Danıştay danistay 2022/5008 E. 2025/7388 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5008
Karar No : 2025/7388

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL: ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ...2- ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Antalya ili, Korkuteli ilçesi, ... Mahallesi mevkiinde bulunan mermer ocağına ilişkin düzenlenmiş olan İR ... numaralı maden ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu maden sahasında yapılacak mermer ocağı işletme faaliyetinin, doğal yapıya, biyo-çeşitlilik, ekolojik denge veya ormanın diğer unsurlarını ya da sürdürülebilirliliğini bozacak vasıfta olduğu, madencilik faaliyetinin bölgedeki floraya, toprak yapısına, doğal yapıya, biyo çeşitlilik, ekolojik denge, yeraltı su tabakasının kirlenmesine, yüzeysel su kaynakları kurumasına, çevre arazilerinde değerlerinin düşmesine, 10.768,48 dekar arazinin bir kısmının bulunduğu bölgede tarımsal üretimde verim kayıpları ile 14.435 adet Küçükbaş hayvanların büyük çoğunluğunun beslendiği ve barındığı alanların zarar görmesine sebep olacağı Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla açık bir şekilde ortaya konulması ve bu gerekçelerle mermer ocağı işletme faaliyeti için alınan ÇED Gerekli Değildir kararının iptal edilmesi karşısında, dava konusu İR ... numaralı maden ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı ve iptali gerektiği gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu maden işletme ruhsat sahasında faaliyette bulunulabilmesi için 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında zorunlu olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınmasının zorunlu olduğu, bu koşulların ise işletme izni aşaması için arandığını, ÇED kararının ruhsat düzenleme koşulu olmadığı, ruhsat düzenlemesinin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Korkuteli ilçesi, ... Mahallesi mevkiinde bulunan mermer ocağına ilişkin İR ... numaralı II. grup (mermer) maden ruhsatı müdahil A.K. adına 10 yıl olarak 25/07/2019 tarihinde, işletme izni 16/09/2020 tarihinde düzenlenmiştir.
Söz konusu maden sahasında mermer ocağı işletme faaliyetine ilişkin olarak 11/08/2020 tarihinde Orman Genel Müdürlüğü tarafından maden işletme ve altyapı tesisi izni; Antalya Valiliği tarafından 01/09/2020 tarihinde 2. sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı, Antalya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı ÇED Gerekli Değildir kararı verilmiştir.
ÇED Gerekli Değildir karına karşı ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davada taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılıp bilirkişi raporu alındıktan sonra mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlem iptal edilmiş, anılan kararın temyiz incelemesinde Danıştay 6. Dairesi tarafından 21/10/2021 tarih ve E:2021/6498, K:2021/11696 sayılı kararı ile bir kısım davacılar yönünden kararın onanmasına, bir kısım davacılar yönünden ise davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.
... Köyü sakinleri tarafından yapılan şikayetler üzerine davalı idare tarafından 30/12/2020 tarihinde mahallinde tetkik sonrasında hazırlanan raporda, dava konusu ruhsat için Maden Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen izinlerin alındığı, yürütülen faaliyetlerin belirtilen izinler dahilinde kaldığı tespit edilmiştir. Davacılar tarafından söz konusu madencilik faaliyetinin doğaya zarar vereceği iddiasıyla bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nda "İşletme Ruhsatı" İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi olarak; "İşletme İzni" Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un 24. maddesinin 7164 sayılı kanun ile değişik birinci fıkrasında, "İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir." hükmü, on birinci fıkrasında ise "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerIendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmü mevcuttur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3213 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan maddelerinin değerlendirilmesinden maden üretim faaliyetlerinde bulunulabilmesi için ilgililer tarafından önce maden işletme ruhsatının alınması gerektiği, ancak maden işletme ruhsatının maden üretimi yapılabilmesi için yeterli olmadığı, maden işletme ruhsatının, ilgilisine işletme faaliyetlerini yürütülebilmesi için gerekli izinleri alabilmesi amacıyla verilen bir yetki belgesi olduğu, ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanun'un 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirmesi kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili diğer izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izninin düzenlenmesi gerektiği, başka bir deyişle çevresel etki değerlendirmesi kararının işletme ruhsatı düzenlendikten sonra alınması gereken izinler içerisinde bulunduğu, bu kapsamda işletme ruhsatının maden istihracı için tek başına yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, ... tarih ve ... sayılı ÇED Gerekli Değildir kararına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlem iptal edilmiş, kararın temyiz incelemesinde Danıştay 6. Dairesi tarafından 21/10/2021 tarih ve E:2021/6498, K:2021/11696 sayılı kararı ile bir kısım davacılar yönünden kararın onanmasına, bir kısım davacılar yönünden ise davanın süre aşımı yönünden reddine karar verildiği görülmüştür.
Ancak, Maden Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca usûlüne uygun olarak yapılan müracaatla ve sunulan işletme projesinin davalı idare tarafından uygun bulunması ile işletme ruhsatı hakkının doğduğu, işletme ruhsatının iptal edilmesi nedenleri olarak Maden Kanunu'nun sayılan şartlarının ihlal edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, hukuken gerekli şartların haiz olarak düzenlenen dava konusu işletme ruhsatında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan maden işletme ruhsat süresi boyunca, mevcut faaliyet kordinatlarında değişiklik yapılması veya çevresel etkilerinin yeniden değerlendirilmesi ihtiyacı doğduğunda yeni bir Çevresel Etki Değerlendirmesi bulunulması da mümkündür. Ruhsat süresi boyunca başvuru sahibi tarafından yeniden çevre ile uyum projesi hazırlayarak Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği hükümleri uyarınca izin aşaması uygun şekilde tamamlanabileceği de açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 08/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.