Danıştay danistay 2022/182 E. 2025/8001 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/182
Karar No : 2025/8001

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Kahramanmaraş ili Merkez ilçesi sınırlarında Sicil:... sayılı IV. grup (demir) işletme ruhsat sahasında temsili Y:...-X:..., Y:...-X:..., Y:...-X:... ve Y:...-X:... koordinatlarındaki açık işletme ocaklarında işletme güvenliğini sağlamaya yönelik emniyet tedbirlerinin alınmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 29. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 77.632,00-TL idari para cezası verilmesi ile Maden Kanunu'nun 29. maddesinin 1. fıkrası ve 7. maddesinin son fıkrası kapsamında orman izin süresinin de dolduğu dikkate alınmak suretiyle ruhsat sahasındaki ocaklarda üretim faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işletme faaliyetinin, projesine ve Maden Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre yürütülüleceği, işletme projesine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, projeye uygun faaliyette bulunulması için ruhsat sahibine altı aya kadar süre verileceği, bu süre sonunda projeye uygun faaliyette bulunulmaması hâlinde idari para cezası verilerek üretim faaliyetinin durdurulacağı, ancak, projeye aykırı faaliyetlerin işletme açısından tehlikeli olduğunun tespit edilmesi hâlinde tehlikeli durum giderilinceye kadar üretim faaliyetlerinin doğrudan durdurulacağı, bu kapsamda davacı şirketin işletmekte olduğu maden sahasının 2017 yılında incelendiği ve maden ocağında faaliyetlerin projesine uygun yürütülmediğinin tespit edildiği, tespit üzerine davacıya 29/12/2017 tarihli yazının gönderildiği ve Maden Kanunu'nun 29. maddesine atıfta bulunularak yazının tebliğ tarihinden itibaren en geç altı ay içinde söz konusu ocakta eksikliklerin tamamlanması, aksi takdirde Maden Kanunu'nun 29. maddesi gereğince yeniden değerleme oranında idari para cezasının uygulanarak bu eksiklikler tamamlanıncaya kadar sahadaki üretim faaliyetlerinin durdurulacağının ihtar edildiği, belirtilen eksikliklerin tamamlanmadığının 26-29/07/2019 tarihlerinde yapılan incelemede tespit edilmesi üzerine kanun hükmü uyarınca davacıya para cezası verilerek üretim faaliyetinin durdurulduğu, bu hususları gösterir ilgili evrak ve tespitlerin idarece dosyaya sunulduğu anlaşılmakla, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının; davacı şirketin, üretim faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin kısmı yönünden, Mahkemenin dayandığı gerekçenin hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığından bu kısma yönelik istinaf başvurusunun reddine; İstinafa konu Mahkeme kararının; davacı adına 77.632,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden; Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde, kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı ve neticenin oluştuğu zamanın, bu bakımdan dikkate alınmayacağı, bakılan davada, davacı tarafından faaliyetlerin projesine uygun yürütülmesi açısından ocaklarda şev yüksekliklerinin fazla olması suretiyle Maden Kanununa aykırı olarak gerçekleştirildiği tespit olunan olunan fiillerin 2017 yılına tekabül ettiği ve kademelendirme faaliyetlerinin yapılarak şev yüksekliklerinin düşürülmesi ve projesine uygun hale getirilmesi ve yazının tebliğinden itibaren 6 ay içerisinde eksikliklerin tamamlanması gerektiği hususunun 02.01.2018 tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği, söz konusu aykırılığın müeyyidesi olarak Yasa hükmüne göre 2017 yılı için 54.812,00-TL para cezası verilmesi gerektiği, bakılan uyuşmazlıkta ise, yeniden değerleme oranına göre güncellenmiş olarak işlemin tesis edildiği tarih itibariyle 2019 yılı için öngörülen 77.632,00 TL para cezasının kesildiği, Maden Kanunu'na aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacı şirkete, işlenen fiilin 2017 yılındaki karşılığı olan 54.812,00-TL idari para cezası kesilmesi gerekirken, işlem tarihi olan 2019 yılı için geçerli miktar olan 77.632,00-TL esas alınarak idari para cezası kesildiği, dolayısıyla davacının fiili işlediği tarihteki tutar üzerinden işlem tesis edilmesi gerekirken, işlem tarihinde yürürlükte olan tutar dikkate alınmak suretiyle kesilen dava konusu idari para cezasında bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin kısmen kabulü ile Maden Kanunu'nun 29/1 (kararda sehven 12/7 yazılmıştır.) maddesi uyarınca verilen 77.632,00-TL para cezası yönünden ise istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılmasına, anılan kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, faaliyetin gerçekleştiği yılın 2017 yılı olduğu belirtilmişse de 2019 yılında yapılan tetkikte Maden Kanunu'na aykırı fiillerin devam ettiğinin açık olduğu, bu nedenle tetkik tarihi esas alınarak idari para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, davacıya eksikliklerin giderilmesi için verilen 6 aylık süreye ilişkin yazının davacıya 02/01/2018 tarihinde tebliğ edildiği ve 2019 yılında yapılan tetkikte kanuna aykırı faaliyette bulunmaya devam edildiğinin tespit edildiği, hükmün amacının ocakta can ve mal güvenliğinin sağlanması olduğu dikkate alındığında verilen süreye rağmen tetkikte eksikliklerin devam ettiği ve sahada projeye aykırı şekilde faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden 2018 yılı esas alınarak ceza miktarı belirlenmesinin kabulü anlamına gelmemekle birlikte eksikliklerin giderilmesi için verilen 6 aylık süreye ilişkin yazının davacıya 02/01/2018 tarihinde tebliğ edilmiş olması ve 6 aylık sürenin 02/07/2018 tarihinde dolması karşısında 2017 yılı esas alınarak ceza miktarı belirlenmesi gerektiği yönündeki gerekçenin anlaşılamadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı Kahramanmaraş ili, Merkez ilçesi sınırları dahilinde bulunan ... sayılı IV. grup işletme ruhsatının sahibidir.
Ruhsat sahasının mahallinde tetkiki üzerine düzenlenen 24.10.2017 tarihli tetkik ve değerlendirme raporunda, sahada mevcut ocak yönünden; tetkik tarihi itibarıyla dört adet açık işletme üretim yöntemiyle faaliyette bulunulmuş ocağın bulunduğu, uzun bir süredir herhangi bir üretim faaliyetinin olmadığının tespit edildiği, faaliyetlerin projesine uygun yürütülmesi yönünden ise; ocaklarda şev yüksekliklerinin fazla olduğu tespit edilmiştir.
Bu rapor doğrultusunda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı ile davacıya saha için nezaretçi ataması yapıldıktan sonra mevcut ocaklarda işletme güvenliği açısından gerekli tedbirlerin alınarak faaliyette bulunulması, kademelendirmenin yapılarak şev yüksekliklerinin düşürülmesi ve projesine uygun hale getirilmesi için bu yazının tebliğinden itibaren en geç altı ay içinde belirtilen eksikliklerin tamamlanması gerektiği hususu bildirilmiştir. Aksi takdirde Maden Kanunu'nun 29. maddesi gereğince tarafınıza yeniden değerleme oranında idari para cezasının uygulanarak bu eksiklikler tamamlanıncaya kadar sahadaki üretim faaliyetlerinin durdurulacağı ihtar edilmiştir.
Maden sahasında Genel Müdürlük Makamının ... tarih ve ... sayılı oluru ile yeniden tetkik yapılarak 26-29.07.2019 tarihli tutanak düzenlendiği, mahallinde yapılan inceleme sonucu sonrasında tetkik ve değerlendirme raporu hazırlanmıştır. Bu raporda, ... tarih ve ... sayılı yazıyla davacıya altı aylık süre tanınmış olmasına karşın sahadaki ocakların basamak yüksekliklerinin düşürülüp projesine uygun hale getirilmediği, orman izin süresinin dolmuş olduğu, açık işletme ocaklarında işletme güvenliğini sağlamaya yönelik emniyet tedbirlerinin alınmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 29. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 77.632,00-TL idari para cezası verilmesi ile Maden Kanunu'nun 29. maddesinin 1. fıkrası ve 7. maddesinin son fıkrası kapsamında orman izin süresinin de dolduğu dikkate alınmak suretiyle ruhsat sahasındaki ocaklarda üretim faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin davacıya tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun, 6592 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik "İşletme faaliyeti" başlıklı 29 uncu maddesinde; "İşletme faaliyeti, projesine ve bu Kanunun ilgili hükümlerine göre yürütülür. İşletme projesine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, projeye uygun faaliyette bulunulması için ruhsat sahibine altı aya kadar süre verilir. Bu süre sonunda projeye uygun faaliyette bulunulmaması hâlinde 50.000 TL idari para cezası verilerek üretim faaliyeti durdurulur. Ancak, projeye aykırı faaliyetlerin işletme açısından tehlikeli olduğunun tespit edilmesi hâlinde tehlikeli durum giderilinceye kadar üretim faaliyetleri doğrudan durdurulur." hükmüne "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde, "Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca, Yönetmeliğin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada, Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmı yönünden davalı idarece temyiz isteminde bulunulduğundan temyiz incelemesi bu kısım yönünden yapılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanununun 29. maddesinin 1. fıkrasında, İşletme projesine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, projeye uygun faaliyette bulunulması için ruhsat sahibine altı aya kadar süre verileceği ve bu süre sonunda projeye uygun faaliyette bulunulmaması hâlinde 50.000 TL idari para cezası verilerek üretim faaliyeti durdurulacağı hükme bağlanmış olup, aynı Kanunun 13. maddesinin 2. fıkrasında, idari para cezalarının her yıl yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince Maden Kanuna aykırı fiilin 2017 yılında işlendiğinin kabulü ile davacıya uygulanan idari para cezası miktarının 2017 yılı için öngörülen miktar olan 54.812,00 TL tutarında olması gerektiği belirtilerek 2019 yılı için geçerli miktar üzerinden verilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak davalı idarece her ne kadar altı ayın sonunda, davacının sahası mahallinde tetkik edilmemişse de 26/29/07/2019 tarihleri arasında yapılan mahallinde tetkikte davacının şev yüksekliklerini halen düşürmediği, sahaya yazı yazıldığı tarihten sonra daimi nezaretçi ataması yapılmadığı ve sahada herhangi bir faaliyet olmadığının belirtildiği, dolayısıyla 29/12/2017 tarihli uyarı yazısında bahsi geçen hususların yerine getirilmediği anlaşıldığından 2019 yılı için geçerli miktar üzerinden verilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle 3213 sayılı Kanun'un 29. maddesi kapsamında verilen dava konusu idari para cezasında aykırılık bulunmadığından, davanın reddine dair karara yönelik istinaf istemini kabul eden ve dava konusu işlemin iptaline karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, davalı idarece, 3213 sayılı Yasa'nın 29. maddesi kapsamında uygulanacak idari para cezası miktarı revize edilerek, yeniden işlem tesis edilebileceği de kuşkusuzdur.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kısmen kabulü ile dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kısmen BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 23/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.