Danıştay danistay 2022/3546 E. 2025/4294 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3546
Karar No : 2025/4294

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Harfiyat Nakliyat İnşaat Taahhüt Madencilik İş Makinaları Ticaret ve San. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Samsun il sınırlarında bulunan S:... sayılı maden işletme sahasıyla ilgili olarak ruhsat süresinin uzatılması talebiyle yapılan başvurunun reddi ile maden işletme ruhsatının 25/09/2019 tarihi itibarıyla iptaline yönelik ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta davacı şirket tarafından yapılan ruhsat süresinin uzatılması talebi ekinde, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına yönelik herhangi bir belgenin davalı idareye sunulmadığı, Mahkemenin 25/02/2020 tarihli ara kararıyla, 25/09/2019 tarihi itibariyle davacı şirketin 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunup bulunmadığının Samsun Vergi Dairesi Başkanlığından sorulduğu, ara kararına istinaden gönderilen belgelerden, başvuru tarihi itibarıyla davacı şirketin 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında 1.352.896,65 TL borcunun bulunduğu görüldüğü bu durumda, ruhsat süresinin uzatılmasının talep edildiği 25/09/2019 tarihi itibarıyla davacı şirketin 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunduğu ve borcun bulunmadığına dair herhangi bir belgeyi davalı idareye sunmadığı anlaşıldığından, ruhsat süresinin uzatılması talebiyle yapılan başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılarak, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: işletme ruhsatının iptalinin, bir ceza hukuku yaptırımı olmamakla birlikte; hem bir kabahat karşılığı yaptırım olması, hem de bir kamu hukuku yaptırımı olması nedeniyle ceza hukunun temel ilkelerinin işletme ruhsatının iptali sırasında da gözetilmesi gerektiğini, bu kapsamda "kanunsuz suç ve ceza olmaz" kuralının idari yaptırımlar için de geçerli olduğu, kanunun suç saymadığı bir fiil ve davranış nedeniyle kimse cezalandırılamayacağı, kural olarak esasen suç konusu fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan yasa kuralının uygulanması gerekmekte, daha sonra yürürlüğe giren yasanın, yürürlük tarihinden önceki fiillere uygulanmasına olanak bulunmamakta ise de, verilen cezanın ceza-i niteliği gereği fiili işleyenin lehine olan yeni yasal düzenlemenin geçmişe yürür şekilde uygulanması gerektiğini, bu durum kabahatler karşılığı uygulanan yaptırımlar içinde geçerli olduğu dava devam ederken idari yaptırımlar yönünden lehe olarak yapılan yasal değişikliklerin uyuşmazlıkların çözümünde uygulanması hukukun genel ilkesi olduğu, davalı idarece, davacının temdit talebinin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/2. maddesinde 7257 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile yapılan değişiklikler çerçevesinde yeniden değerlendirilerek davacının işletme ruhsatının iptali hususunda yeniden bir işlem tesis edilmesi gerektiği, daha sonra temdit başvuruları için koşul olmaktan çıkarılan 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında borcu bulunmadığına ilişkin belgenin sunulmadığı, davacı şirketin temdit talebi reddedilerek ruhsatının 25/09/2019 tarihi itibarıyla iptaline ilişkin dava konusu işlemde bu gerekçeyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu ruhsat iptali işleminin 02/12/2020 tarihli 7257 sayılı Kanun ile değişiklikten önce gerçekleşmiş bir işlem olduğunu, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartının halen yürürlükte olduğu, Maden Kanunu'nun 24. maddenin ikinci fıkrasına "...sürelerin uzatılması ... İlişkin müracaatlarda 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı aranır.." hükmünün eklendiği; dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Samsun ili sınırlarında ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sicil sayılı ruhsat sahasının işletme ruhsat süresinin uzatılması istemiyle ruhsat süresinin son günü olan 25/09/2019 tarihinde davacı tarafından başvuruda bulunulmuştur.
Davalı idare tarafından yapılan inceleme neticesinde, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına yönelik herhangi bir belgenin başvuru eklerinde yer almadığı ve ruhsat süresinin 25/09/2019 tarihinde sona erdiği gerekçesiyle teminat talebinin reddine ve maden ruhsatının 25/09/2019 tarihi itibarıyla iptaline ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun (işlem tarihi itibarıyla ile yürürlükte bulunan hali ile) "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 2. fıkrasında; "(Değişik ikinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Genel Müdürlükçe proje üzerinde veya mahallinde yapılan/yapılmış inceleme sonucunda tespit edilen, projedeki teknik eksiklikler ve süre uzatımı talebinde bulunulan ruhsata ilişkin vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı gibi mali eksiklikler Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine iki ay içerisinde bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanır. Ruhsat süresinin sonuna kadar eksikliklerin tamamlanmaması durumunda ruhsat süresi uzatılmaz ve bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez. Süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde ise en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresi, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılır. Ruhsat süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyetleri yapılamaz." hükmü, anılan Kanun'un Geçici 38. maddesinin birinci fıkrasında (Ek:14/2/2019-7164/22 md.) "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ruhsat süresinin bitimine bir yıldan daha az süre kalan ruhsatlar için 24 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen altı aylık süre hükmü uygulanmaz" hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, idarece davacının Samsun ili sınırları içinde bulunan maden işletme ruhsatının süresinin uzatılması istemiyle yapılan başvuru ekinde sunulan 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin bulunmadığı tespit edildiğinden bahisle temdit talebinin reddi ile ruhsatın süre bitim tarihi itibarıyla iptaline karar verilmiştir.
... İdare Mahkemesinin 25/02/2020 tarihli Ara Kararı neticesinde Bafra Vergi Dairesi Müdürlüğünün cevabi yazılarının incelenmesinden, davacı şirketin, (25/09/2019) başvuru tarihi itibarıyla davacı şirketin 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında 1.352.896,65 TL borcunun bulunduğu tespit edilmiştir.
Davacı tarafından maden işletme süresi sona ermeden önce 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vergi borcu bulunmadığına ilişkin belgenin idareye sunulmadığı, ayrıca temdit talebinde bulunduğu tarih itibarıyla vergi borcu bulunduğu ortaya konulduğu görüldüğünden işlemin davacının temdit talebinin reddi ile ruhsatının iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Öte yandan 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla” ibaresi madde metninden çıkarılsa da, aynı kanun değişikliği ile "bu madde ile 13 üncü madde kapsamında maden ve işletme ruhsatlarının, verilmesi, birleştirilmesi, sürelerin uzatılması, devir ve intikalleri ... 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartı aranır." ibaresinin eklendiği görülmekle Maden Kanun'un 24. maddesi gereği, ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartının devam ettirildiği açıktır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Samsun 3. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 05/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.