Danıştay danistay 2022/4670 E. 2025/5710 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4670
Karar No : 2025/5710

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.
2- ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dava, izinsiz olarak yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle davacı şirkete ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Kanun'un EK-2/3 (A) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına 6.700,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacının, makul süre içerisinde (6 gün) ilgili belediyeden ... tarihli Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesini almış olması nedeniyle, uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrası kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının esas itibarıyla turizm seyahat acentası olarak faaliyet gösterdiği, araçtaki yabancı uyruklu yolcuların havalimanına transfer edildiğinin anlaşıldığı, bu haliyle turizm faaliyeti kapsamında yolcu taşıması gerçekleştirildiği açık olup, eksik olan turizm yolcu taşıma belgesinin de kısa bir süre sonra alınması karşısında, tesis edilen dava konusu işlemlerde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın belirtilen gerekçe eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Davacı şirketin Turizm Taşımacılığı izin belgesi için yapmış olduğu başvuru tarihi belirlenirken başvuru geliş tarihinin değil başvuru oluşturma tarihinin esas alınması gerektiği, bu durumda denetim tarihinden önce sisteme giriş yapılarak başvuru oluşturulduğu dikkate alındığında temyize konu mahkeme kararın açıklama ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket adına kayıtlı ...plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı tespitiyle 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem sayılı işlem ile diğer davacı ... aynı tarihli idari para cezası tesis edilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin turizm yolcu taşımacılığı izin belgesine işlem tarihi olan 11/06/2021 tarihinde sahip olmadığı açıktır.
Mevzuatı gereğince edinilmesi gerektiği halde denetim sırasında ibraz edilmeyen, denetimden sonra yapılan başvuru üzerine alınarak dava dosyasına sunulan belgeler, denetim tarihine kadar ilgililerin gerekli izinleri almaksızın servis hizmeti verdikleri eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
Mahkeme kararında, dava konusu araca ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce düzenlenen ... tarihli ''Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi"nin bulunduğu belirtilerek dava konusu işlemlerin iptaline Bölge İdare Mahkemesince de istinaf başvurusunun reddine karar verilmişse de, davacıların dosyaya sunduğu belgenin, dava konusu işlemlerin tesis edildiği 11/06/2021 tarihinden sonra alındığı tespit edilmiştir.
Öte yandan davacı şirketin söz konusu belge için yetkili Büyükşehir Belediye Başkanlığına işlem tarihinden önce yaptığını iddia ettiği başvuruya ilişkin olarak Dairemizce yapılan 12/12/2024 tarihli ara karar neticesinde davacı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'nin söz konusu ... takip numaralı onay tarihi 17/06//2021 ve son geçerlilik tarihi 31/12/2021 olan Turizm Taşımacılığı izin belgesi için başvuru geliş tarihinin ... saat ... olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacıların işlem tarihinden önce yetkili Büyükşehir Belediyesine başvurusunun bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 16/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Uyuşmazlıkta, davacı şirketin söz konusu belge için yetkili Büyükşehir Belediye Başkanlığına işlem tarihinden önce yaptığını iddia ettiği başvuruya ilişkin olarak Dairemizce yapılan 12/12/2024 tarihli ara karar neticesinde davacı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'nin söz konusu ... takip numaralı onay tarihi ... ve son geçerlilik tarihi ... olan Turizm Taşımacılığı izin belgesi için başvuru oluşturma tarihinin ... saat ..., başvuru geliş tarihinin ise ... saat ... olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda davacı şirketin Turizm Taşımacılığı izin belgesi için başvurma iradesinin işlem tarihi olan 11/06/2021 tarihinden önce 26/05/2021 tarihinde ortaya konulduğu dikkate alındığında Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesinin ihlal şartları oluşmadığından dava konusu trafikten men ve araç sürücüsüne uygulanan para cezası işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı, temyize konu kararın ise bu açıklama ile onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.