken; 2018 yılı ocak başı satış fiyatının yeniden değerleme oranına göre arttırılması sonucu bulunan fiyat esas alınmak suretiyle hesaplanan ocak başı satış bedeli üzerinden devlet hakkı hesaplandıktan sonra %30 oranında ek devlet hakkı eklenerek belirlenen toplam devlet hakkı tutarının beş katı tutarında idari para cezası uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verilmiştir. Anılan karar üzerine, işbu dosyada iptali istenilen, davacı adına 273.762,06 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin tesis edilmesi sonrasında iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasında; "(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/12 md.) Denetim ve inceleme sonucunda, yaptığı üretim ve sevkiyatı sevk fişi ile kayıt altına almadığı veya bildirmediği tespit edilen ruhsat sahiplerine, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bildirilmeyen miktar için hesaplanacak Devlet hakkının beş katı tutarında idari para cezası verilir. Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde bildirilmeyen miktar için madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiş, yine aynı Kanun'un Devlet Hakkı başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasında "Devlet Hakkı ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır." hükmü düzenlenmiş, aynı maddenin 4. fıkrasında" Devlet hakkı; (c) bendi "II. Grup (a) ve (c) bendi madenlerden %4 (kaba inşaat, baraj, gölet, liman gibi yapılarda kullanılan tüvenan ham madde dışında bu maddedeki Devlet hakkı boyutlandırılmış fiyat üzerinden alınır.) oranında alınır." hükmüne, aynı maddenin beşinci fıkrasında ise; "Ruhsat sahibi tarafından beyan edilen ocak başı satış fiyatı Genel Müdürlük tarafından denetlenir ve eksik beyanlar tamamlattırılır. İşletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl en az ruhsat bedeli kadar Devlet hakkı alınır. ..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu idari para cezası işleminin davanın reddine karar verilen 240.180,60 TL kısmı yönünden verilen karara karşı temyiz isteminde bulunulmadığından bu kısma yönelik verilen karar kesinleşmiştir. Temyiz incelemesi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminde yer alan toplam 273.762,06 TL idari para cezasının, 33.581,46 TL'lik kısmı yönünden yapılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesince Tekirdağ ili, Merkez ilçesi dahilinde bulunan ... sicil sayılı II(a) grubu (bazalt) maden işletme ruhsatı kapsamında faaliyetlerini yürüten davacı adına 91.254,02 ton beyan edilmeyen cevher için davalı idarenin ... tarih ve E... sayılı işlem ile 13,16 TL ocak başı satış fiyatı üzerinden tahakkuk eden 48.036,15 TL devlet hakkının tamamlatılması istenildiğinden, aynı maden için Maden Kanunu'nun 12/4 maddesi kapsamında verilen idari para cezasına esas ocak başı satış fiyatının da 13,16 TL üzerinden hesap edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Ancak uyuşmazlıkta beyan edilmeyen fark devlet hakkının istenildiği idarenin ... tarih ve E... sayılı işleminin tesis edildiği tarihte, 2018 yılına ait ocak başı satış fiyatı belli olmadığından Tekirdağ ili bazalt/mıcır ocak başı satış fiyatı 2017 yılı için 11,50 TL'nin 2018 yılı yeniden değerleme oranı üzerinden güncellenmesi sonucu 2018 yılı fiyatı 13,16 TL üzerinden hesaplama yapıldığı, dava konusu işlem tarihinde 2018 yılı ocak başı satış fiyatı netleşmiş olduğu ve davacı tarafından idareye sunulan 2018 yılı işletme faaliyet formunda, 2018 yılına ait ocak başı satış fiyatının 15,00 TL şeklinde beyan edildiği, aynı şekilde sahanın mahallinde tetkiki neticesinde düzenlenen raporda, 2018 yılına ait faturalardaki ortalama satış fiyatının 15,00-20,00TL arasında olduğu görüldüğünden, idareye beyan edilmeyen madenin üretildiği tespit edilen yıla ait (2018 yılı) ocak başı satış fiyatı üzerinden idari para cezası hesaplanmasında hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemde Maden Kanunu'nun 12/4 maddesi için esas alınacak ocak başı satış fiyatının, 15,00-TL esas alınarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Kaldı ki devlet hakkındaki eksikliklerin idarece sonradan tamamlatılabildiği açık olup somut olayda, dosyada yer alan idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 15,00-TL ocak başı satış fiyatı üzerinden oluşan 6.716,26 TL fark devlet hakkının tamamlanmasının davacıdan istenildiği, davacı tarafından da fark devlet hakkının itiraz edilmeksizin 14/09/2020 tarihinde idareye sunulan dilekçe ile ödendiği görülmüştür.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile idari para cezasının 33.581,46 TL'lik kısmı yönünden verilen iptal kararına ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 13/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.