Danıştay danistay 2022/58 E. 2025/7113 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/58
Karar No : 2025/7113

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1-...Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Odaları Birliği (...)
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU :
1\. Davacının ... numaralı serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatının ve ... nolu kaşesinin iptal edilmesine dair 28/10/2021 tarihli Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulu kararı ile,
2\. Bu kararın dayanağı 03/01/1990 tarih ve 20391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan ''Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması'' düzenlemesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
2015 yılından bu yana serbest muhasebeci mali müşavir olarak çalıştığı, ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin 18/01/2018 tarihli kararı ile hakkında 3 yıl 9 ay ve 4 yıl 8 ay hapis cezası verildiği, mahkum edildiği suçun mesleki bir suç olmadığı, mesleğe kabulde aranan genel şartların sonradan kaybedilmesi halinde mali müşavirler ve muhasebeciler hakkında hangi işlemin tesis edileceği konusunda 3568 sayılı Kanun'da herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, bu durum daha önce Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği'nin 9. maddesinin (f) ve (g) bentlerinde meslekten çıkarma cezasını gerektiren haller olarak düzenlenmişken daha sonra idari makamların takdir yetkisi kapsamında mülga edilerek Geçici 1. madde ile çalışanlar listesinden silinme hallerine atıf yapıldığı, meslek mensubu olabilmenin genel şartlarının sonradan kaybedilmesi halinde uygulanacak işlemin suç ve cezada kanunilik ilkesi gereği Kanunla düzenlenmesi gerekirken idari makamlarca çıkartılan ve genel düzenleyici işlem niteliğinde olan Yönetmelik ile düzenlenmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiği, bir kişinin mesleğini icra etmesini engelleyerek hak yoksunluğuna neden olacak işlemin yasal dayanağının olması gerektiği, çalışanlar listesinden silinme halinin ise yasal dayanağının bulunmadığı, bu nedenle dava konusu işlemde ve dayanağı düzenlemede hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALILARNIN SAVUNMASI :
1-Hazine Ve Maliye Bakanlığı'nın Savunması: Davacının, hakkında verilen yargı kararları nedeniyle 3568 sayılı Kanunun 4. maddesinin (d) ve (f) bentlerinde yer verilen meslek mensubu olabilmenin genel şartlarını kaybettiği, önemli görev, yetki ve sorumlulukları bulunan meslek mensuplarının saygınlığı, toplumun güven duygusu ve etik değerler göz önüne alınarak Kanun koyucu tarafından Anayasal ilkeler çerçevesinde takdir yetkisine istinaden belirlenen şartları taşımayan bir şahsın kamu hizmeti niteliği taşıyan bir mesleği ifa etmesine izin verilmesinin hukuka aykırılık teşkil edeceği belirtilerek, dava konusu işlemde ve dayanağı düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
2- Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği'nin Savunması: Dava konusu Birlik Yönetim Kurulu kararıyla, 3568 sayılı Kanunun 4. maddesinin (d) ve (f) bentleri uyarınca meslek mensubu olabilmenin genel şartlarını mahkumiyet durumu nedeniyle kaybettiği anlaşılan davacının ruhsatının ve kaşesinin iptaline karar verildiği, çocuğun cinsel istismarı suçunu işlediği yargı kararı ile sabit olan davacının Kanun'da yer alan meslek mensubu olabilme şartlarını kaybettiğinin açık olduğu, 3568 sayılı Kanun'un 36. maddesinin (h) bendi uyarınca ''mesleki ruhsatları vermek'' Birlik Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmış olup yetki ve usulde paralellik ilkesi gereği tesis edilen ruhsat iptali işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının iddiasının aksine ruhsat iptali işleminin Birlik Yönetim Kurulunca, çalışanlar listesinden silme işleminin ise oda yönetim kurulunca tesis edildiği, ruhsatı ve kaşesi Birlik Yönetim Kurulu kararı ile iptal edilerek artık meslek mensubu sıfatı taşımayan davacının bu kararın neticesinde oda yönetim kurulu kararı ile çalışanlar listesindeki kaydının silinmesinin doğal bir sonuç olduğu belirtilerek, dava konusu işlemde ve dayanağı düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacı ...' in vasisi ...'e vekalletten Av.... tarafından, davacının ... numaralı serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatının ve ...nolu kaşesinin iptal edilmesine dair 28.10.2021 tarihli Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulu kararı ile, bu kararın dayanağı 03/01/1990 tarih ve 20391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan ''Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması'' düzenlemesinin iptali istenilmektedir.
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunun 4. Maddesinde,'' Meslek mensubu olabilmenin genel şartları şunlardır: a) T.C. vatandaşı olmak (yabancı serbest muhasebeci mali müşavirler hakkındaki hüküm saklıdır). b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak. c) Kamu haklarından mahrum bulunmamak. d) (Değişik: 10/7/2008-5786/2 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)[4] zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. e) Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak. f) Meslek şeref ve haysiyetine uymayan durumları bulunmamak'' olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı yasanın 36. Maddesinin (h) fıkrasında ise, Birlik Yönetim Kurulunun görevleri arasında ,Mesleki ruhsatları vermek olarak sayılmıştır.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 35. maddesinde,Çalışanlar Listesinden Silinmeyi Gerektiren Haller başlığı altında, (d) fıkrasında, meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması halinde meslek mensubunun adı çalışanlar listesinden yönetim kurulu kararıyla silineceği kuralı yer almaktadır.
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunun 4. maddesinde belirlenen koşulların , meslek mensupları tarafından, sonradan yitirilmesi halinde ruhsatı vermeye yetkili olan organın (Birlik yönetim kurulunun) çalışanlar listesinden kayıt silmeye de yetkili olmasının idare hukuku genel ilkelerine, usulde paralellik ilkesine ve hukuka uygun olduğu açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden,3568 sayılı Kanunun 4. maddesinin (d) ve (f) bentleri uyarınca meslek mensubu olabilmenin genel şartlarını mahkumiyet durumu nedeniyle kaybettiği anlaşılan davacının ruhsatının ve kaşesinin iptaline karar verildiği, 28.10.2021 tarihli Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi üst hukuk normlarına ve hukuka aykırı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

HUKUKİ SÜREÇ:
Davacı hakkında, ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile verilen “sarkıntılık yapmak suretiyle çocuğun cinsel istismarı” suçundan 3 yıl 9 ay ve 4 yıl 8 ay hapis cezalarının Yargıtay'ın Onama kararı ile kesinleşmesi üzerine, davalı Birliğin 28/10/2021 tarihli Yönetim Kurulu kararıyla, davacının ... numaralı serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatı ve ... nolu kaşesinin iptal edilmesine karar verilmiştir. Söz konusu Yönetim Kurulu kararı ile bu kararın dayanağı olduğu belirtilen 3568 sayılı Kanun'un 50. maddesine dayanılarak hazırlanan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan ''Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması'' düzenlemesinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasası'nın "Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları" başlıklı 135. maddesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; "belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." şeklinde tanımlanmış; 124. maddesinde ise, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun "Genel şartlar" başlıklı 4. maddesinde, "Meslek mensubu olabilmenin genel şartları şunlardır: d) (Değişik: 10/7/2008-5786/2 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. f) Meslek şeref ve haysiyetine uymayan durumları bulunmamak."; "Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmenin özel şartları" başlıklı 5. maddesinde, "A) Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmek için aşağıdaki özel şartlar aranır. d) Serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış olmak"; "Birliğin görevleri" başlıklı 29. maddesinde, "Birliğin görevleri aşağıda gösterilmiştir. a) Mesleğin geliştirilmesi ile ilgili çalışmalar yapmak. b) Meslek mensuplarının menfaatlerini, mesleki ahlak, düzen ve geleneklerini korumak.
"; "Birlik Yönetim Kurulunun görevleri" başlıklı 36. maddesinde, "Birlik Yönetim Kurulunun görevleri aşağıda gösterilmiştir. h) Mesleki ruhsatları vermek i) Kanunlarla verilen diğer işleri yapmak."; "Yönetmelikler" başlıklı 50. maddesinde, "Bu Kanunla ilgili olarak aşağıda belirtilen hususlar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir. a) Serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirliğe ait çalışma usul ve esasları. e) Ruhsat verilmesi ve unvanın kullanılması. f) Üye kayıt defteri, meslek kütüğü ve meslek sicil numarası. M) Kanunun uygulaması ile ilgili diğer hususlar." kurallarına yer verilmiştir.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerin çalışma usul ve esaslarını belirlemektir."; "Hukuki Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 3568 sayılı Kanunun 50 nci maddesi ve Geçici 4 üncü maddesi hükmüne dayanılarak hazırlanmıştır."; "Çalışanlar Listesinden Silinmeyi Gerektiren Haller" başlıklı 35. maddesinde, "Aşağıdaki hâllerde meslek mensubunun adı çalışanlar listesinden yönetim kurulu kararıyla silinir. c) Kanuna göre meslekten çıkarmayı gerektiren cezalara çarptırılması, d) Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması,"; "Ruhsat Alan Meslek Mensuplarının Meslek Kütüğünden Silinmesi" başlıklı 63. maddesinde, "Ruhsat alan meslek mensupları aşağıdaki hallerde meslek kütüğünden silinir. a) Bu Yönetmeliğin 35. maddesinin b, c, d ve e bentlerinde yazılı hallere göre meslek mensuplarının çalışanlar listesinden silinmesi, b) Ruhsatın herhangi bir sebeple iptal edilmesi"; "Ruhsat iptali" başlıklı 63/A maddesinde, "Aşağıdaki hallerde, meslek mensubunun ruhsatı Birlik Yönetim Kurulu kararı ile iptal edilir: c) Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması." kuralları düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan ''Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması'' düzenlemesinin incelenmesi:
"Çalışanlar Listesinden Silinmeyi Gerektiren Haller" başlıklı dava konusu 35/1-d. maddesi, "Aşağıdaki hâllerde meslek mensubunun adı çalışanlar listesinden yönetim kurulu kararıyla silinir. d) Meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması" şeklindedir.
3568 sayılı meslek Kanunu incelendiğinde, meslek mensubu olabilmenin genel ve özel şartlarının tek tek sayıldığı, bu şartlardan herhangi birinin sağlanamaması halinde meslek mensubu olunamayacağı, mesleğin yapılabilmesi için ruhsata sahip olunmasının zorunlu olduğu, ruhsatın da gerekli incelemeler yapıldıktan sonra Birlik Yönetim Kurulu kararıyla verildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Kanunda sayılan genel ve özel şartları sağlayamayanların meslek mensubu olabilmeleri ve ruhsata hak kazanabilmeleri mümkün değildir.
Meslek mensubu olmak için aranan şartlardan herhangi birinin sonradan kaybedilmiş olması durumu da artık mensup olma hakkını ortadan kaldıracağından ruhsatın iptalini gerektirmektedir. Bu itibarla, ruhsat iptalinin bir sonucu olarak, meslek mensubu olmak için Kanunun aradığı şartların sonradan kaybedilmiş olması halinde mensubun adının çalışanlar listesinden silinmesine ilişkin dava konusu Yönetmelik hükmünde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu davacının ... numaralı serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatının ve ... nolu kaşesinin iptal edilmesine dair 28/10/2021 tarihli Birlik Yönetim Kurulu kararının incelenmesi:
Davacı hakkında "sarkıntılık yapmak suretiyle çocuğun cinsel istismarı” suçundan verilen 3 yıl 9 ay ve 4 yıl 8 ay hapis cezalarının kesinleşmesi neticesinde, 3568 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (d) ve (f) bentleri gereği meslek mensubu olma şartlarını kaybeden davacının, yetkili Birlik Yönetim Kurulu kararıyla ruhsatının ve kaşesinin iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden davacıdan alınmayan ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL'nin tahsili için davanın kesinleşmesinden sonra ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.