Danıştay danistay 2022/3590 E. 2025/4538 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3590
Karar No : 2025/4538

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :
1\. Davacı tarafından davalı Üniversiteye yapılan yatay geçiş başvurusunun reddine dair 19/04/2022 tarihli davalı idare işlemi ile,
2\. İşleme dayanak olarak gösterilen, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28/03/2022 tarihli toplantısında “Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle Ukrayna’daki Yükseköğretim Kurumlarında Eğitim Gören Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Öğrenciler ile Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Ülkemizdeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçişleri ve Özel Öğrencilik İşlemleri" ile ilgili alınan kararların ''Yatay Geçiş'' başlıklı I. bölümün 1. maddesinin a, b, c, ç fıkraları, 4. maddesinin tamamı, 9. maddesinde yer alan "yatay geçiş için gerekli belgelerle" ibaresi ve aynı maddenin son cümlesi ile 12. maddesinin "denetim sürecinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlüdür." ibaresi ile ''Özel Öğrencilik'' başlıklı II. bölümün tamamının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arası Geçiş, Çift Anadal, Yandal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-2. maddesinde yer alan "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler" hükmü uyarınca davalı idarece düzenleyici işlem yapılması gerekirken, dava konusu işlem ile savaş hali göz önüne alınmayarak başarı sıralama şartı, en düşük taban puan şartı, QS Word Rankings sıralaması gibi şartların belirlenmesinin söz konusu yönetmelik maddesine aykırı olduğu, aynı yönetmeliğin 22. maddesinde özel öğrencilik süresinin en fazla 2 dönem olduğu, oysa bu savaşın ne kadar süreceğinin belirsiz olması sebebiyle savaşın uzaması durumunda yine mağduriyet oluşacağı, dolayısıyla özel öğrenciliğe almak yerine YÖK tarafından yatay geçiş şartları hafifletilerek yatay geçiş yapılması gerektiği, müvekkilinin QS Word Rankings sıralaması nedeniyle yatay geçiş için başvuruda dahi bulunamadığı, söz konusu sıralamada Türkiye'de bulunan üniversitelerin davalı idarece belirlenen sıralama şartında yer almamasına rağmen sıralama şartı getirilmesinin büyük bir çelişki olduğu, Anayasanın 10. maddesince herkesin eşit haklara sahip olduğu ve devletin bu eşitliği yaşama geçirmesini sağlamakla yükümlü olduğu, daha önce davalı Yükseköğretim Kurulu tarafından Suriye ve Mısır'dan yapılabilecek yatay geçişlere ilişkin düzenlenen 5 maddelik kararda başarı sıralama şartı, en düşük taban puan şartı, QS Word Rankings sıralaması gibi şartların konulmamasına rağmen dava konusu düzenleme ile bu şartların getirilmesinin eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, yatay geçiş işlemleri ve özel öğrencilik işlemlerinin yapılabilmesi için alınan kararda başvuru sürelerinin beş gün olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu, bu kadar kısa sürede başvuru yapılamayacağının dolayısıyla belirlenen sürenin makul olmadığı, davalı Üniversite tarafından yatay geçiş başvurusunun hukuka aykırı olarak reddedildiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMASININ:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Savunması : Yükseköğretime giriş ve yerleştirme işlemlerinde imkan ve fırsat eşitliğini zedeleyecek uygulamalardan kaçınılmasının kamu yararı olduğu, bu sebeple karar alınırken bu hususun göz önüne alındığı, yatay geçiş ile yurtdışından gelen öğrenciler denklik sürecinde yapılan Seviye Tespit Sınavı uygulamasından bütünüyle muaf olacağından, özellikle meslek icrası yoluyla doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programların yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunacak öğrencilerde bulunmasının son derece önemli olduğu, Ukrayna’da 800'den fazla üniversite bulunduğu, ülkemizde rekabetin en yoğun olduğu Tıp, Diş hekimliği, Eczacılık, Mühendislik ve Hukuk gibi bölümlere herhangi bir yeterlilik koşulu gözetmeden lise diploması ile başvurulduğundan ülkemizde üniversiteye giriş sınavında yeterli puanı almayan hatta sınava girme ihtayacı bile hissetmeyen öğrencilerin yoğunlukla tercih ettiği ülkenin Ukrayna olması sebebiyle karar alınırken başarı sırası şartının getirildiği, salt savaş sebebiyle yatay geçiş şartlarının görmezden gelinemeyeceği, aksi takdirde herhangi bir şart öngörülmeksizin yatay geçiş işlemlerinin yapılması durumunda o bölüme yüksek ÖSS/YKS puanı ile girmiş öğrenciler bakımından haksızlığa sebep olacağı, davacının da yurtdışı eğitimine başladığı 2015 yılında ÖSYM Tarafından yapılan YGS ve LYS’ye girmediği ve Klavuz’da belirlenen muadil belgelerden biri ile de yurtdışındaki üniversiteye kayıt yaptırmadığı, özel öğrenciliğin statüsü gereği yatay geçişten farklı olarak belirli bir süreyi kapsadığı, belirli sürenin dışına çıkılmasının Yönetmeliğin 22. maddesine aykırı olacağı, yatay geçiş için öngörülen kuralların arkasından dolanma amacı taşıyan davacı itirazlarının bu yönden de hukuk aykırı olduğu, öte taraftan, kişilerin öğrenciliğini kanıtlayan ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen belgelerin; yükseköğretim kurumları tarafından temin ve muhafazasının sağlanması olası suistimalleri önleme adına önemli olduğu belirtilerek dava konusu edilen kararın hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
Karadeniz Teknik Üniversitesinin Savunması: Davacının yatay geçiş başvurusunda eksik belge bulunması sebebiyle herhangi bir değerlendirme yapılamadığı, Türkiye'deki ilgili makamlardan kolaylıkla temin edeceği belgeleri dahi yatay geçiş başvurusu esnasında teslim etmediği, diğer taraftan davacının online olarak yapmış olduğu özel öğrencilik başvurusunun uygun görülmesine rağmen, davacının öğrenci kaydını yapmadığı, dolayısıyla davanın menfaat ve husumet yokluğundan reddedilmesi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Ukranya'da National Üniversity of Pharmacy bünyesinde Eczacılık Programı 1. sınıf öğrencisi iken savaş nedeniyle yurda dönmek zorunda kalan davacı tarafından, yatay geçiş başvurusunun reddine dair işlemin ve dayanağı Yükseköğretim Genel Kurulunun 28.03.2022 tarihli toplantısında “Ukrayna-Rusya Savaşı” nedeniyle Ukrayna’daki Yükseköğretim Kurumlarında Eğitim Gören Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Öğrenciler ile Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Ülkemizdeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçişleri ve Özel Öğrencilik İşlemleri’ ile ilgili alınan kararların ''Yatay Geçiş'' başlıklı I. bölümün 1. maddesinin a, b, c, ç fıkraları, 4. maddesinin tamamı, 9. maddesinde yer alan "yatay geçiş için gerekli belgelerle" ibaresi ve aynı maddenin son cümlesi ile 12. maddesinin "denetim süreçlerinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlüdür." ibaresi ile ''Özel Öğrencilik'' başlıklı II. bölümün tamamının iptali istemiyle YÖK ile Karadeniz Teknik Üniversitesine karşı açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, öğrencilerin yatay ve dikey geçişlerine ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek; (ı) bendinde ise, yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemleri almak, Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan ve 24/4/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. Maddesinde; "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." hükmü bulunmaktadır.
Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28.03.2022 tarihli toplantısında alınan kararın dava konusu I. Bölüm 1. Maddesinde, "Yatay Geçişin şartları"; 4. Maddesinde, "başarı sıralaması aranan programlar ile bunların dışındaki alanlarda ÖSYS/YKS klavuzunda zikredilen sıralama şartlarını taşıyan öğrencilerin yatay başvuru şartları"; 9. Maddesinde, "yatay geçiş için gerekli belgelerle kayıt yaptırmayanların bu haklarından vazgeçmiş sayılayacakları"; 12. maddesinde, olağanüstü şarlar nedeniyle kayıt sırasında ibraz edilemeyen belgelerin "denetim süreçlerinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlü oldukları"; II. Bölümde ise "özel öğrencilik" şartları ve kayıt belgeleri ile süreç düzenlenmiştir.
28/03/2022 tarihli YÖK Genel Kurulu kararında; özel öğrencilik için "asgari yerleşme puanı" ve "genel akademik başarı not ortalaması" gibi bazı şartlar getirilmiş ise de 1 Nisan 2022 tarihli YÖK basın açıklaması ile https:// www. Yok.gov. Tr/ Sayfalar /Ogrenci /ukraynada -egitim- goren- TC- vatandasi- ogrencilerin-yataygecis -ve-ozel-ogrenci-egitimlerine -devamina-iliskin- soru-cevap.aspx adresindeki duyurudan; özel öğrencilik için bu şartların kaldırıldığı anlaşılmakta olup; dava konusu maddeler kapsamında inceleme yapıldığında şu sonuçlar çıkmaktadır:

YATAY GEÇİŞ
YÖK tarafından tanınan Ukrayna'daki bir yükseköğretim kurumunda örgün (yüz yüze) eğitim programına kayıtlı olan hazırlık sınıfı, ara sınıfları veya son sınıfında bulunan öğrencilerden;
2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz dönemi ve önceki dönemlerde kayıt yaptırmış olanlar yatay geçiş başvurusu yapabilir.
Başarı şartı aranan programlar (Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Mühendislik, Öğretmenlik, Mimarlık) için yatay geçiş şartları:
Ukrayna'daki programa kayıt yapılan yıldaki;
• ÖSYS/YKS'ye girmiş ve kılavuzda yayımlanan başarı sırasına sahip olmaları veya
• ÖSYS/YKS kılavuzunda bulunan sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olmaları,
2- Başarı sırası aranmayan programlar için yatay geçiş şartları:
Ukrayna'daki programa kayıt yapılan yıldaki;
• Türkiye'de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının ÖSYS/YKS sınavında en düşük taban puanına sahip olmaları veya
• ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde ilk binde olan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olmaları gerekmektedir.
3-- ÖSYS/YKS Puanı olmayan veya sınava girmeyen öğrencilerin yatay geçiş şartları;
Ukrayna'daki kayıt yılındaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde başarı sırası aranan programlar için anılan kılavuzlarda aranan sıralama şartını, başarı sırası aranmayan programlarda ise ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde ilk binde olan yükseköğretim kurumlarının programına, uluslararası sınav (SAT1, ACT, Abitur, Fransız Bakaloryası, GCE A Level Sertifikası, International Baccalaureat IB, Avusturya Matura Diploması, İtalya Maturita Diploması) sonucu ile kayıt yaptırmış öğrencilerin Türkiye'de yatay geçiş başvurusunda bulunacağı program için üniversitenin ilgili yılda kabul ettiği uluslararası sınav asgari puan şartını sağlamış olmaları gerekir.
4-Kontenjan- Başvuru-Kayıt ;
Yükseköğretim kurumlarının ilgili kurulları tarafından belirlenerek 11 Nisan 2022 gününden önce yayımlanacak ve 11-15 Nisan 2022 günü mesai bitimine kadar yatay geçiş için gerekli belgelerle beraber ilgili yükseköğretim kurumlarına başvuru yapılmasından sonra 20.04.2022 tarihi mesai saati bitimine kadar sonuçları internet sayfalarında ilan edecekler; 21-22 Nisan 2022 tarihi mesai saati bitimine kadar asil adayların kayıtları yapılacak; boş kontenjan kalması durumunda, yedek aday kayıtları, 25 Nisan 2020 günü mesai saati bitimine yapılacak; her ne sebeple olursa olsun ilan edilen tarihlerde ilgili programlara kayıt yaptırmayan adaylar bu haklarından vaz geçmiş sayılacaktır.
5-Belgeler ;
Öğrenciliği kanıtlayan belgeler (ÖSYS/YKS Sınav Sonuç Belgesi ve/veya uluslararası sınav sonuç belgesi, öğrenci belgesi, transkript belgesi, pasaport, ülkemize giriş-çıkış kayıtları gibi) istenecektir.
ÖZEL ÖĞRENCİLİK
Yatay geçiş hakkı elde edememiş öğrenciler, ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında; özel öğrenci statüsünde eğitim ve öğretimlerine devam edebileceklerdir.
1-Başvuru-Kayıt
2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna'daki tanınan bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış ve yatay geçiş şartlarını sağlamayan öğrencilerin 11-15 Nisan 2022 günü mesai bitimine kadar; yatay geçiş başvurusu yapan ancak yararlanamayan öğrencilerin ise 26-29 Nisan 2022 günü mesai bitimine kadar özel öğrencilik için gerekli belgelerle beraber başvuru yapması gerekmektedir.
2-Öğrenim ücreti
Özel öğrenci, yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü eğitim- öğretim ve sınav yönetmelikleri çerçevesinde yetkili kurulları tarafından belirlenen ücreti ödemekle yükümlüdür. Vakıf yükseköğretim kurumları özel öğrencilerden, özel öğrencilik talebinde bulunulan programa kayıtlı Türk vatandaşı öğrencilerin dönem başına ödediği ücretten fazlasını talep edemez.
Diğer yandan davalı YÖK'ün konuyla ilgili yayınladığı karar ve duyurulara bakıldığında; bazı maddeleri dava konusu edilen 28/03/2022 tarihli Genel Kurul kararından sonra;
1 Nisan 2022 tarihli basın toplantısında özel öğrencilikle ilgili "puan", başarı, sıralama şartının aranmayacağı;
13 Nisan 2022 tarihinde Üniversitelere gönderilen bila tarihli, ... sayılı YÖK Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının yazısında;
"Ukrayna'dan ülkemize dönen öğrencilerin 11 Nisan 2022 tarihi itibarıyla yükseköğretim kurumlarımıza yatay geçiş başvuruları sırasında ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi konusunda aşağıdaki açıklamaların yapılması zorunluluğu doğmuştur.
1\. Ukrayna'daki programa kayıt yapılan yılındaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde yer alan üniversitelere kayıtlı öğrencilerden de başarı sırası şartının arandığı ifade edilmiştir. Bahsedilen Kararın 4. paragrafı gereği bu öğrencilerden başarı sıralaması şartı aranmayacaktır.
Yükseköğretim kurumları ilan ettikleri kontenjandan fazla başvuru olması durumunda, kendilerinin belirleyeceği nesnel ilkeler doğrultusunda sıralama yapacaklardır.
2\. Türkiye Cumhuriyeti makamlarından temin edilebilecek belgeler (pasaport, yurt dışı çıkış kayıtları vb) dışında Ukrayna'daki üniversitelerden temin edilmesi gereken belgeler (ders içeriklerinin noter onaylı Türkçe tercümesi, apostil kaşeli transkript aslı, disiplin cezası bulunmadığına yönelik yazı vb), öğrencinin yazılı taahhüdüyle kayıt sonrası makul bir süre içinde kabul edilebilecektir. ..." şeklinde açıklama yapılmış;
işbu dava ve emsal davalar devam ederken;
Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 04.01.2023 tarihli toplantısında; "a) Öğrencilerin bağlı oldukları eğitim kurumlarıyla e-posta vasıtasıyla temin edilen bilgi ve belgelere göre işlem yapılmamasına,
b) Özel öğrenci olarak başvurularda Üniversitelerinden belge teyidi ve onay alınmasına, ancak belge teyidi ve onay alınamaması durumunda da özel öğrenci olarak kayıtlarının yapılabileceğine, dair kararın; "Özel Öğrenci" statüsünde üniversitelerimizde eğitimlerine devam eden öğrencilerin Ukrayna'daki Üniversitelerinden ilişiklerinin kesilmesi halinde Türkiye'de özel öğrenci olarak eğitim alamayacakları dikkate alınarak iptal edilmesine dair 17.05.2023 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararında,
“Yükseköğretim Genel Kurulunun 28.03.2022 tarihli toplantısında alınan kararın Özel Öğrencilik bölümü 7. maddesinin "Özel öğrencilik başvurularında ibraz etmesi gereken kişinin öğrenciliğini kanıtlayan öğrenci belgesi, transkript belgesi gibi belgelerin olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilememesi durumunda öğrencilerin 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gördükleri üniversite, bölüm ve sınıfa dair teyit bilgisinin özel öğrenci olunan üniversite tarafından Dışişleri Bakanlığı aracılığı ile alınmasına, söz konusu teyit işleminin yapılamaması durumunda özel öğrenci olarak eğitimlerine devam edemeyeceklerine karar verilmiştir.” şeklinde uygulama ile; işbu dava ve emsal davalarda davacı vekillerince iptali istenilen hususlardan olan, öğrenciler üzerine yüklenen belge temini sorumluluğunun ilgili Üniversitelere devredildiği;
Yine dava konusu Kararda yer almamasına rağmen uygulamada; kayıt sırasında zorunlu olarak imzalatılan "taahhütnamede" özel öğrencilik statüsünün en fazla 2 dönemle sınırlı olduğu kuralının da ... tarihli ve ... sayılı YÖK Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı yazısı ile "diledikleri takdirde 2023-2024 eğitim-öğretim yılında da özel öğrenci sıfatıyla eğitimlerine devam edebilecekleri" şeklinde uzatıldığı ve aynı yazıda, "12 Şubat 2022 tarihinden sonra, savaş haline rağmen azımsanmayacak sayıdaki Türk vatandaşı adayın Ukrayna'da bulunan yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptırdığı öğrenilmiş ve bu kimselerin diplomalarına denklik işleminin yapılmayacağı"nın daha önce duyurulduğu belirtilerek, "Savaş hali gereği tanınmış -istisnai- bir hakkı kötüye kullanan dolayısıyla diplomalarına denklik işlemi yapılmayacak adayların, yatay geçiş veya özel öğrencilik haklarından yararlandırılmaması doğal bir durumdur." vurgusunun yapıldığı görülmüştür.
Dava konusu karar ve devamındaki süreçte davalı YÖK tarafından yapılan duyurular/açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde özetle; 2021-2022 Eğitim-Öğretim güz dönemi ve önceki dönemlerde Ukrayna'da üniversiteye kaydolmuş öğrenciler için iki çeşit geçiş imkanı tanınmış olup, yatay geçiş için Türkiye'de her yıl düzenlenen ÖSYS/YKS'de yer alan başarı sırası şartının, başarı sırası aranmayan alanlarda ise Türkiye'de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puana sahip olma şartının getirildiği ancak Ukrayna'da kayıt oldukları okul; kayıt yaptırdıkları yılın ÖSYS/YKS kılavuzunda ilan edilen uluslararası sıralama şartını (2016 için ilk 1000, takip eden yıllar için ilk 500, 2021 yılı için ilk 400) taşıyor ise; ülkemizde başarı sıralaması aranan (Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Mühendislik, Mimarlık, Öğretmenlik) programları için ÖSYS/YKS'de başarı sıralaması şartının aranmayacağı (YKS'e girip bu şartı sağlayamayan yada sınava girmeyenler) başarı sıralaması aranmayan programlarda ise kayıt yaptırdıkları yılın ÖSYS/YKS kılavuzunda ilan edilen uluslararası sıralamada ilk 1000'de yer alma şartının sağlanmış olmasıyla artık Türkiye'de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının ÖSYS/YKS sınavında en düşük taban puanına sahip olma şartının aranmayacağı; TC makamlarından temin edilebilecek belgelerin (pasaport, yurt dışı çıkış kayıtları vb) kayıt sırasında ibrazı gerekirken, Ukrayna'daki üniversitelerden temin edilmesi gereken belgeler (ders içeriklerinin noter onaylı Türkçe tercümesi, apostil kaşeli transkript aslı, disiplin cezası bulunmadığına yönelik yazı vb), öğrencinin yazılı taahhüdüyle kayıt sonrası makul bir süre içinde kabul edilebileceği; özel öğrencilik için ise bu şartların aranmadığı, öğrenci belgesi, transkript belgesi, pasaport, emniyetten alınan giriş-çıkış kayıtları vs. sunmanın yeterli sayıldığı gibi kişinin öğrenciliğini kanıtlayan öğrenci belgesi, transkript belgesi gibi belgelerin olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edememesi durumunda öğrencilerin, Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gördükleri üniversite, bölüm ve sınıfa dair teyit bilgisinin özel öğrenci olunan üniversite tarafından Dışişleri Bakanlığı aracılığı ile alınmasının kabul edilerek kuralların öğrenciler lehine kolaylaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş taleplerinin hiç bir kriter belirtilmeksizin kabul edilmesinin Türkiye'de aynı programlarda eğitim gören yada bu programlara koşulları sağlayamadıkları için giremeyen yada Türkiye'deki üniversiteler arasında yatay geçiş yapamayan öğrenciler açısından eşitsizliklere neden olacağı ve haksız sonuçlar yaratacağı açıktır.
Bu tür olumsuz sonuçların ortaya çıkmaması amacıyla; yükseköğretim kurumlarının amacına ve işleyişine ve bazı programların özellikli durumlarına uygun olarak birtakım kriterlerin belirlenmesi 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliklerde yer alan hükümlerin gereği ve sonucudur.
Bu halde; ülkedeki savaş nedeniyle yurda dönmek zorunda olan öğrencilere, olağanüstü dönemde yapılması gereken, ilgili yönetmelikle belirlenen eğitim-öğrenim dönemi haricinde geçiş imkanı sağlanması davalı YÖK tarafından yerine getirilmiş ise de; bahse konu Kararların 9. maddesinde şartları sağlayan öğrencilerin 11-15 Nisan 2022'de "yatay geçiş için gerekli belgelerle" başvuru yapması yolundaki kural gerekçesiyle; o şartlarda Ukrayna'dan temini mümkün olmayan belgelerin eksikliği nedeniyle Üniversiteler değerlendirme yapmadığı yada belge temini için savaş ortamında bazı öğrencilerin Ukrayna'ya gitmek zorunda kaldıkları ve eksik belge gerekçesiyle üniversitelerin değerlendirmemeye almama işlemlerinin açılan davalarda "yürütülmesinin durdurulması üzerine" davalı YÖK'ün aldığı yeni kararlarla, yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı gibi Ukrayda'ki üniversitelerden temini gereken belgeler hususundaki eksikliğinin değerlendirmeye almama gerekçesi olmasından çıkarıldığı ve temin/teyit sorumluluğunun Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla geçiş yapılan Türkiye'deki üniversiteye bırakılarak normal dönemde olmayan kolaylıkların sağlandığı görülmekte ise de; Türkiye'den temin edilebilecek belgelerin ibrazı şartı yerinde ve gerekli olmasına karşın; dava konusu ibare de Ukrayna'daki üniversiteden temin edilecek belgelerin resmi kanaldan temini/teyidi için düzenleme yapılması gerekirken savaş ortamında öğrencilere böyle bir sorumluluk yüklenmesi; yine bu olağanüstü dönemde belirlenen kısa süre de, aynı maddenin son cümlesinde "her ne sebeple olursa olsun ilan edilen tarihlerde ilgili programlara kayıt yaptırmayan adaylar bu haklarından vazgeçmiş sayılacaktır" şeklinde; olağanüstü durumu yok sayacak şekilde makul ve kabul edilebilir gerekçeleri dahi devre dışına bırakan düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
II. Özel Öğrencilik bölümüne gelince;
Asgari yerleştirme puanı, başarı not ortalaması, asgari dönem/yıl, kayıtlı olduğu üniversitenin onayı, akademik takvim şeklindeki şartları içeren 1. Maddesi ile Türkiye'den temin edilecek belgelerin istenmesi gerekli ve zorunlu olsa da Ukrayna'dan temini gereken (transkrip vs) belgelerin de en kısa sürede teminini düzenleyen 7. Maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Diğer düzenlemeler yönünden ise;
Üniversite sınavına girme şartı olmadan lise diplomasıyla kayıt yaptırılabilen ve YÖK tarafından tanınmış olan Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvuruları değerlendirilirken; kayıt yılındaki ÖSYS/YKS'deki başarı sırası veya uluslararası üniversite sıralama şartı; başarı sıralaması aranmayan alanlarda en düşük taban puanı veya üniversitenin dünya sıralaması (ilk 1000) gibi kriterler, 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte yer alan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak getirilen rasyonel ve nesnel ölçütler olup; eğitimde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanması ve suistimallerin önlenmesi amacıyla alınan kararda hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Birel İşleme Gelince;
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliği'nin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesi kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemlerine ilişkin usul ve esasların Yükseköğretim Kurulu'nca belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla; söz konusu bu madde kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemlerinin, normal şartlarda yapılan yatay geçiş işlemlerinden farklı olması nedeniyle farklı usul ve esasların belirleneceği ve yatay geçiş başvurularının da bu kapsamda değerlendirilebilmesi mümkün olmaktadır.
Bu durumda; Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle yapılacak özel öğrencilik ve yatay geçiş başvurularına ilişkin yukarıda hukuka uygunluğu tespit edilen Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28.03.2022 tarihli toplantısında alınan kararda, yapılacak başvuruların değerlendirmesine ilişkin şekil ve usul yönünden takdirin yükseköğretim kurumlarına bırakıldığı görüldüğünden, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin 7/4 maddesinde yer alan ve normal zamanlarda yapılacak yatay geçiş işlemlerinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurulu kararı üzerine yapılacağına dair hükmün, yine aynı Yönetmeliğin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesi kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemleri için de uygulanması gerekmeyeceğinden, yapılan yatay geçiş başvurularının yükseköğretim kurumlarının takdir yetkisi kapsamında farklı yetkili organlarca değerlendirilip sonuçlanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Olayda; davalı Karadeniz Teknik Üniversitesi tarafından, taahhütnamede not ortalamasını beyan etmediği, Türkiye'den temin edilebilecek belgeleri dahi eklenmediğinden değerlendirmeye alınamadığının belirtiği savunmaya eklenen 28.04.2022 tarihli taahhütnamenin "özel öğrencilik" ile ilgili olduğu; davacı vekili tarafından savunmaya cevaben eklenen, davacının "... numaralı yatay geçiş başvurusunun kaydedilip tercihlerinin alındığına dair" 17 Nisan'da gelen mail çıktısında başvurusunun onaylandığı ancak 20.04.2022 tarihinde üniversite sitesinde ilan edilen "kabul edilenler listesinde" adının yer almaması üzerine yasal süresinde bakılan davanın açıldığı , davalı üniversite vekilince verilen cevapta ise "başvurunun reddine dair bir işlemin olmadığı, başvurunun değerlendirilmediğinin" tekrarlandığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar davalı üniversite tarafından; temin edilebilecek belgelerin dahi eksik olduğu belirtilmiş ise de; savunma ekinde sunulan taahhütnamede sadece Ukrayna'daki okuldan temin edilecek belgelerin eksikliğinden bahsedildiğinden; davalı idarenin iddialarına itibar edilmeyerek yeterli belgeleri eklemek suretiyle süresinde başvuran davacının, Ukrayna'da kayıt yaptırdığı Eczacılık Programının Türkiye'de başarı sıralaması gerektiren program kapsamında olduğu ve dosyadaki mevcut bilgilerden davacının kayıt yılına dair ÖSYS/YKS puanı olmadığından başarı sıralaması şartı açısından değerlendirme yapılamayacağı ancak; kayıtlı olduğu üniversitenin kayıt yılı itibariyle uluslararası sıralama (ilk 400) şartını da sağlamadığı anlaşılmakta olup; davacının yatay geçiş başvurusunun reddine dair işlemde eksik belge gerekçesi kabul edilebilir olmamakla beraber, sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yükseköğretim Genel Kurulunun 28.03.2022 tarihli kararının I) Yatay Geçiş bölümü 9. maddesinde yer alan "yatay geçiş için gerekli belgelerle" ibaresi ve aynı maddenin son cümlesi ile II) Özel Öğrencilik bölümü 1. ve 7. maddelerinin iptali; diğer kısımlar yönünden ise davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
HUKUKİ SÜREÇ:
24 Şubat 2022 tarihinde başlayan Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim görme imkanının bulunmaması sebebiyle Ukrayna üniversitelerinde okuyan öğrencilerin ülkemizdeki üniversitelere yatay geçiş ve özel öğrencilik başvurularının değerlendirilmesi aşamasında hangi kriterlerin baz alınması gerektiğine dair davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nca, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesi hükmü doğrultusunda
"Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş ve özel öğrencilik işlemleri" konulu karar alınmıştır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından alınan Karar doğrultusunda; davalı Karadeniz Teknik Üniversitesince, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle eğitimlerine Ukrayna'da devam edemeyen öğrenciler tarafından yapılan yatay geçiş başvuruları değerlendirilmiştir. Yapılan

değerlendirme sonucunda davacının yatay geçiş başvurusunun eksik belge sebebiyle değerlendirmeye alınmayarak reddine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 'Yükseköğretim kurumları' başlıklı 130. maddesinde; "Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur. Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
..Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir." hükmü, 'Yükseköğretim üst kuruluşları' başlıklı 131. maddesinin 1. fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur." hükmü yer almaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Ana İlkeler" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınacağı; "Yükseköğretim Kurulu'nun Görevleri" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatleri ve sürelerinin, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleri ile yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek; (ı) bendinde ise, yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemleri almak, Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği, hükmü yer almıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na dayanılarak hazırlanan ve 24/4/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesinde; "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
28/03/2022 Tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca Alınan Kararın İncelenmesi;
Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 1. Maddesi Yönünden;
Madde ile, Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesinde, kayıt yılındaki ÖSYS/YKS’ye girmiş olmaları ve ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan programlar için başarı sırası şartını, ÖSYS/YKS’de başarı sırası aranmayan alanlarda, Türkiye’de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puanına sahip olma şartını, özel yetenek programlarında ise üniversitelerin ilgili yılın ÖSYS/YKS’de özel yetenek programları için ilan edilen en düşük merkezi sınav puanına sahip olma şartını (üniversitelerin, istedikleri takdirde özel yetenek sınavı yapma hakkı saklıdır), ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarından aldıkları önlisans eğitimlerini yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının lisans programlarına saydırarak kayıt yaptıranların da belirlenen şartları sağlamaları gerektiğine karar verilmiştir. Dolayısıyla Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin Türkiye'deki üniversitelere yatay geçiş başvurusu yapabilmesi için, Türkiye'de her yıl düzenlenen ÖSYS/YKS'de yer alan başarı sırası şartının, başarı sırası aranmayan alanlarda ise Türkiye'de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puana sahip olma şartının sağlanması gerektiğine karar verildiği görülmektedir.
Davacı tarafından, ülkemizde uygulanan üniversiteye giriş sınavlarının bilim sınavı olmadığı, yarışma sınavı olduğu, yükseköğretime giriş şartlarının ülkelere göre değiştiği, Ukrayna'da uygulanan sistemde ise öğrencinin okumak istediği bölümü beyan ederek İngilizce veya Ukraynaca hazırlık eğitimi alarak eğitime başladığı, hazırlık eğitimine Türkiye'de mezun olunan lisenin transkriptine göre kabul edildiği, Ukrayna'da eğitimini başarıyla tamamlayıp mezun olan öğrencilerin diplomalarına denklik alarak üniversiteyi Türkiye'de bitirenlerle aynı haklara sahip oldukları, denklik alırken de kendilerinden herhangi bir ÖSS/YKS puanı istenmediği, daha önce Mısır ve Suriye savaşı sebebiyle Ek 2. maddeye dayanılarak alınan kararlarda herhangi bir puan şarı istenmezken dava konusu edilen Karar'ın 1. maddesiyle ÖSS/YKS puanının istenmesinin Anayasa'nın 10. ve 2. maddelerine açıkça aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Davalı idarece verilen savunma dilekçesinde, Ukrayna'da ücretli olarak eğitim gören öğrencilere yaşanan durumlar sebebiyle tanınan yatay geçiş hakkının ücretsiz girişte rekabet şartlarının son derece yoğun olduğu devlet üniversiteleri programlarında yoğunlaşması kontenjanlar çerçevesinde kabul için seçiciliğin önemini arttırdığı, programa kabul sürecinde nesnel kriterlerin esas alınması gerektiğinden merkezi yerleştirme puanı olanların olmayanlara göre öncelikli olması veya daha yüksek olanın tercih edilmesinin zorunlu olduğu, başarı sıralaması şartı aranan programlara merkezi sınava girmemiş veya girip son derece düşük derecelere sahip öğrencilerin kabul edilmemesinin doğal bir sonuç olduğu savunulmuştur.
Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş taleplerinin hiç bir kriter belirtilmeksizin kabul edilmesinin bir takım eşitsizliklere ve haksızlıklara sebep olacağı açıktır. Salt savaş sebebiyle Ukrayna'da eğitim görülememesinin, tek başına yatay geçiş taleplerinin kabulü için yeterli görülmesinin eşitsizliklere ve haksızlıklara neden olacağından dolayı, bunun önüne geçmek amacıyla Yükseköğretim Kurulunca, yükseköğretim kurumlarının amacına ve işleyişine uygun olarak birtakım ilke ve kriterlerin belirlenmesi 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliklerde yer alan hükümlerin gereği ve sonucudur.
Buna göre, Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvuruları değerlendirilirken; kayıt yılındaki ÖSYS/YKS'deki başarı sırası, başarı sırası aranmayan alanlarda en düşük taban puanı aranması gibi getirilen kriterler, 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte yer alan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak getirilen rasyonel ve nesnel ölçütler olup, bu haliyle Türk eğitim sisteminde önemli bir yeri olan ÖSS/YKS'nin bertaraf edilmesini engelleyici ve başkaca bir sınav ve şart aranmaksızın, sadece lise diplomasıyla kayıt yapılan Ukrayna'daki üniversitelerde eğitim gören öğrencilere ayrıcalık tanınmasını önleyici olması yönüyle de eğitimde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanması amacını taşıması nedeniyle alınan Kararların 1. maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 4. Maddesi Yönünden;
Dava konusu edilen Karar'ın 4. maddesi ile, Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencilerinin de yatay geçiş başvurusu yapmasına imkan tanınmıştır.
Davacı tarafından, maddenin bu haliyle normal zamanlardaki yatay geçiş şartları ile bire bir aynı olduğu, ortada savaş gibi ciddi bir mücbir sebep varken bu şartların esnetilmesi gerektiği, Ukrayna'da çoğu üniversitenin ihtisas üniversitesi olduğu, üniversitenin dünya sıralaması belirlenirken akademik öğrenci sayısı, yapılan atıflar, yayınlanan makaleler gibi birçok farklı etkenin birlikte değerlendirildiği, oysa Ukrayna'da bulunan üniversitelerin ihtisas üniversitesi olması sebebiyle bu şartları sağlamasının mümkün olmaması nedeniyle belirlenen sıralamalara girmesinin mümkün olmadığı, davalı idarenin 2020 yılı için ilk 500 şartı ararken 2021 yılı için ilk 400 şartı belirlemesinin bilimsel bir açıklamasının olmadığı, belirlenen şartı sadece Ukrayna'da bir üniversitenin sağladığı belirtilerek getirilen madde ile fiilen yatay geçiş yapılmasının engellendiği ileri sürülmüştür.
Anayasa'da diğer haklardan farklı olarak eğitim hakkının sınırlanması hususunda kanun koyucuyu bağlayan belli bir meşru amaçlar listesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun eğitim hakkının sınırlanması hususundaki takdir aralığının geniş olması ve müdahalenin meşru amacının ulusal ölçekte eğitim kalitesinin korunması olması gerekmektedir. (AYM, E:2019/25326, T:23.11.2021)
2547 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile Yükseköğretim Kurulu'na, yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş şartlarının belirlenmesi konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Yükseköğretim Kurulu da, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin 14. maddesinde, 09.04.2021 tarihinde yapılan değişiklik ile, Yükseköğretim Kurulu tarafından esas alınan sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilim içerisinde yer alınmasına dair düzenlemenin yapıldığı görülmektedir.
Yükseköğretim Kurulunun, gelişen şartlara göre yatay geçiş başvurularındaki kriterleri değiştirme yetkisi bulunmaktadır. Yükseköğreim Kurulu, değişen şartları ve oluşan yeni koşulları göz önüne alarak 2021 yılında sıralama kuruluşları listesinde yer alacak üniversitelerin ilk dört yüze çekilmesindeki amacın, ülkemizde bulunan yükseköğretim kurumlarının eğitim kalitesinin korunması olduğu görülmektedir.
Bu kapsamda, ülkemizde bulunan yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurularında, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 14. maddesi ile getirilen ve bilimsel kaliteyi koruma amacını taşıyan bu şartın, salt savaş sebebiyle uygulanmaması, Ukrayna'da bulunan; gerek teorik gerekse de uygulama eğitimi konusunda yetersiz olan birçok üniversitede eğitim gören öğrencilere de yatay geçiş imkanı tanınarak denklik sürecinden muaf bir şekilde doğrudan çalışma hayatına katılım hakkı sağlanması sonucunu doğuracaktır.
Bu durumda, özellikle meslek icraasıyla ilgili doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programlarının yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunan öğrencilerde bulunmasını sağlamak amacıyla getirilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 9. Maddesinde yer alan "yatay geçiş için gerekli belgelerle" ibaresi ve aynı maddenin son cümlesi yönünden;
Dava konusu edilen Karar'ın 9. maddesinde; "2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna’daki tanınan bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış olan ve yatay geçiş için belirlenen şartları sağlayan öğrencilerin, 11-15 Nisan 2022 Cuma günü mesai bitimine kadar yatay geçiş için gerekli belgelerle beraber ilgili yükseköğretim kurumlarına başvuru yapmaları gerekmektedir. Yükseköğretim kurumları yatay geçiş başvurularını değerlendirerek duyurusunu yaptıkları kontenjanın yarısı kadar yedek adayla birlikte 20.04.2022 tarihi mesai saati bitimine kadar internet sayfalarında ilan edeceklerdir. 21-22 Nisan 2022 tarihi mesai saati bitimine kadar asil adayların kayıtları yapılacaktır. Boş kontenjan kalması durumunda, yedek aday listesi yükseköğretim kurumlarının internet sayfalarında 23 Nisan 2022 günü ilan edilerek yedek aday kayıtları, 25 Nisan 2022 Pazartesi günü mesai saati bitimine yapılacaktır. Her ne sebeple olursa olsun ilan edilen tarihlerde ilgili programlara kayıt yaptırmayan adaylar bu haklarından vaz geçmiş sayılacaktır." düzenlemesi yapılmıştır. İlgili maddenin "yatay geçiş için gerekli belgelerle" ibaresi ve aynı maddenin son cümlesinin iptali istenilmiştir.
Davacı tarafından, kararda belirtilen yatay geçiş için gerekli belgelerin yükseköğretim kurumlarınca çok katı uygulandığı, savaş sebebiyle öğrencilerin transkript, öğrenci belgesi vb. belgeleri sunma imkanlarının bulunmadığı, bu madde yüzünden birçok öğrencinin yatay geçiş başvurusunda bulunamadığı, madde ile belirlenen sürelerin makul olmadığı ileri sürülmüştür.
Davalı idarece, normal süreçte yapılması gereken yatay geçişler yaz döneminde uygulanırken, savaş sebebiyle yatay geçiş hakkının bahar dönemi ortalarında kullandırıldığı, belirli eğitim-öğretim dönemlerinde yatay geçiş hakkını yasaklayan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin 6. maddesinin 1. fıkrasının bu
durumdaki öğrencilere uygulanmadığı, öğrenciliği kanıtlayan belgelerin sunulması şartının olası suistimalleri engellemek bakımından zorunlu olduğu savunulmuştur.
Getirilen madde ile, yatay geçiş yapacak öğrencilerin yatay geçiş için gerekli belgelerle yükseköğretim kurumlarına başvuru zorunluluğu getirildiği görülmektedir. Yükseköğretim kurumlarına yapılacak yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesi için kişilerin öğrenci olduklarını ispatlayan belgelerin yükseköğretim kurumlarına sunulması zorunluluk arz etmektedir. Salt savaş sebebiyle sadece beyana göre yükseköğretim kurumlarının işlem yapması beklenemez.
Diğer taraftan, davacı tarafından her ne kadar belirlenen sürelerin makul olmadığı ileri sürülmüşse de, dönem ortasında yatay geçiş imkanı tanınması sebebiyle iki ay önce başlamış olan eğitim öğretim dönemine yatay geçiş ve özel öğrencilik yoluyla kayıt yapacak öğrencilerin bir an önce eğitime başlaması amacıyla sürenin belirlendiği, belirlenen süre ile bir an önce işlemlerin gerçekleştirilerek eğitim-öğretim düzeninin bozulmamasının amaçlandığı görülmektedir.
Bu durumda, savaş sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesi amacıyla yatay geçiş için gerekli belgelerle yükseköğretim kurumlarına başvurulmasını ve eğitim-öğretimin aksamaması ve başvuruların bir an önce değerlendirilip sonuçlandırılması amacıyla belirli bir sürenin belirlenmesini düzenleyen maddede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 12. maddesinde yer alan "denetim sürecinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlüdür." ibaresi yönünden;
Dava konusu edilen Karar'ın 12. maddesinde;"Yükseköğretim kurumları, olası suiistimalleri önlemek bakımından, öğrencilerin yatay geçiş başvurularında ibraz etmesi gereken ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen ve kişinin öğrenciliğini kanıtlayan belgeleri (öğrenci belgesi, transkript belgesi, pasaport, emniyetten alınan giriş-çıkış kayıtları vs.) denetim süreçlerinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlüdür." düzenlemesi yapılmıştır. Söz konusu maddede yer alan "denetim sürecinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlüdür." ibaresinin iptali istenilmiştir.
Davacı tarafından, Ukrayna'da savaşın devam etmesi nedeniyle herhangi bir belgenin kısa sürede teminini mümkün bulunmadığı, bazı üniversitelerin binalarının savaş sebebiyle zarar gördüğü, bazı üniversitelerin savaş sebebiyle başka şehirlere taşındığı, dolayısıyla savaşın tüm şiddeti ile devam ettiği belirtilerek öğrencilerden belge temin edilmesinin beklenmesi yerine konu ile ilgili yükseköğretim kurumlarınca yazışma yolu ile belge temininin gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idare tarafından, öğrenciliği kanıtlayan belgelerin temin ve muhafazasının sonradan da olsa sağlanmaması durumunda, binlerce öğrencinin bulunduğu durumda kamu yararına aykırı süreçlerin meydana gelerek eğitim öğretim süreçlerinin kontrol altına alınamayıp olağanın dışında uzayacağı ve belgelerin eksik şekilde olmasının üniversiteler nezdinde 2547 sayılı Kanun gereği yapılması zorunlu denetimleri olumsuz hale getirmesine sebep olacağı belirtilmiştir.
Madde ile, Ukrayna'da devam eden savaş sebebiyle yapılacak yatay geçiş başvurularında, öğrenciler tarafından sunulamayan belgelerin sonradan sunulmasına imkan tanındığı görülmektedir. Yatay geçiş başvurusunun belirli bir süre içinde yapılacak olması nedeniyle ilgili kişilerin eğitim gördükleri okuldan temin edilecek belgelerin zorluğu düşünülerek belgelerin sonradan temin edebileceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla yükseköğretim kurumlarına yapılacak yatay geçiş başvurularında sunulamayan ve öğrenciliği kanıtlayan belgelerin taraflarca sonradan temin yükümlülüğü bulunmaktadır. Aksi takdirde, ilgililerin okuduğunu beyan ettikleri üniversitede gerçekten eğitim görüp görmediğinin tespit edilememesi olası suistimallere sebep olabilecek ve yükseköğretim kurumlarınca yapılması gerekli denetimlerin de yapılamamasına sebep olacaktır.
Davacı tarafından her ne kadar belgelerin teminin yükseköğretim kurumlarınca yazışma yolu ile yapılması gerektiği ileri sürülüyorsa da, öğrenciliğini kanıtlayan belgelerin eksiksiz şekilde sunulması yükümlülüğünün başvuruda bulunan taraflarca yerine getirilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, yatay geçiş başvurusunda ilgililerce sunulamayan öğrenciliğini kanıtlayacak belgelerin en kısa süre içerisinde ilgililerce temin edilmesini gerekli kılan maddede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Özel Öğrencilik Başlıklı II. Bölüm Yönünden;
Yetki Yönünden;
Davalı idarece Ukrayna Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin eğitimlerine devam edememesi sebebiyle yapacakları özel öğrencilik başvurularının ne şekilde yapılacağı ve nasıl değerlendirileceğine ilişkin kararlar alındığı görülmektedir. Davacı tarafından Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin Ek 2. maddesinin davalı idareye sadece yatay geçiş başvurularına ilişkin karar alma yetkisinin verildiği ancak özel öğrencilik ile ilgili karar alma yetkisinin verilmediği iddia edildiğinden öncelikle davalı idarenin özel öğrencilik ile ilgili karar alma yetkisinin bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin (e) fıkrasında, yükseköğretim kurumlarında eğitim - öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etme görevi Yükseköğretim Kurulu'na verilmiştir. İlgili kanun maddesinden anlaşılacağı üzere yükseköğretim kurumlarına yapılacak yatay ve dikey geçişler ile ilgili esasları belirleme yetkisi Yükseköğretim Kurulu'na aittir. Bu kapsamda Yükseköğretim Kurulunca da, 2547 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (e) fıkrasına dayanılarak 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır. Söz konusu Yönetmelikte yatay geçişler ile birlikte özel öğrenciliğe ilişkin hükümler de bulunmaktadır. Dolayısıyla her ne kadar kanun lafzından sadece yatay ve dikey geçiş esaslarına ilişkin esas ve usullerin Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacağı belirtilmiş ve özel öğrencilik ile ilgili herhangi bir ifadeye yer verilmemişse de, yatay ve dikey geçiş kapsamına özel öğrencilik ile ilgili iş ve işlemlerin de girdiği anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle sadece kanun lafzına bakarak Yükseköğretim Kurulu'nun yatay ve dikey geçiş ile ilgili esasları düzenleme yetkisi
bulunup özel öğrencilik ile ilgili esasları düzenleme yetkisinin olmadığı sonucuna varmak mümkün bulunmamaktadır.
Aynı bakış açısıyla 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in Ek 2. maddesine bakıldığında da, 2547 sayılı Kanun'a benzer bir ifade ile sadece yatay geçişe ilişkin esasların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği belirtildiği, dolayısıyla yatay geçiş ifadesi kapsamına özel öğrencilik ile ilgili iş ve işlemlerinde girdiği sonucuna varılmakta olup, söz konusu Karar ile özel öğrenciliğe ilişkin bazı şartların belirlenmesinde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Esas Yönünden;
Dava konusu edilen Karar'ın Özel Öğrencilik başlıklı II. Bölümü'nde; özel öğrencilik talebinde bulunulan diploma programının asgari yerleştirme puanı, özel öğrencilik için aranan genel akademik başarı not ortalaması, öğrencinin kayıtlı olduğu diploma programında geçirmesi gereken asgari dönem/yıl, öğrencinin kayıtlı olduğu üniversitenin özel öğrencilik için onayı ve akademik takvim hususlarında, Devlet veya vakıf ayırımı yapılmaksızın tüm yükseköğretim kurumlarının gerekli kolaylığı sağlayacağı, özel öğrenci olarak kabul edilenlerin, yükseköğretim kurumlarının yetkili kurulları tarafından belirlenen ücreti ödemekle yükümlü oldukları, vakıf yükseköğretim kurumları özel öğrencilerden, özel öğrencilik talebinde bulunulan diploma programına kayıtlı Türk vatandaşı öğrencilerin dönem başına ödediği ücretten fazlasını talep edemeyeceği, özel öğrenciliğin süresi ne olursa olsun, özel öğrencilik imkânından yararlanılan üniversiteden diploma/unvan/statü talep etme hakkı vermeyeceği, ibraz edilmesi gereken ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen ve kişinin öğrenciliğini kanıtlayan belgeleri (öğrenci belgesi, transkript belgesi, pasaport, emniyetten alınan giriş-çıkış kayıtları vs.) denetim süreçlerinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlü oldukları, bir yükseköğretim kurumunda özel öğrencilikten yararlanan Türk vatandaşı öğrenci sayısı, her bir diploma programı için sınıf ayrımı gözetmeksizin toplamda 40’ı aşamayacağı, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna’daki tanınan bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış ve yatay geçiş şartlarını sağlamayan öğrencilerin 11-15 Nisan 2022 Cuma günü mesai bitimine kadar; yatay geçiş başvuru yapan ancak yararlanamayan öğrencilerin ise 26-29 Nisan 2022 Cuma günü mesai bitimine kadar özel öğrencilik için gerekli belgelerle beraber ilgili yükseköğretim kurumlarına başvuru yapması gerektiğine dair kararlar alınmıştır.
Davacı tarafından, özel öğrencilik ile ilgili alınan kararlarda, savaş mağduru öğrencilerin, hem kayıtlı oldukları üniversiteye hem de özel öğrenci olarak kayıtlarının yapılacağı üniversiteye ücret ödeme zorunluluğu getirildiği, Yönetmeliğin 22. maddesinde özel öğrencinin ücretini kayıtlı bulunduğu üniversiteye ödeyeceğine ilişkin hüküm bulunmasına rağmen Yönetmeliğe aykırı bir şekilde savaş mağduru öğrencilerin özel öğrenci olarak kabul edileceği üniversiteye de ödeme zorunluluğu getirildiği, özel öğrencilik imkanından en fazla iki dönem yararlanabiliniyor olması sebebiyle iki dönem sonrasında ne olacağına ilişkin herhangi bir kararın alınmadığı ileri sürülerek
hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesine açıkça aykırı olan "Özel Öğrencilik" bölümünün tamamının iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Özel öğrencilik bölümüne ilişkin alınan kararların incelenmesinden, davalı idarece Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'te belirlenen özel öğrencilik için aranan şartların savaş mağduru olan öğrenciler açısından lehe olacak şekilde düzenleme yapıldığı görülmektedir. Bu kapsamda, normal zamanda yapılan özel öğrencilik için aranan asgari yerleştirme puanı, akademik başarı not ortalaması, kayıtlı olduğu üniversitede geçirmesi gereken asgari süre, kayıtlı olduğu üniversitenin onayı şeklinde aranan şartların savaş mağduru öğrenciler için lehe yorumlanarak her türlü kolaylığın sağlanmasına karar verildiği görülmektedir.
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'te özel öğrenci, bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrenci olup, farklı bir yükseköğretim ortamı, kültürü, kazanımı edinmek isteyen veya özel durumu, sağlık ve benzeri nedenlerle kayıtları kendi üniversitelerinde kalmak şartıyla farklı bir yükseköğretim kurumunda eğitime devam etme imkanı tanınan öğrenci şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla özel öğrencilik hiçbir şekilde ilgili kişiye özel olarak kayıtlandığı üniversitenin öğrencisi olma imkanını tanımadığından, süresi ne olursa olsun özel öğrenci olarak kabul edildiği üniversite diplomasını almaya da hak kazandırmaz.
Yükseköğretim kurumlarına, savaş sonrası birçok öğrencinin özel öğrencilik talebiyle başvuru yapacağı, yapılan bu başvurular sonucu yükseköğretim kurumlarının özel öğrenci olarak kabul edilenlere her türlü teorik ve uygulamalı eğitim verileceğinden, verilen bu eğitim karşılığında yetkili kurullarca belirlenen ücretin ödenmesini talep etme yetkisi de bulunmaktadır.
Yükseköğretim kurumlarından, özel öğrenci olarak alınan öğrencilere verilecek eğitimin tamamen ücretsiz olarak verilmesi beklenemez.
Yatay geçiş başvurularında olduğu gibi özel öğrencilik başvurularında da, olası suistimallerin önlenmesi amacıyla öğrenci olduğunu kanıtlayan belgelerin en kısa süre de temin edilmesi gerektiği, temin yükümlülüğünün özel öğrencilik başvurusunda bulunan ilgililere ait olduğu, yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim düzeninin bir an önce sağlanması amacıyla özel öğrencilik başvurularının da belli bir süre içerisinde yapılması gerektiğine ilişkin düzenlemelerde üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle, Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle eğitimlerine devam edemeyen öğrencilerin eğitimlerine ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında özel öğrenci olarak devamlarına ilişkin alınan "Özel Öğrencilik" bölümüne ilişkin maddelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Dava konusu bireysel işlemin incelenmesinden;
Ukrayna'da eğitimine devam eden davacının, Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle eğitimine devam edememesi nedeniyle davalı üniversiteye yapmış olduğu yatay geçiş başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliği'nin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesi kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemlerine ilişkin usul ve esasların Yükseköğretim Kurulu'nca belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla söz konusu bu madde kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemlerinin, normal şartlarda yapılan yatay geçiş işlemlerinden farklı olması nedeniyle farklı usul ve esasların belirleneceği ve yatay geçiş başvurularının da bu kapsamda değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu durumda, Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle yapılacak özel öğrencilik ve yatay geçiş başvurularına ilişkin Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28/03/2022 tarihli toplantısında alınan kararda, bu kapsamda bulunan öğrenciler tarafından yapılacak başvuruların yükseköğretim kurumlarınca değerlendirilmesine karar verildiği, başka bir ifadeyle yapılacak başvuruların değerlendirmesine ilişkin şekil ve usul yönünden takdirin yükseköğretim kurumlarına bırakıldığı görüldüğünden, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliği'nin 7/4 maddesinde yer alan ve normal zamanlarda yapılacak yatay geçiş işlemlerinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurulu kararı üzerine yapılacağına dair hükmün, yine aynı Yönetmeliğin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesi kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemleri için de uygulanması gerekmeyeceğinden, yapılan yatay geçiş başvurularının yükseköğretim kurumlarının takdir yetkisi kapsamında farklı yetkili organlarca değerlendirilip sonuçlandırılmasında yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
28/03/2022 tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından alınan Kararların yatay geçiş başlıklı 1. maddesinin incelenmesinden, yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesinde, kayıt yılındaki ÖSYS/YKS’ye girmiş olmaları ve ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan programlar için başarı sırası şartını, ÖSYS/YKS’de başarı sırası aranmayan alanlarda, Türkiye’de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puanına sahip olma şartını, özel yetenek programlarında ise üniversitelerin ilgili yılın ÖSYS/YKS’de özel yetenek programları için ilan edilen en düşük merkezi sınav puanına sahip olma şartını (üniversitelerin, istedikleri takdirde özel yetenek sınavı yapma hakkı saklıdır), ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarından aldıkları önlisans eğitimlerini yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının lisans programlarına saydırarak kayıt yaptıranların da belirlenen şartları sağlamaları gerekmektedir.
Bununla birlikte, aynı Kararın yatay geçiş başlıklı bölümün 3. ve 4. maddeleri ile, Ukrayna’daki diploma programına uluslararası sınav (SAT1, ACT, Abitur, Fransız Bakaloryası, GCE A Level Sertifikası, Uluslararası Bakalorya (International Baccalaureat IB, Avusturya Matura Diploması (Matura Reifezeugnis), İtalya Maturita Diploması (Diploma di Maturita) sonucu ile kayıt yaptırmış olan Türk ve yabancı öğrencilerin, Türkiye’de yatay geçiş başvurusunda bulunacağı program için başvurduğu üniversitenin ilgili yılda kabul ettiği uluslararası sınav asgari puan şartını sağlamış olanlar ile Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencilerinin de yatay geçiş başvurusu yapabilmesine imkan tanınmıştır.
Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle yatay geçiş yapacak öğrencilerden, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca alınan Karar'ın 1. maddesinde yer alan şartları sağlayamayan ancak Ukrayna’daki diploma programına uluslararası sınav ile yerleşenlerin başvurduğu üniversitenin ilgili yılda kabul ettiği uluslararası sınav asgari puan şartını sağlamış olması veya sınavsız yerleştikleri Ukrayna’da eğitim gördükleri üniversitenin, kayıt yaptırdıkları yıldaki ÖSYM web sayfasında yer alan ÖSYS/YKS kılavuzları ile ilan edilen uluslararası sıralama kuruluşları listesinde 2016 için ilk 1000, takip eden yıllar için ilk 500, 2021 için ilk 400 'de, başarı sıralaması aranan diploma programları dışındaki alanlarda ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde ilk binde yer aldığı takdirde de yatay geçiş başvurusunda bulunabileceklerine dair karar aldığı görülmektedir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca alınan Kararların yatay geçiş başlıklı bölümünün ilgili maddelerinde belirtilen bu üç şarttan herhangi birini sağlayan öğrencinin yatay geçiş başvurusunda bulunabileceği anlaşılmaktadır.
Yükseköğretim kurumlarınca yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesi için, yatay geçiş başvurusunda bulunan kişilerden istenen belgelerin eksiksiz bir şekilde sunulması gerekmektedir. Belgelerin eksiksiz sunulmaması durumunda yatay geçiş başvurusunun değerlendirilmesine imkan bulunmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davalı Üniversite tarafından yapılan duyuru metninde, yatay geçiş başvurusunda bulunacak öğrenciler tarafından, taahhütname, not durum belgesi(transkript), pasaport ve öğrenciliğini kanıtlayan öğrenci belgesi veya öğrenci kimliğinin başvuru esnasında on-line başvuru sistemine yüklenmesi gerektiğinin belirtilmesine rağmen, davacının, pasaport ve yurt dışı giriş-çıkış kayıtlarını gösteren belgeleri on-line başvuru sistemine yüklemediği görülmektedir.
Bu kapsamda, davalı üniversitenin yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesine ilişkin belirlediği başvuru evraklarını eksiksiz bir şekilde sunmayan davacının yatay geçiş başvurusunun reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, davacının dosyaya sunmuş olduğu belgelerden ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan eczacılık programları için belirlenen başarı sıralaması şartını sağlamadığı, Ukrayna'da eğitim gördüğü üniversitenin de kayıt olduğu yıldaki ÖSYM klavuzunda belirtilen sıralama kuruluşları listesinde ilk 400'de yer almadığı görüldüğünden, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28/03/2022 tarihli toplantısında alınan kararlarda belirtilen asgari yatay geçiş şartlarını da sağlamadığı anlaşılmaktadır.


KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 14/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.