Danıştay danistay 2022/251 E. 2025/5493 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/251
Karar No : 2025/5493

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : S.S. ... Kooperatifi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1.15 ve 7186 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca kooperatifin su abonesi olması sebebiyle içme ve kullanma suları için alınacak ücretin beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenmesi, 7186 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi ve yasaya aykırı olarak tahakkuk ettirilen tarife bedellerinin iptali ve İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliğinin 10. maddesinin kaldırılmasına yönelik talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliğinin 10. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; İski Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği'nin 10. maddesi yönünden; uyuşmazlığa konu Yönetmelik maddesi ile dayanağı kanun maddesinde yer verilmeyen ek şartların getirildiği, kanunun lafzi yorumu ile indirimli su tarifesinden köy tüzel kişiliğinden mahalle statüsüne geçen taşınmazlarda bulunan herkesin yararlanabileceği görülmekte ise de, esasen kanunun amaçsal yorumu yoluna gidildiğinde, köy statüsü kaldırılarak mahalleye dönüşen yerleşim alanlarından, mahalleye dönüşmesine rağmen kentsel alanla bütünleşmeyen ve kırsal nitelik gösteren alanlarda ikamet etmekte olan ve genellikle geçimini tarım ve hayvancılıkla geçiren kesim için getirilen sosyal devlet ilkesi gereğince teşvik ve destek amacı içeren pozitif bir hüküm olduğu, kanunun uygulayıcısı konumunda olan ve tarife düzenleme yetkisi bulunan davalı kurumun çerçeve niteliğindeki kanun maddelerinin uygulanması amacıyla uyuşmazlığa konu maddeyi yürürlüğe koyduğu, Yönetmeliğin 10. maddesi ile getirilen sınırlandırıcı hükmün normlar hiyerarşisine ve yönetmelik yapma yetkisine aykırılık teşkil etmediği, Yönetmeliğin 10. maddesi ile getirilen hükümlerin bu nedenle hukuka ve mevzuata uygun olduğu; uyuşmazlığın içme ve kullanma suları için en düşük tarifenin %25'ini geçmeyecek şekilde tarifenin düzeltilmesi, 7186 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi ve yasaya aykırı olarak tahakkuk ettirilen tarife bedellerinin iptali istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden ise; su aboneliğine konu Uskumruköy Kanlıbostan Mevkiinin bulunduğu alanın Mahkemece yapılan re'sen araştırma neticesinde imar planlarında, tıpkı köy statüsü taşımayan yerlerde olduğu gibi konut, ticaret ve sosyal donatı alanı olarak planlandığı başka bir ifade ile tarımsal niteliği korunacak alanlardan olmadığı görüldüğünden, tarım ve hayvancılıkla iştigal etmeyen ve orman köylüsü sıfatına da sahip olmayan aksini gerek başvuru sırasında gerek dava açarken ortaya koyamayan davacının bu kapsamda indirimli tarifeden yararlanmasının mümkün olmadığı, bu durumda, davacının yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yönetmelik hükmü ile kanun maddesine aykırı düzenleme yapıldığı, kanun hükmünde yer almayan bir sınırlamanın yönetmelik hükmü ile getirilmesinin hukuka, üst hukuk normlarına ve mevzuata aykırı olduğu, 6360 sayılı Kanun'da indirimli tarifeden yararlanabilecek abonelere ilişkin herhangi bir sınırlama getirilmediği belirtilerek temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacı tarafından, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1.15 ve 7186 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca kooperatifin su abonesi olması sebebiyle içme ve kullanma suları için alınacak ücretin beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenmesi,7186 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi ve yasaya aykırı olarak tahakkuk ettirilen tarife bedellerinin iptali ve İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliğinin 10. maddesinin kaldırılmasına yönelik talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliğinin 10. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek," hükmüne; 23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masraflave bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.
" hükmüne; Ek-5. maddesinde ise "Bu kanun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanır" kuralına yer verilmiştir.
06/12/2012 gün ve 28489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinde "(1) Bu Kanunun; a) 1 inci maddesi; 2 nci maddesi; 3 üncü maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları; 4 üncü maddesi; 5 inci maddesi; 6 ncı maddesi; 7 nci maddesiyle değiştirilen 5216 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi; 5216 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin son fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin hükmü hariç 13 üncü maddesi; 22 nci maddesi; 25 inci maddesi; 5779 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin değiştirilen ikinci fıkrası hariç 26 ncı maddesi; geçici 1 inci maddesinin altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onüçüncü, onbeşinci, onaltıncı, onyedinci ve yirmidördüncü fıkraları; geçici 2 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları ilk mahalli idareler genel seçiminde, b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde," yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun'un 1. maddesinin 1. bendinde "Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.", 3. bendinde "Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır." 4. bendinde " İstanbul ve Kocaeli il mülki sınırları içerisinde bulunan köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulundukları ilçe belediyesine mahalle olarak katılmıştır." ve geçici 1. maddesinin 15. bendinin işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle "Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ....... Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dahil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2'nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Kanun maddesinde atıf yapılan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun Geçici 2'nci maddesinde de "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur. Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür " hükmü yer almaktadır.
İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği'nin "Köy konut tarifesi uygulanacak aboneler" başlıklı 10. maddesinde; "Köy konut tarifesi aşağıdaki esaslar çerçevesinde uygulanır. (a) 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla mahalle konumuna gelmiş köy yerleşik alan sınırı içerisinde kalan bölgelerdeki konut abonelerine, (b) Önceki statüsü köy olup Büyükşehir Belediyesi hizmet alanlarının İstanbul Valiliği sınırlarına genişletilmesi sebebiyle ve 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla mahalle konumuna gelmiş köylerdeki köy yerleşik alan sınırı dışında kalan bölgeler ve 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa göre mahalle statüsüne dönüşen Çatalca İlçesi Ferhatpaşa, Kaleiçi, Muratbey ve Karacaköy mahallesi, Binkılıç Atatürk, Binkılıç Fatih, Çiftlikköy ve Arnavutköy Durusu ve Terkos, Silivri Büyükçavuşlu Mahallelerinde ikameti adrese dayalı sistem kayıtları veya Muhtarlık Belgesi ile tevsik edilen, geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlayan yerlerdeki konut abonelerine, köy konut tarifesi uygulanır. (2) Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen bu yerlerde köy konut tarifesi, içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacı kooperatifin bulunduğu yerin daha önce köy yerleşik alan sınırları kaldığı daha sonra 6360 sayılı Kanun ile mahalle statüsüne geçtiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.
İdarelerce tesis edilen genel düzenleyici işlemlerde, üst hukuk kurallarına aykırı ya da üst normları daraltıcı, kısıtlayıcı hükümlere yer verilmemesi gerektiği tabiidir. Başka bir ifadeyle idarelerce düzenleyici işlem tesis edilirken normlar hiyerarşisi ilkesine uyulması zorunludur.
6360 sayılı Kanun'a göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği öngörülmüştür. Anılan maddede, tüzel kişiliği kaldırılan köylerdeki içme ve kullanma suları aboneleri yönünden, söz konusu tarifeden yararlanabilecekler açısından abone olunan tarihe ilişkin herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir.
İdare Mahkemesince, su aboneliğine konu Uskumruköy Kanlıbostan Mevkiinin bulunduğu alanın re'sen araştırma neticesinde imar planlarında, tıpkı köy statüsü taşımayan yerlerde olduğu gibi konut, ticaret ve sosyal donatı alanı olarak planlandığı, başka bir ifade ile tarımsal niteliği korunacak alanlardan olmadığı, tarım ve hayvancılıkla iştigal etmeyen ve orman köylüsü sıfatına da sahip olmayan aksini gerek başvuru sırasında gerek dava açarken ortaya koyamayan davacının bu kapsamda indirimli tarifeden yararlanmasının mümkün olmadığı belirtilmiş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 6360 sayılı Kanun'a göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin 31/12/2025 (bu tarih dahil) tarihine kadar en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği belirtildiğinden ve tüzel kişiliği kaldırılan köylerdeki içme ve kullanma suları aboneleri için mevzuatta herhangi bir ayrıma gidilmediği anlaşıldığından ilgili Kanun maddesinin davacıyada uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle dava konusu talebin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan; iptali istenen İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliğinin 10. maddesinin, son cümlesinde yer alan "içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir." hükmünün yukarıda belirtilen 6360 sayılı Kanun'un ilgili maddesinin aktarılması şeklinde düzenlendiği, ancak aynı Yönetmelik hükmünde, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesinin 15'inci fıkrası hükmünde indirimli tarifeden yararlanacak aboneler arasında herhangi bir ayrım yapılmamasına rağmen kanun hükmünü daraltacak ve sınırlayacak şekilde düzenlemelere yer verildiği, dolayısıyla alt norm niteliğinde olan Yönetmelik hükmünün üst norm olan 6360 sayılı Kanun'a uygun düzenleme içermediği, bu durumun da normlar hiyerarşisine aykırılık oluşturduğu açık olduğundan Mahkeme kararının bu kısım yönünden de bozulması gerektiği kanaatine varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 11/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.