Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1602
Karar No : 2025/8092

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :
... Üniversitesi Rektörlüğü'nce davacının öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Fakülte Yönetim Kurulu kararı ile;
2- Bireysel işlemin dayanağı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarih ve 71226 sayılı kararı ve 13/07/2021 tarih ve 49988 sayılı kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Türkiye’de lise eğitimini tamamladıktan sonra yurt dışında da lise eğitimi aldığı, bu şekilde alınan lise diploması ile yabancı lise mezunu öğrenci kontenjanından ilgili Üniversite Ziraat Fakültesi’ne kayıt yaptırdığı, eğitimi devam ederken dava konusu YÖK kararı gereğince ilişiğinin kesildiği, işlemin hukuk devleti ve kazanılmış hak ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
... BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI : Yurtdışından alınan lise diplomasına sahip vatandaşların YKS’ye girerek veya yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurarak bir yükseköğretim kurumuna yerleşme hakkına sahip oldukları, yurtdışında bulunmadan alınan lise diplomalarıyla sınava girmeden bir yükseköğretim kurumuna yerleşildiği iddiaları üzerine dava konusu kararın alındığı, ancak covid 19 pandemisi nedeniyle pandemi tarihlerinin ülkeye giriş-çıkış tarihlerinde dikkate alınmamasına karar verildiği, davacının Türkiye’de bir liseden de mezun olduğu, yurt dışında eğitim gördüğünü belirttiği tarihlerde yurtdışına çıkmadığı, yurt dışı diploması ile buna ilişkin denklik belgesinin hileli yolla alındığı kanaatine varıldığı, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

... ÜNİVERSİTESİNİN SAVUNMASI : Davacının 2017-2018 eğitim öğretim yılında Kayseri/Melikgazi ... Anadolu Lisesi’nden mezun olduğu, ... Lisesi’nden 2019 yılında mezun olduğu, mezun olduğunu gösterir belgesine denklik alarak yurt dışı öğrenci kontenjanından Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi’ne kayıt olduğu, öte yandan Ukrayna’da eğitim gördüğünü belirttiği tarihler ile yurt dışı giriş çıkış kayıtlarının uyumlu olmadığının tespit edildiği, YÖK kararı uyarınca işlem tesis edildiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen reddine, kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, ... Üniversitesi, ... Fakültesine yurt dışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanarak kayıt yaptıran davacının, kaydının silinmesi işleminin kaldırılarak öğrencilik kaydının yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Erciyes Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle bu işlemin dayanağı olduğu ileri sürülen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 06/11/2020 tarih ve 71266 ile 13/07/2021 tarih ve 49988 sayılı yazılarının iptali istemiyle açılmıştır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun 04/11/2020 tarih ve 2020.60 sayılı kararında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına karşın, yurtdışından öğrenci kabul kontenjanından yaralanmak üzere yurtdışında bulunmaksızın yurtdışından alınan lise diplomalarıyla Türkiye’deki üniversitelere kaydı yapılan öğrencilerin kayıtlarının silinmesi konusu düzenlenmiştir.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 26. maddesinde, Ortaöğretim; "ilköğretime dayalı dört yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları ile mesleki eğitim merkezlerinin tümünü kapsayan öğretim" olarak tanımlanmış; 28. maddesinde, ortaöğretimin amaç ve görevleri, "Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak,
1\. Bütün öğrencilere ortaöğretim seviyesinde asgari ortak bir genel kültür vermek suretiyle onlara kişi ve toplum sorunlarını tanımak, çözüm yolları aramak ve yurdun iktisadi sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunmak bilincini ve gücünü kazandırmak,
2\. Öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır." şeklinde belirtilmiştir.
Anılan hükümlerden de anlaşılacağı üzere Ülkemizde ortaöğretim, ilköğretim üzerine görülen zorunlu ve belli istinisnalar dışında yurtiçinde alınması gereken bir eğitimdir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulu" başlıklı 6. maddesinin (a) bendinde, Yükseköğretim Kurulu'nun, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluş olduğu belirtilmiş, "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin (h) bendinde; “Üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek”, (ı) bendinde; “Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak” Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. Yine anılan Kanunun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde ise, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup,
(a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği belirtildikten sonra,
(f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede; dava konusu edilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 06/11/2020 tarih ve 71266 sayılı, 13/07/2021 tarih ve 49988 sayılı yazılarının iptali istemi incelendiğinde:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 06/11/2020 tarih ve 71266 sayılı yazısı'nın, Yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarından yararlanan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına yönelik yeni ve farklı hükümler içeren bir düzenleme olmayıp, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun bu konuda aldığı 04/11/2020 tarih ve 2020.60 sayılı kararının metin içerisine aynen aktarılarak tüm üniversitelere gereği ve ilgili kurumların bilgilendirilmesi için gönderdiği dağıtım yazısı olduğu; yine Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının 13/07/2021 tarih ve 49988 sayılı yazısının ise, Milli Eğitim Bakanlığı Maarif Müfettişlerince, Yurt Dışından Lise Diploması Almış Türkiye Cumhuriyeti uyruklu öğrenciler hakkında Teftiş Kurulu İnceleme Raporu Özet Bilgisi ile Öğrenci Listesine ilişkin olduğu, dolayısıyla dava konusu edilen her iki yazınında kurumlar arası yazışma ve bilgilendirmeye ilişkin olduğu bu bağlamda idari davaya konu edilebilir kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı görülmektedir.
Erciyes Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işlemi hakkında:
Dosyanın incelenmesinden; 2017-2018 eğitim-öğretim yılında ... Özel Tekden Anadolu Lisesinden mezun olan davacının, ayrıca ... Lisesinden 2019 yılında mezun olduğu ve Denklik Belgesi aldığı, bilahare orta öğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış öğrencilere özgü rejimden faydalanarak 29/09/2020 tarihinde ... Üniversitesi, ... Fakültesine kaydının yapıldığı; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına rağmen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak amacıyla yurtdışında bir ortaöğretim kurumundan alınan lise diplomalarıyla üniversiteye kayıt hakkı kazanmış olanların kayıtlarının iptal edileceğine ilişkin 04/11/2020 tarih ve 2020.60 sayılı kararı uyarınca, Erciyes Üniversitesi Rektörlüğünce, özet olarak davacının gerek Türkiyede lise mezuniyetinin olması gerekse yurtdışı giriş-çıkış kayıtları ile yurtdışı eğitim tarihlerinin/sürelerinin uyumlu olmadığı gerekçesiyle ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Kanunun yukarıda anılan 7/ı ve 45/f maddeleri uyarınca Yükseköğretim Kurulunun, Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemlere ilişkin karar alma, yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esaslarını belirleme konusunda yetkisinin bulunduğu açıktır. Ayrıca, Yükseköğretim Kurulunun bu yetkisini, kendiliğinden kullanabileceği gibi, Kurula ulaşan bilgi, şikayet ve bildirimler üzerine de kullanma imkanına sahip olduğu da tartışmasızdır. Bu itibarla Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına ve Türkiyede orta öğretim kurumundan mezun olmasına karşın sırf yurtdışı öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak amacıyla yurtdışında bir ortaöğretim kurumundan alınan diploma üzerine ve YKS'ye girmeden Ziraat Fakültesine kaydı yapılan davacı hakkında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 45/f maddesi ile Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar çerçevesinde tesis edilen kayıt silme işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 06/11/2020 tarih ve 71266 sayılı, 13/07/2021 tarih ve 49988 sayılı yazılarının iptali isteminin incelenmeksizin; Erciyes Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali isteminin ise, esastan reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, 2019 yılında ... Numaralı lisesinden ortaöğretim diploması ve ilgili diplomaya denklik belgesi almıştır. Bu denklik belgesi ile Yurtdışından Öğrenci Kabulü’ne İlişkin Esaslar uyarınca Erciyes Üniversitesi ... Fakültesi’ne kayıt yaptırmıştır.
Davacı hakkında Ukrayna'da lise eğitimi gördüğünü iddia ettikleri tarihlerde yurt dışına hiç çıkmadığı gerekçesiyle kaydının silinmesine karar verilmiştir. Kayıt silme işlemi ile işlemin gerekçesi olan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarih ve 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (b) ve (c) maddelerinin incelenmesi;
Yazının (b) maddesinde "Yurtdışındaki bir liseden örgün eğitim yoluyla alınan diplomalar bağlamında ise, pasaport veya emniyet kayıtlarından diplomanın alındığı ülkeye giriş ve çıkışlarının kontrol edilmesi, ilgili ülkede kalınan sürenin lise eğitiminin örgün yolla alındığını desteklememesi halinde bu diplomalar ile de yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesindeki başvurularına işlem yapılmaması," , (c) maddesinde "İlgili ülkede bulunmaksızın uzaktan öğretim sistemi ile yurtdışındaki bir lisede eğitim görerek yurtdışında üniversite eğitimine başlamış olmaları halinde ise Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinden yararlanabilmeleri için ilgili yılın Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzlarında yayımlanan Yurt Dışındaki Yükseköğretim Kurumlarından Yurt İçindeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçiş İşlemlerine ilişkin şartların aranması," düzenlemesine yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Yukarıda aktarılan hükme göre, iptal davası açılabilmesi için gerçek ya da tüzel kişiler ile dava konusu işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin varlığı yeterli bulunmaktadır. Başka bir deyişle, İdare Hukuku'nun genel ilkelerine göre idari işlemin değişiklik yarattığı ya da doğmasına engel olduğu hukuki durumla menfaat bağı olan herkes bu idari işlemin iptalini isteyebilecektir.
Dolayısıyla iptal davası açılabilmesinin ön koşullarından biri davacının objektif ve subjektif dava ehliyetinin olmasıdır. Danıştay'ın istikrar bulan kararlarına göre, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari kararın davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir. İptal davalarında, dava konusu işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinin saptanması sadece davacının bu davada ehliyetinin (subjektif ehliyetinin) bulunduğu, dolayısıyla davanın esasının incelenmesine geçilebileceği sonucunu yaratmaktadır.
Yukarıda belirlenen kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı taraf ilişkisinin kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre belirlenmektedir.
Somut olayda; 2019 yılında Ukrayna Mykolaiv Şehri 46 Numaralı okulundan lise diploması ve bu diplomasına denklik belgesi alarak Yurtdışından Öğrenci Kabulü’ne İlişkin Esaslar uyarınca Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi’ne kayıt yaptıran ve örgün eğitim şartını sağlamadığı gerekçesiyle kaydı silinen davacı ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (b) ve (c) maddeleri arasında kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi bulunmadığından, anılan düzenlemenin (b) ve (c) maddeleri yönünden davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.
Anayasanın 124. maddesi gereği idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, eski hukuki durum çerçevesinde, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapması da gerekmektedir. Bu sayede; hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliği korunmakla birlikte, idari istikrar da sağlanmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği, (f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmü yer almıştır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısında; a.Yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, d.Halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C. olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, e.Yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiğinin bildirilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (a), (d) ve (e) maddelerinin, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 13/07/2021 tarihli ve E-49988 sayılı yazısının incelenmesi;
Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olup ortaöğretimini yurt dışında sürdüren öğrencilerin Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları, 2547 sayılı Kanun'un 45. maddesinde 30/03/2012 tarih ve 6287 sayılı Kanun ile değişiklik yapılıncaya kadar, Yükseköğretim Kurulu kararları ile belirlenmiştir. Ancak 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun ile, 2547 sayılı Kanun'un 45. maddesi başlığı ile birlikte değiştirilmiş ve maddenin (f) bendinde, "... ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir..." hükmüne yer verilmek suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olup ortaöğretimini yurt dışında sürdürenlerin, üniversitelerin yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurabilmeleri için "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartı getirilmiştir. Bu düzenlemeden; yurt dışından bir ortaöğretim kurumundan değil, yurtdışında ortaöğretimi tamamlayarak mezun olmanın, bir başka anlatımla, yabancı bir ülkedeki liselerde öğrenim görmek üzere gitmiş olup, fiilen yurtdışında bulunmak suretiyle ortaöğretimlerinin tamamını tamamlayarak mezun olanların, üniversitelerin yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvuru hakkına sahip olduğu anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile verilen yetki çerçevesinde, 2547 sayılı Kanun'da aranılan "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartının sağlanması gerektiğine yönelik olarak, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 04/11/2020 tarih ve 2020.60 sayılı toplantısı ile kabul edilen Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları konulu yazının (a) maddesinde, yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, (d) maddesinde halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C. olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, (e) maddesinde yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiği belirtilmiş, bu düzenleme 06/11/2020 tarih ve 71226 sayılı karar ile tüm üniversitelere bildirilmiştir.
Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "Başvuracak Adaylar" başlıklı 4-b maddesinde, "01/02/2013 tarihinden sonra yurt dışında ortaöğretime başlayan adayların yurt dışından kabul kontenjanlarına ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilecekleri" düzenlenmiştir.
Yurtdışında bulunarak lise eğitimini yurtdışında tamamlayan T.C. uyruklu vatandaşların almadıkları bir eğitim sistemine ilişkin sorulardan oluşan sınavlarda düşük başarı elde etmeleri beklendiğinden bu öğrencilerin dezavantajının azaltılması, ülke farklılığından kaynaklanan eğitim farklılığı ve yükseköğretime girişte entegrasyonun sağlanması amacıyla ortaöğretimin tamamını yurtdışında tamamlayan T.C. uyruklu öğrencilere, yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurma hakkı tanınmıştır.
Dava konusu düzenlemenin kapsadığı öğrenci grubunun, bu düzenleme vasıtasıyla yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları ile tercih edilen programa yerleşme hakkına sahip olmakla birlikte Türk vatandaşları gibi yükseköğretim kurumları sınavına girerek bir programa yerleştirilmelerinin de mümkün olduğu, Yurtdışından Öğrenci Kabulü kontenjanlarından yararlanarak yerleştirildikleri bölümden mezun olmaları durumunda ilgili programlara ÖSYS'ye girerek yerleşen ve mezun olan öğrenciler ile aynı haklara sahip olacakları, bu haliyle bir yükseköğretim programına yerleşme konusunda diğer öğrencilere göre çift imkana sahip oldukları açıktır.
Belirtilen koşullarda bulunmamasına rağmen Türkiye'de yaşayan bir çok adayın YKS ile yerleşmeleri zor olan programlarda eğitim görmek amacıyla bazı ülkelerde uzaktan eğitim yoluyla eğitim veren liselerden diploma alarak üniversitelere yabancı öğrenci statüsünde başvurma yoluna gidildiği ile ilgili şikayetler üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 26/04/2021 tarih ve 9094/12,11 sayılı raporunda, "Yurtdışı lise mezuniyetine bağlı olarak denklik belgesi alan 450 öğrenciden 419'unun denklik belgesini yürürlükteki mevzuata aykırı olarak aldığı, Türkiye'de bir liseden mezun olmalarına karşılık yurtdışındaki bir ortaöğretim kurumundan örgün veya uzaktan eğitim kapsamında diploma aldıkları, yurtdışında lise eğitimi aldıklarını belirttikleri tarihlerde yurtdışına hiç çıkmadıkları veya yurtdışında bulundukları tarihlerle yurtdışı eğitim tarihlerinin uyuşmadığının belirtildiği, bu kapsamda yurtdışı öğrenci kontenjanından yükseköğretim programlarına yapılan kayıt işlemlerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanun'un 47/f bendi ile Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'a aykırı olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 18/01/2021 tarih ve 3890 sayılı yazısı ile, 04/11/2020 tarihli yazının uygulamasında, covid 19 pandemisinin başlangıcından itibaren pandeminin devam ettiği süreçte Türkiye'de bulundukları sürenin ilgili ülkeye giriş çıkış kontrollerinde dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir. Bu şekilde, öğrencilerin pandemiden kaynaklanan dezavantajı engellenmiş, yurtdışında bulunma imkanı olmadan yurtdışından diploma alan öğrencilerin, alınan diplomalar ile yükseköğretim programlarına kayıt olma hakları korunmuştur.
Bu itibarla, Kanun ile verilen yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bireysel işlemin incelenmesi;
Uyuşmazlık, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan, Türkiye Cumhuriyeti sınırlarında ikamet eden, Türkiye Cumhuriyeti ortaöğretim kurumlarından mezun olduktan sonra yahut Türkiye Cumhuriyeti liselerinde öğretim görmeden kendi tercihleri doğrultusunda yabancı bir ülkede, bu ülkede hiçbir zaman veya örgün eğitim şartını sağlayacak sürede bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla ortaöğretimini tamamlayan ve bu mezuniyetleri ülkemizde denkliği tanınmış olan kişilere, yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş hakkı verilip verilmeyeceğinden doğmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Yabancı Öğrenci kontenjanından Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne kayıt yaptıran davacının, 2019 yılında Ukrayna Mykolaiv Şehri 46 Numaralı lisesinden mezun olduğu ve bahse konu liseden alınan diplomaya ilişkin olarak İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nce denklik belgesi düzenlendiği, yurt dışı giriş çıkış kayıtlarına göre davacının Ukrayna'da eğitim gördüğünü iddia ettiği tarihlerde yurt dışına hiç çıkmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, ortaöğretim süresinin bir eğitim yılı olmadığı, davacının sadece bir eğitim yılında sınırlı sürede yurt dışı çıkış kaydının bulunduğu, bununla birlikte Türkiye'de bir liseden de 2016 yılında mezun olduğu, bir yılı aşan yurt dışı ortaöğretim süresinin Türkiye'de aldığı eğitim süresi ile çakışacağı, bu haliyle yurt dışında kaldığı sürenin lise eğitiminin örgün yolla alındığını desteklemediği, uzaktan öğretim yoluyla yurt dışındaki liseden diploma ve bu diplomasına denklik belgesi alan davacının, Yabancı Öğrenci Sınavı (YÖS) yoluyla yurt dışı öğrenci kontenjanından yurt içinde bulunan bir üniversiteye kayıt hakkının bulunmadığı, bununla birlikte uzaktan öğretim yoluyla yabancı ülkeden alınan diplomanın, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup Türkiye'de ikamet eden davacı yönünden, merkezi sınavlara hazırlanan öğrencilere karşı bir ayrıcalık yaratmasının eşitler arası yarışma ve hakkaniyet ilkesi ile de bağdaşmayacağı, davacının öğrenci kaydının silinmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, yurt dışından kabul edilecek öğrenci kontenjanının amacı, yukarıda bahsedildiği gibi yabancı uyruklu öğrencilerin Türkiyede eğitim almasına imkan tanımak ve Türk vatandaşı olduğu için yurtdışında eğitim gören bir öğrencinin de bu haktan faydalanmasını sağlamak, bu şekilde yabancı uyruklu öğrenciye tanıdığı (yurtdışında eğitim görmesi sebebiyle) sınavsız eğitim hakkını, yurtdışında yaşayan ve yurtdışında ortaöğretimi tamamlayan Türk vatandaşına ya da çifte vatandaşlığı olanlara da sağlayarak bunlar arasında bir eşitlik; fırsat eşitliği yaratmaktır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde lise eğitimini tamamlayan öğrenciler için ise bir yükseköğretim kurumuna giriş, 45. maddenin b bendi gereğince merkezi sınavla olmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kendi ortaöğretimini yok sayarak yurtdışında ikinci diploma alınması halinde sınavsız geçişe izin vermesi halinde, Türkiye'de ortaöğretimi tamamlayarak girdikleri sınav neticesinde üniversite eğitimine başlayan öğrencilere karşı bu negatif ayrımcılığı amaçladığı düşünülemeyeceği gibi; yurt dışında yaşayan ve okuyan öğrencileri Türkiye'ye eğitim almaları için davet ederek Türk Eğitim Sistemine ekstra bir standart sağlamayı hedeflerken, Türkiye'de yaşayan bir Türk vatandaşının kendi ülkesinde ortaöğretimi tamamladıktan sonra ÖSYM'ce yapılan üniversiteye giriş sınavına girmeden ya da girip başarısız olduktan sonra başka bir ülkeden aldığı lise diplomasına üstünlük vermeyi amaçladığı da düşünülemez. 2547 sayılı Kanunun 45. maddesinde yapılan düzenleme ile Türkiye'de yaşayarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ortaöğretim kurumlarında eğitim görmesi neticesinde lise diploması almış bir öğrenci açısından uluslararası öğrenci statüsü verilmesi gibi bir hak söz konusu değildir; aksine bu diğer kişiler için tanınan hakkın kötüye kullanılmak istenilmesidir.
Bu açıklamalar kapsamında değerlendirildiğinde, davacının 2017-2018 eğitim yılında Kayseri/Melikgazi Özel Tekden Anadolu Lisesi'nden mezun olduğu, ortaöğretimini Türkiye'de tamamlayan diğer öğrenciler gibi ÖSYM sınavlarına girerek bir yükseköğretim kurumuna yerleşebileceği ancak davacının bu yolu kullanmayarak yurt dışından aldığı ortaöğretim diploması ile yabancı öğrenci kontenjanı ile yükseköğretim kurumuna yerleştiği, yurtdışından aldığı diplomanın Türkiye'deki eğitimine üstün sayılmasını gerektiren ya da böyle bir hak veren bir düzenleme olmadığı, dava konusu işlemin bu yönüyle de hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; her ne kadar davacı tarafından, yukarıda anılan Yükseköğretim Kurulu'nun kararından önceki bir tarihte üniversiteye kayıt yaptırmakla kazanılmış hakkı olduğu ileri sürülmüş ise de, hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususuna Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın yoklukla malul, gerçek dışı beyan, açık hata veya hileye dayanan tüm işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.
Dolayısıyla, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde, idarenin gerçeğe aykırı belgelere dayalı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, dava açma süresi içerisinde geri alınan hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı, idarenin açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerin ise, süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınmasının mümkün olduğu ve bu tür işlemlerin ilgililer lehine hak doğurmasının mümkün olmadığı açık olduğundan davacının bu iddiası yerinde görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (a), (d) ve (e) maddeleri, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 13/07/2021 tarihli ve E-49988 sayılı yazısı ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayımlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar yönünden DAVANIN REDDİNE,
2\. Erciyes Üniversitesi'nin ... tarih ve E... sayılı işlemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3\. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (b) ve (c) maddeleri yönünden DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
4\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
6\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
7\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
03/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.