Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1898
Karar No : 2025/8089

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
2015 yılında kaçak yollarla Suriyeye geçiş yaptığı, ehliyet alabilmek için liseden mezun olmasının gerektiği, daha önce aldığı derslerden muaf tutularak Suriyede bir yıl eğitim alarak 2016 yılında lise diploması aldığı, diplomasına Türkiye’den denklik belgesi aldığı, başarılı bir öğrenci olduğu, düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :
Yurtdışından alınan lise diplomasına sahip vatandaşların YKS’ye girerek veya yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurarak bir yükseköğretim kurumuna yerleşme hakkına sahip oldukları, yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar çerçevesinde üniversiteye yerleşmenin daha kolay olduğu, yurtdışında bulunmadan alınan lise diplomalarıyla sınava girmeden bir yükseköğretim kurumuna yerleşildiği iddiaları üzerine dava konusu kararın alındığı, ancak covid 19 pandemisi nedeniyle pandemi tarihlerinin ülkeye giriş-çıkış tarihlerinde dikkate alınmamasına karar verildiği, yurt dışı diploması ile buna ilişkin denklik belgesinin hileli yolla alındığı kanaatine varıldığı, öğrencinin ÖSYM tarafından yapılan sınavlara girerek istediği bölüme yerleşebileceği, sınavsız kayıt olunan programların Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan programlar olmasının dikkat çekici olduğu, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde eğitim görmekte iken ilişiği kesilen davacı tarafından, yurdışından alınan lise diplomaları ile yükseköğretim kurumlarına yapılan kayıtların incelenmesi kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen soruşturma raporlarında ismi yer alan öğrenciler hakkındaki bilgilerin ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmek üzere ilgili yükseköğretim kurumlarına gönderilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun, Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup,
(a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği belirtildikten sonra,
(f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmüne yer verilmiş, bu hükme dayanılarak çıkartılan;
Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'da "2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 6287 sayılı Kanunla değişik 45/f maddesi ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar uyarınca yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurma imkanı bulunan, Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca Doğumla Türk vatandaşı olup da İçişleri Bakanlığı’ndan Türk vatandaşlığından çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden adaylar, Türk vatandaşlığını kaybedenlere talepleri halinde verilen mavi kart sahibi olduğunu belgeleyen adaylar ile 01/02/2013 tarihinden önce yurtdışında ortaöğretime devam ederek ortaöğretiminin (lise) son üç yılını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayan veya lise eğitimlerinin tamamını yurt dışındaki liselerde (KKTC liseleri hariç) gören uyruğundan biri T.C. olan çift uyruklu ve T.C. uyruğunda bulunan adayların üniversitelerce belirlenen kriterler çerçevesinde yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurabilme uygulamasının devamı,.. düzenlenmiştir.
Bütün bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ve yurtiçinde ikamet edenlerin, yurtdışı öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak amacıyla yurt dışından çeşitli yollardan aldığı lise diplomasıyla YKS’ye girmeden, YKS ile girilmesi zor olan bölümlere daha kolay yerleşebilme hakkı olduğu sonucuna ulaşmaya olanak bulunmamaktadır. Bunun aksine bir yorumun Kanunun kapsamının genişletilmesi ve bir yükseköğretim programına yerleştirilme konusunda diğer öğrencilerle fırsat eşitsizliği yaratma sonucunu doğuracağı açıktır.
Bu itibarla Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına ve yurtdışında bulunmamasına rağmen sırf yurtdışı öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak amacıyla yurtdışında bir ortaöğretim kurumundan alınan diploma üzerine ve YKS'ye girmeden herhangi bir yükseköğretim kurumuna yerleştirme işlemi yapılamayacağından, dava konusu düzenleme de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, 2013-2017 döneminde ... Anadolu Lisesinde eğitim almış, 2016 yılında ... Lisesinden mezun olmuştur.
Yurt dışı diplomasına Hakkari Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle denklik belgesi düzenlenmiştir.
Anılan denklik belgesiyle davacı yabancı öğrenci kontenjanı ile 2018-2019 eğitim yılında ... Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt yaptırmıştır.
Emniyet Genel Müdürlüğü araştırmasında, lise eğitimi süresince davacının yurt dışı giriş çıkış kaydı tespit edilememiştir.
Davacının kaydı, uluslararası öğrenci kontenjanından faydalanma hakkı olmamasına rağmen kayıt olduğu gerekçesiyle silinmiştir. Bu işleme karşı açılan davada davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, işlemin dayanağı olan YÖK kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.
Anayasanın 124. maddesi gereği idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, eski hukuki durum çerçevesinde, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapması da gerekmektedir. Bu sayede; hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliği korunmakla birlikte, idari istikrar da sağlanmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup,
(a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği,
(f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmü yer almıştır.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısında; a.Yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, d.Halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C. olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, e.Yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiğinin bildirilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 13/07/2021 tarihli 49988 sayılı "Yurtdışından Lise Diploması Almış T.C. Uyruklu Öğrenciler'' konulu yazısında; "Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına rağmen, yurtdışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak üzere yurtdışında bulunmaksızın yurtdışından alınan lise diplomalarıyla yükseköğretim kurumlarımıza kayıt yaptırma yoluna gidildiğine ilişkin Kurullarına ulaşan bazı şikayet ve bildirimlerin 04/11/2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelendiği ve alınan kararın 06/11/2020 tarihli yazı ile tüm üniversitelere bildirildiği, konu ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulunca yürütülen inceleme soruşturma çalışması kapsamında Maarif Müfettişlerinin Bursa, Gaziantep, Şanlıurfa İl Milli Eğitim Müdürlüklerinde yürütülen inceleme-soruşturma sonucunda oluşturulan ... tarihli ... sayılı raporunda yer alan yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde üniversitelerin programlarına kayıtlı olanlar hakkındaki bilgilerin ilgili üniversitelere gönderildiği, Maarif Müfettişlerinin diğer illerle ilgili olarak ... tarih ... sayılı raporu ekinde yer alan yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde üniversitelerin programlarına kayıt olmuş öğrenciler hakkındaki bilgiler ve söz konusu raporlar ile düzenlenen bilgilere ilişkin özet bilginin üniversiteniz tarafından mevcut mevzuat çerçevesinde değerlendirilmek üzere ilişikte gönderildiği" belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2547 sayılı Kanun'un 45. maddesinin yukarıda yer verilen hükmü ile verilen yetki çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 04/11/2020 tarih ve 2020.60 sayılı toplantısı ile kabul edilen Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları konulu yazının (a) maddesinde yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, (d) maddesinde halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C. olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, (e) maddesinde yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiği belirtilmiş, bu düzenleme 06/11/2020 tarih ve 71226 sayılı karar ile tüm üniversitelere bildirilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın 05/07/2021 tarihli ek inceleme raporu uyarınca davacı ile birlikte 220 öğrencinin ismi tespit edilmiş, bu liste ve rapor ise ... tarih ve ... sayılı yazı ile 14/07/2021 tarihinde Üniversitelere bildirilmiştir.
Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "Başvuracak Adaylar" başlıklı 4-b maddesinde, "01/02/2013 tarihinden sonra yurt dışında ortaöğretime başlayan adayların yurt dışından kabul kontenjanlarına ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilecekleri" düzenlenmiştir.
Yurtdışında bulunarak lise eğitimini yurtdışında tamamlayan T.C. uyruklu vatandaşların almadıkları bir eğitim sistemine ilişkin sorulardan oluşan sınavlarda düşük başarı elde etmeleri beklendiğinden bu öğrencilerin dezavantajının azaltılması, ülke farklılığından kaynaklanan eğitim farklılığı ve yükseköğretime girişte entegrasyonun sağlanması amacıyla ortaöğretimin tamamını yurtdışında tamamlayan TC uyruklu öğrencilere, yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurma hakkı tanınmıştır.
Dava konusu düzenlemenin kapsadığı öğrenci grubunun, bu düzenleme vasıtasıyla yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları ile tercih edilen programa yerleşme hakkına sahip olmakla birlikte Türk vatandaşları gibi yükseköğretim kurumları sınavına girerek bir programa yerleştirilmelerinin de mümkün olduğu, Yurtdışından Öğrenci Kabulü kontenjanlarından yararlanarak yerleştirildikleri bölümden mezun olmaları durumunda ilgili programlara ÖSYS'ye girerek yerleşen ve mezun olan öğrenciler ile aynı haklara sahip olacakları, bu haliyle bir yükseköğretim programına yerleşme konusunda diğer öğrencilere göre çift imkana sahip oldukları açıktır.
Belirtilen koşullarda bulunmamasına rağmen Türkiye'de yaşayan bir çok adayın YKS ile yerleşmeleri zor olan programlarda eğitim görmek amacıyla bazı ülkelerde uzaktan eğitim yoluyla eğitim veren liselerden diploma alarak üniversitelere yabancı öğrenci statüsünde başvurma yoluna gidildiği ile ilgili şikayetler üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 26/04/2021 tarih ve 9094/12,11 sayılı raporunda, "Yurtdışı lise mezuniyetine bağlı olarak denklik belgesi alan 450 öğrenciden 419'unun denklik belgesini yürürlükteki mevzuata aykırı olarak aldığı, Türkiye'de bir liseden mezun olmalarına karşılık yurtdışındaki bir ortaöğretim kurumundan örgün veya uzaktan eğitim kapsamında diploma aldıkları, yurtdışında lise eğitimi aldıklarını belirttikleri tarihlerde yurtdışına hiç çıkmadıkları veya yurtdışında bulundukları tarihlerle yurtdışı eğitim tarihlerinin uyuşmadığının belirtildiği, bu kapsamda yurtdışı öğrenci kontenjanından yükseköğretim programlarına yapılan kayıt işlemlerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanun'un 47/f bendi ile Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'a aykırı olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 18/01/2021 tarih ve 3890 sayılı yazısı ile, 04/11/2020 tarihli yazının uygulamasında, covid 19 pandemisinin başlangıcından itibaren pandeminin devam ettiği süreçte Türkiye'de bulundukları sürenin ilgili ülkeye giriş çıkış kontrollerinde dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir. Bu şekilde, öğrencilerin pandemiden kaynaklanan dezavantajı engellenmiş, yurtdışında bulunma imkanı olmadan yurtdışından diploma alan öğrencilerin, alınan diplomalar ile yükseköğretim programlarına kayıt olma hakları korunmuştur.
Bu itibarla, Kanun ile verilen yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan TC vatandaşları" konulu yazısının iptali istemiyle açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/10/2022 tarih ve E:2020/7204, K:2022/6047 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 14/11/2024 tarih ve E:2023/682, K:2024/2827 sayılı kararı ile Daire kararının onanmasına karar verilmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
03/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.