Danıştay danistay 2022/2705 E. 2025/5855 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2705
Karar No : 2025/5855

DAVACI : ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Birlikleri
3- ... Başkanlığı

DAVANIN KONUSU :
1- Davalı kurumda 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un Geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kamu görevlisi konumunda ve kamu hukuku statüsünde “idari memur” olarak çalışmakta olan davacının, anılan statü gereği görevde yükselme sınavına alınmak için 28/01/2022 tarihinde yaptığı başvurunun zımnen reddi işlemi ile,
2- Bu ret işleminin dayanağı olan, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin Geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki “Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde” ibaresi ile;
3- Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği'nin Geçici 2. maddesindeki 5910 sayılı Kanun öncesindeki mevzuata göre çalışmakta olan daimi personelin önceki mevzuat ile öngörülmüş koşulları sağlamaları halinde görevde yükselme sınavına girmelerine engel olan “eksik düzenlemenin" hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'ne (İMMİB) KPSS Merkezi Yazılı Sınavını kazanarak 28/04/2009 tarihinde idari memur olarak atanan davacının, göreve başladığı tarih itibariyle kamu hukuku statüsünde ve kamu görevlisi olduğu, 5910 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi ile yeni personel İş Kanununa tabi kılınmakla birlikte, davacı ile aynı konumda olan personelin statü ve özlük haklarının korunduğu, davacının korunan statüsü gereği görevde yükselme sınavında yabancı dil sınavından asgari 50 puan alması şartı aranması gerekirken, 5910 sayılı Kanun ile belirlenen statü gereği İş Kanunu’na tabi olarak görev yapan yeni personel için yabancı dil sınavından asgari 70 puan alma şartının davacıya da uygulandığı, korunan statüsü gereği, görevde yükselme sınavı için belirlenen eski koşullara tabi olması gereken davacıya yeni koşulların uygulanması nedeniyle 70 puan koşulunu sağlayamadığından görevde yükselme sınav başvurusunun kabul edilmemesinin 5910 sayılı Kanun’una Anayasa’nın 2. maddesi ile düzenlenen “hukuk devleti” ile 128. maddesinde öngörülen kamu görevlisi güvencelerine aykırı olduğu, Danıştay Sekizinci Dairesi’nin 04/11/2021 tarih ve E:2018/2344, K:2021/5116 sayılı kararında; “davacının ve davacı ile aynı durumda olanların kamu hukuku statüsünde ve kamu görevlisi olarak çalışmaya başladıklarını ve 5910 sayılı Kanun’un Geçici maddesinin 1/3 hükmünün de davacıların bu hukuksal statüsünü güvenceye aldığını ve davacıların sözkonusu bu kamu hukuku ve kamu görevlisi statüsüne sonradan idari işlem ve düzenlemelerle son verilemeyeceğini, kendileri talepte bulunmadıkça iş mevzuatına ve özel hukuk statüsüne tabi kılınamayacaklarını ve yeni kanun öncesindeki statü ve özlük haklarının aynen muhafaza edilmesinin hukuksal açıdan zorunlu olduğuna” hükmedildiği, 5910 sayılı Kanun sonrasında gerek İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin Geçici Maddesinin 3/2 hükmü gerek İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği Geçici 2. Madde düzenlemesi ile 5910 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce istihdam edilen ve statü hukukuna tabi olan personelin önceki mevzuata uygun olarak görevde yükselmelerinin sağlanmasına çalışıldığı, ancak anılan Yönetmelik hükümlerinde işbu önceki personel için kamu hukuku statüleri korunarak kurum içi yükselme olanağından yararlanmak hakkının, yeni mevzuatın yürürlüğe girmesinden itibaren 1 veya 2 yıllık sürelerle sınırlandırıldığı, davacının 07/07/2009 tarihinde Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü'nden mezun olarak diplomasını idareye sunduğu, lisans eğitimini tamamladıktan sonra gayretli çalışmaları neticesinde 2018 YDS İngilizce sınavından 56,25, 2020 YDS sınavından ise 61,25 puan alarak görevde yükselme sınavına katılabilmek için İdareye başvurduğu, 50 yabancı dil puanı şartının anılan Yönetmeliklerin yürürlüğünden itibaren öngörülen ve 1 ve 2 yıllık sürelerin geçmiş olması nedeniyle yeni mevzuata göre yabancı dil barajının 70 puan olması nedeniyle başvurusunun reddedildiği, Danıştay Sekizinci Dairesinin anılan kararı karşısında dava konusu mevzuat ve işlemin hukuka açıkça aykırı olduğu, uygulanmaya devam edilmesi durumunda kurum içi sınavlara girmesi engellenmiş olduğundan hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlem ve düzenlemelerin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :
Ticaret Bakanlığının Savunması: Usul yönünden; davanın süresinde açılmadığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği’nin 03/09/2009 tarihinde, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği’nin 04/09/2010 tarihinde yayımlandığı, davanın bu tarihlerden çok sonra açıldığı, diğer taraftan davacı tarafından aynı istemle 2019 yılında idareye yaptığı başvurunun da reddedildiği, davacı tarafından aynı tarihte uygulama işlemine ve düzenleyici işleme karşı dava açılmadığı, davacının aynı taleple tekrar İdareye başvurmasının dava açma süresini canlandırmayacağı, davacının Bakanlıkları nezdinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak çalışan bir personel olmadığı, davacıya ait personel ve özlük bilgilerinin Bakanlıklarında bulunmadığı, davacının taleplerinin Bakanlıkları tarafından değil tüzel kişiliğe ve özerk bütçeye sahip İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından reddedildiği, Bakanlıklarının taraf sıfatı bulunmadığından hasım mevkiinden çıkartılmalarına karar verilmesi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, davacının İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nde daimi hizmet sözleşmeli ve ön lisans mezunu olarak 09/04/2009 tarihinde göreve başladığı, (Lisans Mezuniyeti: 31/05/2010, Yüksek Lisans Mezuniyeti: 20/07/2020), göreve başladığı tarih itibariyle İhracatçı Birlikleri Personel Yönergesi’nin 6/d maddesi uyarınca “İngilizce, Almanca, Fransızca veya Genel Müdürlükçe tespit edilecek diğer yabancı dillerden en az birini iyi derecede bilmek (Müsteşarlıkça belirlenen yabancı dil sınavlarda, tespit edilen asgari puan şartı aranır)” düzenlemesinin bulunduğu ve TİM Genel Sekreterliğince sınavda %50 başarılı olmanın yabancı dil barajını aşmak için yeterli bulunduğu, İnsan Kaynakları Yönetmeliği’nin Geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası ; “TİM ve Birliklerde bu Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte görevde olup dört yıllık yükseköğrenim mezunu bulunanlardan, idari memur ve bilgisayar işletmeni unvanı ile çalışanlara, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde talepleri halinde, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak yazılı veya sözlü sınavda başarılı olmak şartıyla, yaşa ilişkin koşullar aranmaksızın uzman yardımcısı unvanı verilir. Bilgisayar işletmeni unvanı ile çalışanlardan uzman yardımcısı unvanı alamayanlar, bilgisayar işletmeni unvanı ile görevlerine devam ederler. Ancak, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, TİM ve Birliklerde bilgisayar işletmeni unvanıyla yeni personel istihdam edilemez” düzenlemesinin çok açık olduğu, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih olan 03 Eylül 2009 tarihinden itibaren bir yıl içinde başvuru yapılması gerektiği, davacının görevde yükselme sınavına girebileceği son tarihin 03 Eylül 2010 olduğu, davacının 50 puan almış olma şartını 2018 yılı itibariyle sağladığı görülmekle birlikte 1 yıllık başvuru süresini kaçırdığının açık olduğu, İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği’nin 11/10/2011 tarih ve 28081 sayılı Resmî Gazete ile yürürlüğe giren “Görevde yükselme sınavı” başlıklı Geçici 2. maddesi, “(1) TİM ve Birliklerde en az 10 yıl hizmeti bulunan ve üniversitelerin dört yıllık eğitim veren fakülte ya da yüksekokullarından mezun personel, bu Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca uzman yardımcısı için aranılan fakülte ya da yüksekokul bölüm şartı aranmaksızın bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde, Genel Sekreterliklerine müracaat etmeleri kaydıyla, bu Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca uzman yardımcısı unvanı almak üzere görevde yükselme sınavına girebilir.” düzenlemesi gereğince Birliklerde tekrar görevde yükselme sınavı yapıldığı, davacının 10 yıllık kıdemi bulunmadığından anılan sınava da giremediği, anılan düzenlemelerin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle uygulanmaları hususunda bir tereddüt bulunmadığı, yürürlük tarihinden önce işe girenlere uygulanmayacağı ve/veya çalışanlara sadece eski düzenlemelerin uygulanabileceği bir hukuk düzeninin mevcut bulunmadığı, 2013 yılı itibariyle görevde yükselme sınavına katılabilmek için aranan yabancı dil başarı puanının 70 olduğu ve ayrım gözetmeksizin tüm personelden istenildiği, davacının kıdeme ilişkin şartı tamamladıktan sonra 2020 yılında yaptığı başvuruda daha önceki düzenlemelerde öngörülen puan şartının kendisine uygulanması talebinin kabul edilmesinin mümkün olmadığı, anılan şartın belli süreler için öngörülmüş olması bakımından anılan süre geçtikten sonra yapılan talep çerçevesinde 50 puan şartının davacıya uygulanamayacağı, yerleşik yargı kararları kapsamında davacının kazanılmış bir hakkının varlığından da sözedilemeyeceği belirtilerek, dava konusu işlem ile dayanak Yönetmelik düzenlemesinin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
Diğer davalılar Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanlığı ve İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri bünyesinde idari memur statüsünde çalışan davacı tarafından, görevde yükselme sınavına alınması istemiyle yaptığı 28/01/2022 tarihli başvurusunun zımnen reddine yönelik işlem ile Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin Geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki “Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde” ibaresinin ve Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği'nin Geçici 2. maddesinin, 5910 sayılı Kanun öncesindeki mevzuata göre çalışmakta olan daimi personelin önceki mevzuat ile öngörülmüş koşulları sağlamaları halinde görevde yükselme sınavına girmelerine engel olan eksik düzenlemenin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın 2. maddesinde "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." hükmü yer almaktadır. Anayasa'nın yukarıda belirtilen 2. maddesinde yer alan ve kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan "hukuk devleti ilkesi"nin önkoşulları arasında bulunan "hukuki güvenlik ilkesi", hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de normatif düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Ayrıca hukuk güvenliği, kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunması gerektiğini ifade etmektedir.
03/09/2009 tarih ve 27338 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin "Personele ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 3. maddesinin 2. fıkrasında; "TİM ve Birliklerde bu Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte görevde olup dört yıllık yükseköğrenim mezunu bulunanlardan, idari memur ve bilgisayar işletmeni unvanı ile çalışanlara, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde talepleri halinde, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak yazılı veya sözlü sınavda başarılı olmak şartıyla, yaşa ilişkin koşullar aranmaksızın uzman yardımcısı unvanı verilir. Bilgisayar işletmeni unvanı ile çalışanlardan uzman yardımcısı unvanı alamayanlar, bilgisayar işletmeni unvanı ile görevlerine devam ederler. Ancak, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, TİM ve Birliklerde bilgisayar işletmeni unvanıyla yeni personel istihdam edilemez." hükmüne yer verilmiştir.
Yine 04/09/2010 tarih ve 27692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliğine, 11/10/2011 tarih ve 28081 sayılı Resmî Gazete' yayımlanan değişiklikle eklenen “Görevde yükselme sınavı” başlıklı Geçici 2. maddede, “TİM ve Birliklerde en az 10 yıl hizmeti bulunan ve üniversitelerin dört yıllık eğitim veren fakülte ya da yüksekokullarından mezun personel, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi uyarınca uzman yardımcısı için aranılan fakülte ya da yüksekokul bölüm şartı aranmaksızın bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde, Genel Sekreterliklerine müracaat etmeleri kaydıyla, bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesi uyarınca uzman yardımcısı unvanı almak üzere görevde yükselme sınavına girebilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının Nisan 2009'da İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nde daimi hizmet sözleşmeli ve ön lisans mezunu olarak göreve başladığı, 31/05/2010 tarihinde Lisans, 20/07/2020 tarihinde Yüksek Lisansı bitirdiği, göreve başladığı tarih itibariyle Türkiye İhracatçılar Meclisi Yönetim Kurulunun 12/11/2009 tarihli toplantısında alınan kararla; 03/09/2009 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin "Personele ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 3. Maddesinin 2. fıkrası kapsamında "uzman yardımcısı" olabilmek için "Dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak" koşulunun yanı sıra "Son üç yılda, herhangi bir yabancı dilden Kamu Personeli Dil Sınavı'ndan en az 50 puan almış olmak veya Kamu Personeli Seçme Sınavı'nın (KPSS) yabancı dil testinde en az 30 soruyu doğru yanıtlamış olmak" koşulunun getirildiği ve 30 Eylül 2010 tarihine kadar gerekli şartları belgeleyen personelin görevde yükselme sınavına katılabileceklerinin belirtildiği, daha sonra dil koşulunun "... KPDS ve KPSS puanlarının yanı sıra, Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavından (ÜDS) en az 50puan alanlar ile uluslararası kabul edilen dil sınavlarından YÖK tarafından belirlenen kriterlere göre KPDS 50 puana eşdeğer olan asgari puan almış olanların da kabul edilmesi," şeklinde değiştirildiği, (2014 yılında en az 70 puan almış olama koşulunun getirildiği), davacı tarafından İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin Geçici 3. maddesinin 2. fıkrasından yararlandırılma talebiyle İstanbul Maden Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine değişik zamanlarda ve en son 28/01/2022 tarihinde başvuruda bulunulduğu ve bu başvurunun cevap verilmeyerek reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda değinilen "hukuki güvenlik ilkesi" kapsamında; kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer genel düzenleyici işlemlerde yer alan geçici maddeler ile belirtilen normların yürürlüğünden önceki olay ve durumlara ilişkin uygulama yöntemi, kapsamı ve yeni uygulamaya geçiş esasları düzenlenir. Bir başka anlatımla düzenleyici işlemlerdeki geçiş süreci ile kazanılmış hakların korunması amaçlanır ve bu amacın gerçekleşmesi ile geçici maddeler işlevini yitirir ve zaman içerisinde getirilen yeni düzenlemeler statünün devam etmesi halinde herkese uygulanır. Bu nedenle iptali istenilen düzenleyici işlemlerde hukuka aykırı bir durumdan söz etmeye olanak bulunmamaktadır.
Bu çerçevede; İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin Geçici 3. maddesinin 2. fıkrasının yürürlüğe girdiği tarih itibariyle görevde yükselme sınavına katılabilmek için aranan eğitim ve yabancı dil puan koşulunu taşımadığı anlaşılan davacının bu aşamada korunacak bir kazanılmış hakkı bulunmadığından, dava konusu bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun olduğu anlaşılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'ne (İMMİB) KPSS Merkezi Yazılı Sınavını kazanarak 25/03/2009 tarihinde idari memur olarak atanmıştır.
03/07/2009 tarih ve 27277 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrası ile Türkiye İhracatçılar Meclisi ve Birliklerinde istihdam edilen personelin 5910 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak yönetmelikler 4857 sayılı İş Kanunu ve İnsan Kaynakları Yönetmeliği hükümlerine tabi olacakları, ancak anılan Kanun'un Geçici Birinci maddesinin üçüncü fıkrasında Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte halen görev yapmakta olan TİM ve birlikler personelinin aynı statü ve özlük hakları ile görevlerine devam edecekleri hüküm altına alınmıştır.
5910 sayılı Kanun'un Geçici Birinci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince statü hukukuna tabi personel olan davacı tarafından YDS sınavında aldığı 61,25 Puana istinaden Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği ve Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği kapsamında görevde yükselme sınavına yaptığı başvurusunun, yabancı dil sınavından asgari 70 puan alma koşulunu gerçekleştirmediği gerekçesi ile reddedilmesi üzerine bakılmakta olana davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN: Davalı Ticaret Bakanlığı'nın usule yönelik itirazları yerinde görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.

ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinin birinci fıkrasında; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler."; "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinin birinci fıkrasında; "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." hükümlerine yer verilmiştir.
5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Personel" başlıklı 20. maddesinin ikinci fıkrasında; "TİM ve birliklerde istihdam edilenler, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak yönetmelik hükümleri ile 4857 sayılı İş Kanunu ve İnsan Kaynakları Yönetmeliği hükümlerine tabidir.", "Düzenlemeler, görevlendirme ve seçimlerin ertelenmesi" başlıklı 23. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; " (3) Bu Kanunda yer alan hususlara ilişkin yönetmelikler; TİM tarafından hazırlanarak Bakanlığın onayı üzerine Resmî Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girer. (4) Bu Kanunda yer alan hususlara ilişkin tebliğler çıkarmaya, özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya ve gerekli önlemleri almaya Müsteşarlık yetkilidir.", Geçici Birinci maddesinin üçüncü fıkrasında; " Halen görev yapmakta olan TİM ve birliklerin personeli aynı statü ve özlük hakları ile görevlerine devam ederler.", beşinci fıkrasında; "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde yayımlanır. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir." hükmüne yer verilmiştir.
03 Eylül 2009 tarih ve 27338 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmelik, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve ihracatçı birliklerinin merkez teşkilatı ile irtibat büroları ve sosyal tesis personelinin hizmete alınmaları, görev ve yetkileri, nitelikleri, ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, disiplin esasları, yükümlülükleri ile unvanlarını düzenlemektedir.", "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 3/7/2009 tarihli ve 27277 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 20. maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde hazırlanmıştır.", "Görevde yükselme" başlıklı 39. maddesinde; "(1) Yükselme, personelin yetki ve sorumluluk bakımından üst göreve getirilmesidir. Personelin yükselebilmesi için bu Yönetmelik ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca, yükseleceği unvan için aranılan şartların (yaş haddi ile eleme sınavı şartı hariç) yanı sıra aşağıda belirtilen koşulların bulunması gerekir: a) (Değişik: RG-11/10/2011-28081) Yükselme için boş bir kadro bulunması kaydıyla, yükselecek personelin üst görevin gerektirdiği yetenek, yeterlilik ve performansa sahip olması, son üç yıl olumlu sicil notu almış olmak ve son üç yıllık sicil notu ortalamasının 76 puandan aşağı olmaması, b)(Mülga:RG-11/10/2011-28081), c) Gerekli görülmesi halinde usul ve esası TİM tarafından belirlenen yazılı ve/veya sözlü sınavda başarılı olunması, ç) Yükselmenin yetkili makamca uygun görülmesi. (2) Bu koşullardan herhangi birinin noksanlığı halinde yükselme yapılamaz. Ayrıca, kendilerine disiplin cezası olarak ücretten kesme cezası veya yıllık ücret artışından yararlandırılmama cezası verilenler yönetici olarak görev yapamazlar. Yükselme dönemi içinde kullanılan ücretsiz izin süreleri, yurt dışı lisansüstü eğitimde geçen süreler ile askerlikte geçen süreler dikkate alınmaz.", "Personele ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici Madde-3'ün ikinci fıkrasında; " TİM ve Birliklerde bu Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte görevde olup dört yıllık yükseköğrenim mezunu bulunanlardan, idari memur ve bilgisayar işletmeni unvanı ile çalışanlara, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde talepleri halinde, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak yazılı veya sözlü sınavda başarılı olmak şartıyla, yaşa ilişkin koşullar aranmaksızın uzman yardımcısı unvanı verilir...", "Yürürlük" başlıklı 50. maddesinde; "Bu Yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer." düzenlemesi yer almaktadır.
04/09/2010 tarih ve 27692 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerinin merkez teşkilatı ve irtibat bürolarında daimi hizmet sözleşmeli olarak ilk defa işe başlatılacaklara uygulanacak sınav ile daimi hizmet sözleşmeli personelin görevde yükselme sınavı ve uzman yeterlik sınavı usul ve esaslarını düzenlemektedir." "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; " Bu Yönetmelik, 18/06/2009 tarihli ve 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 20. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.", "Yarışma sınavı duyurusu, sınava girme koşulları ve istenen belgeler" başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasında; " Yarışma sınavına katılabilmek için adayların, birinci fıkradaki genel şartların yanı sıra aşağıdaki özel şartları sağlaması zorunludur: a) Bilgisayar Programcısı için, en az dört yıl eğitim veren fakülte veya yüksekokulların bilgisayar programcılığı bölümleri ile bilgisayar, elektrik, elektronik, bilişim mühendisliği ya da bunlara denkliği Yüksek Öğretim Kurulu tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun olmak veya dört yıllık fakülte veya yüksekokul mezunu olmak kaydıyla yukarıda belirtilen alanlardan en az birinde yüksek lisans derecesi olmak, b) (Değişik:RG-30/12/2017-30286) Uzman Yardımcısı için, en az dört yıllık eğitim veren siyasal bilgiler, hukuk, iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme, iletişim ve mühendislik fakülteleri ile diğer dört yıllık eğitim veren üniversite ve fakültelerin kamu yönetimi, uluslararası ticaret, matematik, istatistik, ekonometri, mimarlık ve tasarım bölümlerinden veya yüksekokullarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun veya dört yıllık fakülte veya yüksekokul mezunu olmak kaydıyla yukarıda belirtilen alanlardan en az birinde yüksek lisans derecesi olmak. ... (e) (Değişik:RG-18/11/2014-29179) Bilgisayar programcısı için İngilizce; uzman yardımcısı için İngilizce, Almanca, Fransızca veya TİM tarafından tespit edilecek diğer yabancı dillerden en az birinden, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavında (YDS) soruların en az yarısını doğru yanıtlamış olmak kaydıyla, TİM tarafından belirlenen asgari puanı ya da uluslararası kabul gören dil sınavlarından, TİM’in YDS için belirlediği puana Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından belirlenen kriterlere göre eşdeğer olan asgari puanı almış olmak.","Görevde yükselme sınavı" başlıklı 10. maddesinde; "(1) TİM ve Birliklerde çalışan daimi hizmet sözleşmeli personelden, genel sekreterlikçe yapılan görevde yükselme sınavında başarılı olanlar, bulundukları unvandan bilgisayar programcısı, uzman yardımcısı, idari memur ve şoför kadrolarına atanır. (2) Görevde yükselme sınavına, ilgili unvan için İnsan Kaynakları Yönetmeliği ile bu Yönetmelikte belirtilen, yarışma sınavına girebilmek için gerekli yaş haddi ve eleme sınavı haricindeki şartlarla birlikte, aşağıdaki şartları sağlayan daimi hizmet sözleşmeli personel girebilir: a) İlgili personelin genel sekreterlikte en az üç yıl fiili hizmet yapmış olması. b) İlgili unvan için boş kadro bulunması. c) İlgili personelin üst görevin gerektirdiği yetenek ve yeterliğe sahip olması. (3) Görevde yükselme sınavı, yılda en fazla bir defa olmak üzere TİM tarafından belirlenen tarihte, sözlü sınav şeklinde yapılır. Sözlü sınavda başarılı sayılabilmek için her bir üyeden 100 puan üzerinden en az 50 puan almak kaydıyla ortalama en az 70 puan almak gerekir. Sınavda başarılı olan adayların yeni unvanlarına intibakları, takip eden ayın ilk günü itibariyle gerçekleştirilir. (4) Sınav sonuçları, sınav kurulu tarafından genel sekreterliğe tesliminden itibaren bir işgünü içerisinde genel sekreterlikte ilan edilir ve ayrıca sınavda başarılı olanlara bildirimde bulunulur. (5) Sınavın gerçekleştirilmesine ilişkin diğer usul ve esaslar TİM tarafından belirlenir., "Görevde yükselme sınavı" başlıklı Geçici 2. maddesinde; (Ek:RG-11/10/2011-28081) TİM ve Birliklerde en az 10 yıl hizmeti bulunan ve üniversitelerin dört yıllık eğitim veren fakülte ya da yüksekokullarından mezun personel, bu Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca uzman yardımcısı için aranılan fakülte ya da yüksekokul bölüm şartı aranmaksızın bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde, Genel Sekreterliklerine müracaat etmeleri kaydıyla, bu Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca uzman yardımcısı unvanı almak üzere görevde yükselme sınavına girebilir.", "Yürürlük" başlıklı 15. maddesinde; "Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, 18/06/2009 tarihinde yürürlüğe giren 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrası ile TİM ve birliklerde istihdam edilen personelin, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak yönetmelik hükümleri ile 4857 sayılı İş Kanunu ve İnsan Kaynakları Yönetmeliği hükümlerine tabi olacakları hükme bağlandıktan sonra anılan Kanun'un Geçici Birinci maddesinin üçüncü fıkrası ile 5910 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle görev yapmakta olan TİM ve birlikleri personelinin statü ve özlük haklarının korunacağı hüküm altına alınmıştır.
5910 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen konular kapsamında dava konusu Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği ile Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Yukarıda anılan Yönetmelikler ile 5910 sayılı Kanun gereğince TİM ve ihracatçı birliklerinin merkez teşkilatı ile irtibat büroları ve sosyal tesis personelinin hizmete alınmaları, görev ve yetkileri, nitelikleri, ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, disiplin esasları, yükümlülükleri ve unvanları ile TİM ve İhracatçı Birliklerinin merkez teşkilatı ve irtibat bürolarında daimi hizmet sözleşmeli olarak ilk defa işe başlatılacaklara uygulanacak sınav ile daimi hizmet sözleşmeli personelin görevde yükselme sınavı ve uzman yeterlik sınavı usul ve esasları kurala bağlanmıştır.
Anılan düzenlemeler uyarınca; görevde yükselmek isteyen personelin, yarışma sınavına girebilmek için gerekli yaş haddi ve eleme sınavı hariç, ilgili unvan için boş kadro bulunması, ilgili personelin üst görevin gerektirdiği yetenek, yeterlilik ve performansa sahip olması, en az 3 yıl fiili hizmet yapmış olması, TİM tarafından yapılan sözlü sınavda her bir üyeden 100 puan üzerinden en az 50 puan almak kaydıyla ortalama en az 70 puan almak şartlarını sağlaması gerekmektedir.
Ancak görevde yükselme sınavına katılmak isteyen personel Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği'nin 5/2-e hükmü uyarınca İngilizce, Almanca, Fransızca ve TİM tarafından tespit edilecek diğer yabacı dillerden en az birinden, (YDS) sorularının en az yarısını doğru yanıtlamış olmak kaydıyla, TİM tarafından belirlenen asgari puanı ya da uluslararası kabul gören dil sınavlarından; TİM'in YDS için belirlediği puana ÖSYM tarafından belirlenen kriterlere göre eşdeğer olan asgari puanı almış olması gerekmektedir. Davacının iddiasının aksine, Yönetmelikte yabancı dil sınavı asgari puanının 50 olarak belirlenmesi gibi bir durum sözkonusu olmayıp, YDS sınav sorularının en az yarısını doğru yanıtlamış olmak şartıyla asgari puanı belirleme yetkisi anılan madde hükmü ile TİM'e bırakılmıştır. Nitekim, TİM tarafından 2013 yılı itibariyle görevde yükselme sınavına katılabilmek için aranan yabancı dil başarı puanının 70 olduğu ve ayrım gözetmeksizin tüm personelden istenildiği görülmektedir.
Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. Bu çerçevede kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılması, başka bir ifade ile bir konunun yönetmelikle düzenlenmesinin öngörülmesi halinde düzenlemenin yönetmelikle yapılması zorunludur.
Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında, dava konusu alandaki düzenleme yetkisinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerekmektedir. İhracatçıları örgütlemek ve işbirliğini geliştirmek suretiyle ihracatı artırarak ekonomik gelişmeye katkı sağlamayı amaçlayan Türkiye İhracatçılar Meclisi ile Birliklerinin faaliyet alanı gözönünde bulundurulduğunda, istihdam edilecek personelde belirli bir kalite standardının amaçlandığı da dikkate alındığında, bu amacı destekler nitelikte olduğu görülen yabancı dil başarı puanının 70 olarak belirlenmesinde ve 2013 yılından itibaren tüm personele (statü hukukuna tabi ve İş Kanununa tabi olan personel) ayrım gözetmeksizin uygulanıyor olması bakımından üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı tarafından işe başladığı tarih itibariyle yabancı dil başarı puanının 50 olarak belirlenmiş olması nedeniyle statü hukukuna tabi personel olması da gözetilerek kazanılmış hak iddiasında bulunulmakla birlikte; kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yeni düzenlemeden önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekmektedir. Bir başka ifade ile, kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır. Bu itibarla; anılan mevzuat ile verilen yetki çerçevesinde TİM tarafından belirlenen yabancı dil puanının davacı tarafından kesinlik kazanmış kişisel bir hak niteliğinde olduğunun kabulü de mümkün bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar kapsamında;
Dava konusu edilen Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin Geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde” ibaresi ile iptali istemi yönünden:
Dava konusu edilen maddenin personele ilişkin geçiş hükümlerini düzenlemek kapsamında öngörüldüğü, dava konusu edilen ikinci fıkrada Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte görevde olup dört yıllık yükseköğrenim mezunu olanlara, talepleri halinde mevzuat çerçevesinde yapılacak yazılı veya sözlü sınavda başarılı olmaları halinde yaşa ilişkin koşullar (işbu maddenin yürürlüğe konduğu tarih itibariyle 30 yaş) aranmaksızın uzman yardımcısı unvanı verileceğinin ve bu durumun da Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde talep edilebileceğinin hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; TİM ve birliklerinde görev yapan dört yıllık yükseköğrenim mezunu personele yaşa ilişkin koşullar aranmaksızın uzman yardımcısı olarak atanma imkanı tanıyan anılan düzenlemenin belirli bir süre ile sınırlı tutulmasında üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu edilen Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Sınav Yönetmeliği'nin Geçici 2. maddesinin iptali istemi yönünden:
Dava konusu edilen madde ile, TİM ve Birliklerde en az 10 yıl hizmeti bulunan ve üniversitelerin dört yıllık eğitim veren fakülte ya da yüksekokullarından mezun personele, bu Yönetmeliğin 5. maddesinde uzman yardımcısı için aranılan fakülte ya da yüksekokul bölüm şartı aranmaksızın bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde, Genel Sekreterliklerine müracaat etmeleri kaydıyla, bu Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca uzman yardımcısı unvanı almak üzere görevde yükselme sınavına girebilme imkanı verildiği görülmektedir.
Yönetmeliğin 5/2-b maddesinde belirlenen fakülte ve bölümlerden mezun olmak şartı aranmaksızın üniversitelerin dört yıllık eğitim veren fakülte ya da yüksekokullarından mezun 10 yıllık hizmeti olan personele ayrım yapılmaksızın görevde yükselme sınavına katılma imkanı tanıyan anılan düzenlemede üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Davacının görevde yükselme sınavına girebilmek için 28/01/2022 tarihinde yaptığı başvurunun zımnen reddi işleminin iptali istemi yönünden:
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde hukuka uygun olduğu anlaşılan düzenleyici işlemlere dayanak olarak tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, Ticaret Bakanlığına verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
18/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.