Danıştay danistay 2022/3467 E. 2025/7284 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3467
Karar No : 2025/7284

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Mermer İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Mermer İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Antalya ili, Kale (Demre) ilçesi hudutlarında bulunan ... sicil sayılı, II-B Grubu (Mermer) Maden İşletme Ruhsatı ile faaliyet gösteren davacı şirketler tarafından, açık işletme alanını genişletmek için 50.278,00 m² ilave orman izni başvurusunun reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı bildirime konu Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün davacının başvurusuna ilişkin olumlu görüşünün, ÇED gerekli değildir kararının ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacı şirketler tarafından izin istenilen sahanın yerleşim yeri ve karayolu ön görünümünde kalmadığı, bu alanlara doğru genişlemenin devlet ormanlarına denk gelmesinin kısıtlama kapsamına girmediği, çıkarılmak istenen madenin stratejik önemi/özelliği bulunduğu, dava konusu taşınmazın rezerv tespiti nedeniyle davacıların maden işletmeciliğine devam edebilmesi için izin verilmesinin zorunlu olduğu, söz konusu taşınmazın tamamının kullanımının gerekli olduğu, izin başvuru dosyasında yer alan kurum görüşlerinde izin istenen alanda madencilik faaliyeti yapılmasında sakınca olmadığının bildirildiği ve ÇED gerekli değildir kararının bulunduğu dikkate alındığında, davacı tarafından işletilen ... sicil sayılı, II-B Grubu (Mermer) madeni sahasında ek olarak 50.278,00 m² ilave orman açık işletme izin talebiyle yapılan başvurunun reddine yönelik işlemde hukuka ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, izin talep edilen sahanın verimli orman sınırlarında kaldığı, yerleşim yerine yakın olduğu, sahadan çıkarılmak istenen madenin ender nitelikte olmadığı, başka yerden de çıkarılabileceği, davacıların başvurusunun bu nedenlerle reddedildiği, ormanların muhafazasının ve madencilik faaliyetinin yürütülmesi hususundaki kamu yararının karşılaştırılması konusunda yapılan kıyas sonucunda karar alındığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacılar tarafından, bilirkişi raporunun ve Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu, davalı idarenin temyiz talebinin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Davacılardan ... Mermer İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin Antalya ili, Kale (Demre) ilçesi hudutlarında bulunan, ... sicil sayılı sahada 10/10/2011 tarihinden geçerli ve 10 yıl süreli, II-B Grubu (Mermer) Maden İşletme Ruhsatı ve işletme izni bulunduğu, davacılardan ... Mermer İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.'nin ise ... Mermer İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin rödovansçısı olarak aynı sahada maden işlettiği, davacılardan ... Mermer İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından yapılan başvuru üzerine ruhsatlı sahaya, ...tarih ve ... sayılı olurla 65.575,00 m², yine ... tarih ve ... sayılı olurla 69.926,00 m² olmak üzere toplam 135.501,00 m² orman izni verildiği, devamında 04/10/2019 tarihli başvuruda, bu izinlere ek olarak 50.278,00 m² ilave orman izni isteminde bulunulduğu, söz konusu talebin Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ... sayılı işlemiyle ".....izin talep edilen alan her ne kadar mevcut izinli alana bitişik olsa da, sahanın yerleşim yeri ve karayolu ön görünümünde kaldığı, bu alanlara doğru genişlemesinin yanı sıra verimli devlet ormanlarına denk geldiği, öte yandan çıkarılmak istenen madenin stratejik özelliği bulunmadığından davaya konu maden sahası için izin verilmesinde kamu yararının bulunmadığı" gerekçesiyle reddedildiği, anılan işlemin Orman Genel Müdürlüğü Antalya Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı üst yazısı ile davacıya bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 169. maddesinde, Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyacağı ve tedbirleri alacağı, bütün ormanların gözetiminin Devlete ait olduğu, kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun, dava konusu işlem tarihindeki haliyle 16. maddesinde, "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Bu özel ve ayrıntılı düzenlemenin ülkemizde orman örtüsünün sürekli yok edilmesi gerçeğinden kaynaklandığı kuşkusuzdur. Anayasa'nın 169. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden biri olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (ANYM., 13/09/2000 tarih ve E:2000/14, K:2000/21 sayılı kararı)
Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır.
Anayasa Mahkemesi'nin 22/11/2007 tarih ve E:2004/67, K:2007/83 tarihli kararında; zaruret halinin, talep edilen faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesi imkanı bulunmaması durumu olarak anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, kamu yararı sağlayan iki etkinlikten hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle izin işleminde ormanların devamlılığının sağlayacağı kamu yararı ile madencilik iznine ait kamu yararı kıyaslamasında "üstün kamu yararı" kavramının değerlendirilmesi uygun olacaktır.
Uyuşmazlıkta; Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, izin talep edilen sahaya doğru genişlemenin verimli devlet ormanlarına denk gelip gelmediği hususunda "izin istenen açık işletme alanının sahasının daha önce verilen 385 sayılı olur ve 465 sayılı olur izinli olan sahaların bitişiğinde olup Çzc3, Çzcd3, Çzd2 (meşcere tipi) tepe kapalılık oranı %71'den fazla ormanlık alanlarında II-B grubu madencilik faaliyetlerinin değerlendirmeye alınmayacağı alanlarının E:2015/1148, K:2019/7505 sayılı karar ile iptal edilerek kısıtlamadan kaldırıldığı" değerlendirmesine yer verildiği görülmüştür.
Bu durumda, ormanların korunmasına ilişkin mevzuat hükümleri dikkate alındığında, kamu yararı kıyaslamasının doğru şekilde yapılabilmesi için davaya konu izin talebinin verimli devlet ormanlarına doğru bir genişlemeye sebebiyet verip vermeyeceği, şayet böyle bir genişlemeye sebep olacak ise bu durumun orman bütünlüğü ve çevre üzerinde ne gibi etkilerinin olacağının değerlendirilmesi gerekmekte iken bu husus göz ardı edilerek salt 2014/1 sayılı Genelge'nin 5/ç-1. maddesinin Danıştay 10. Dairesinin 06/11/2019 tarih ve E:2015/1148, K:2019/7505 sayılı kararıyla iptal edildiğinden bahisle kısıtlılık kapsamından çıkarıldığı değerlendirmesine yer verilerek hazırlanan bilirkişi raporuna dayanılarak dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 06/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.