Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1235
Karar No : 2025/8091

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :
1\. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın ... tarih ve ... sayılı kararının,
2\. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin,
3\. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
1416 sayılı Kanun kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi adına lisansüstü eğitim almak amacıyla Almanya’ya gönderildiği, süresi içinde yüksek lisans eğitimini tamamlayamadığı, ... tarihinde hakkında tazminat işlemlerinin başlatıldığı, taksitlerini ödeme aşamasındayken yüksek lisans diplomasını aldığı ve Milli Eğitim Bakanlığı’ndan görev talebinde bulunduğu, talebinin Bakanlık tarafından kabul edildiği ve durumun Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’ne iletildiği, Üniversite’nin atama işleminin gereği için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na başvurduğu, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın ... tarih ve ... sayılı yazısıyla davacının yüksek lisans mezunu olması nedeniyle talebinin reddedildiği, 2013 Kılavuzu ile bursiyer olduğu ve ilgili tarihte doktora zorunluluğu bulunmadığı, yüksek lisanstan sonra doktora yapma zorunluluğunun 2014 yılında getirildiği, 2013 yılında tarafına sadece yüksek lisans için yüklenme ve kefalet senedi düzenlendiği, ilgili dönemdeki uygulamada, yüksek lisanstan sonra doktoraya devam etmek isteyenlere yeniden kefalet senedi düzenlendiği, istemeyenlerin yüksek lisanstan görev talebinde bulunduğu, 2013 dönemine ilişkin yüksek lisansı bitirdikten sonra atanan kişilerin olduğu iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARININ SAVUNMASI :
... BAŞKANLIĞI : 1416 sayılı Kanun uyarınca tazminat ödeme durumuna düşenlerin yürürlükteki mevzuat uyarınca ancak Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte belirtilen ön değerlendirme, giriş sınavı ve nihai değerlendirme aşamalarında başarılı olmaları halinde öğretim görevlisi kadrolarına atanabilecekleri, davacının yüksek lisans ve doktora için gönderildiği ancak eğitimini tamamlayamadığı, atanma şartlarını sağlamadığı savunulmaktadır.

... ÜNİVERSİTESİNİN SAVUNMASI : Milli Eğitim Bakanlığı’nın ... tarihli yazısı üzerine Adalet Meslek Yüksekokulu ve Hukuk Fakültesi’nde ilgili bölümde ihtiyaç olup olmadığının sorulduğu, ilgili bölümlerinin ihtiyaç olduğunu belirtmesi üzerine Üniversite örgütünde boş bulunan bir adet öğretim görevlisi kadrosunun Adalet Meslek Yüksekokulu’na aktarılmasına ilişkin teklifin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na sunulduğu, davacının yüksek lisans mezunu olduğu gerekçesiyle kadro aktarımı talebinin kabul edilmediği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen reddi, kısmen dava konusu işlemin iptali, kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi adına lisansüstü eğitim için yurt dışına gönderilen ve Almanya'da uluslararası vergi hukuku alanında yüksek lisans eğitimini tamamlayarak yurda dönen davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamak amacıyla atamasının yapılması isteminin reddine ilişkin Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı kararının (genel yazı) iptali istemiyle açılmıştır.
1416 sayılı Kanun kapsamında gönderildiği Almanya'dan yüksek lisans eğitimini tamamlayarak yurda dönen davacının, yüksek lisans eğitimini süresinde bitirememesi nedeniyle öğrenim masraflarına ilişkin aylık tazminatlarını öderken Milli Eğitim Bakanlığından görev talebinde bulunması ve anılan talebin Bakanlıkça Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesine iletilmesine istinaden, adı geçen Üniversite tarafından atama işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için YÖK'den istenilen kadro talebinin, dava konusu genel yazıya dayanılarak reddi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
YÖK'ün dava konusu 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı kararında yer alan '1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkânı bulunmamaktadır.' kısmı yönünden:
Anayasamızın 'Yargı yolu' başlıklı 125. maddesinde; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." hükmü ve 'Mahkemelerin bağımsızlığı' başlıklı 138. maddesinde ise; "...Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Kararların sonuçları' başlıklı 28. Maddesinde de; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez..." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümler; Anayasanın 2. maddesinde ifadesini bulan ''Hukuk devleti'' ilkesine uygun bir düzenleme getirmektedir. Söz konusu ilke karşısında yönetimin (idarenin) maddi ve hukuki koşullara göre uygulanabilir nitelikte olan bir yargı kararını ''aynen'' ve ''geciktirmeksizin'' uygulamaktan başka seçeneği bulunmamaktadır.
Bu durumda; YÖK'ün 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı kararında yer alan '1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkânı bulunmamaktadır.' kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Davacının öğretim görevlisi kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ve bu işlemin dayanağı olan YÖK'ün 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazısının diğer kısımları ile YÖK'ün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;
1416 sayılı Kanun'un davacının yurt dışına gönderildiği tarihte (2013 yılı) yürürlükte olduğu şekliyle bulunan 17. maddesinde, Milli Eğitim Bakanlığının, her öğrencinin tahsilini tamamlamasından altı ay önce durumunu adına yurt dışına gönderildiği kuruma bildireceği ve tahsilini tamamlayarak yurda dönen öğrencinin üç ay içinde taahhütname ile bağlı olduğu kuruma müracaat etmek zorunda olduğu; 18. maddesinde, müracaat etmiş olan bir öğrencinin ihtisası dahilinde kendisine teklif olunacak hizmeti kabule mecbur olduğu; 19. maddesinde, geriye çağrılan öğrenci ile tahsillerini bitirerek iki ay içinde yurda dönmeyen, 17. ve 18. maddeler uyarınca müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen öğrencinin tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemek zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.
1416 sayılı Kanun'un 01/03/2014 tarih ve 6528 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle değişik 21. maddesinde, bu Kanun uyarınca mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerin, öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacakları belirtilmiş, aynı Kanun ile 1416 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 3. maddede de, 21. madde hükümlerinden, yurt dışına eğitim amacıyla gönderilenlerden öğrenimlerini tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmeye başlayanlar (bu yükümlülüklerini bitirenler dâhil) ile hâlen yurt dışında eğitimlerine devam edenlerin de yararlandırılacağı belirtilmiştir.
03/06/2021 tarih ve 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine eklenen 6. fıkrada ise, yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerden doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayanların, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamaları şartıyla doktor öğretim üyesi kadrolarına, atama kriterlerini sağlamamaları halinde ise öğretim görevlisi kadrolarına atamasının yapılacağı öngörülmüştür.
Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde; gerek davacının yurt dışına gönderildiği tarihte yürürlükte bulunan Kanun hükümlerinde gerekse sonradan yürürlüğe giren hükümlerde, 1416 sayılı Kanun kapsamında lisansüstü öğrenim görmek amacıyla mecburi hizmet karşılığında yurt dışına gönderilenlerin söz konusu öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları halinde, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacakları, eğitimlerinde başarısız olanların ise kendilerine yapılan tahsil masraflarını faiziyle birlikte ödemek zorunda olduklarının kurala bağlandığı görülmektedir.
Dolayısıyla; yüksek lisans ve doktora öğrenimi için yurt dışına gönderilen ve doktora öğrenimini tamamlamadan yurda dönen davacının, öğrenimini gönderiliş amacına uygun bir şekilde tamamlayamaması nedeniyle mecburi hizmet yükümlülüğü kapsamında öğretim elemanı kadrosuna atanmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.
Her ne kadar, davacının yurt dışına gönderildiği tarihteki MEB uygulamasında, yüksek lisans öğrenimlerini tamamladıktan sonra doktora öğrenimine başlayıp doktora derecesini almadan yurda dönenlere herhangi bir tazminat alınmadan görev verildiği anlaşılmakta ise de, söz konusu uygulamanın 1416 sayılı Kanun'a aykırı olması nedeniyle davacı yönünden haklı beklenti oluşturmayacağı da açıktır.
Bu durumda; dava konusu genel işlemin bu kısmında ve davacı hakkında tesis edilen dava konusu birel işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazısında yer alan "1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkanı bulunmamaktadır." cümlesinin iptali; diğer kısımlar yönünden ise davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY:
2013 Yurtdışına Lisansüstü Öğrenim Görmek Üzere Gönderilecek Adayları Seçme ve Yerleştime sonuçlarına göre Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi adına, Milli Eğitim Bakanlığı hesabına Almanya'da yüksek lisans eğitimine başlayan davacıya, yüksek lisansını tamamlaması için ... tarihine kadar süre verilmiştir. Davacı süresi içinde yüksek lisans eğitimini tamamlayamadığı için ... tarihinde hakkında tazminat takibine başlanılmıştır. ... tarihinde yüksek lisans programından mezun olan davacı; ... tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı'na yaptığı başvuruda yüksek lisans derecesini aldığından bahisle görev talebinde bulunmuştur.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü'ne gönderdiği ... tarih ve ... sayılı yazıyla davacının talebinin uygun görüldüğü ve 1416 sayılı Kanun uyarınca yurt dışına gönderiliş amacına uygun bir göreve atanması gerektiğinin bildirilmesi üzerine, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'nin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na gönderdiği ... tarih ve ... sayılı yazıda, davacının Uluslararası Vergi Hukuku alanında yüksek lisans eğitimini tamamlaması sebebiyle lisans düzeyinde eğitim yapılan birimler bünyesinde öğretim görevlisi olarak atamasının yapılıp yapılamayacağı hususunda görüş istenilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 26/07/2021 tarih ve 93984 sayılı cevabi yazısında, kurumlarının 21/10/2020 tarihli Yürütme Kurulu Kararında "1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkânı bulunmadığı, 1416 sayılı Kanun uyarınca tazminat ödeme durumuna düşenler, yürürlükteki mevzuat uyarınca ancak Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte belirtilen ön değerlendirme, giriş sınavı ve nihai değerlendirme aşamalarından başarılı olmaları halinde öğretim görevlisi kadrolarına atanabileceği, söz konusu mahkeme kararlarının, davaların tarafı olan Milli Eğitim Bakanlığınca uygulanması gerektiğinden, bu durumda olanlar için Başkanlığımızdan atama talebinde bulunulmaması gerektiği"nin belirtildiği, anılan kararın 27/10/2020 tarih ve 68563 sayılı yazı ile tüm üniversitelere gönderildiği, davacının yüksek lisans mezunu olması nedeniyle 27/10/2020 tarihli yazı uyarınca başvuruya işlem yapılamayacağı belirtilmiştir.
İlgili yazı üzerine Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'nin ... tarih ve ... sayılı Milli Eğitim Bakanlığı'na hitaplı işlemi ile, davacının yüksek lisans mezunu olması nedeniyle atamasının uygun bulunmadığı belirtilmiştir.
Anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasamızın 'Cumhuriyetin nitelikleri' başlıklı 2. maddesinde hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup 'Hak arama hürriyeti' başlıklı 36. maddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir..." hükmü, 'Yargı yolu' başlıklı 125. maddesinde; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." hükmü ve 'Mahkemelerin bağımsızlığı' başlıklı 138. maddesinde ise; "...Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almıştır.
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun
'un 19. maddesinde; "Geriye çağrılan talebe ile tahsillerini bitirerek iki ay zarfında avdet eylemeyen, 17 nci ve 18 inci maddeler mucibince müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen talebe ile bunlardan mecburi hizmet müddeti içinde istifa eden veyahut memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesine göre tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemeye mecburdur..." hükmü, 21. maddesinde; "Bu Kanun uyarınca mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenler öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanır...Yükseköğretim kurumları adına ve Millî Eğitim Bakanlığı hesabına lisansüstü öğrenim görenlerin mecburi hizmet yükümlülüklerinin, yükseköğretim kurumları ile kamu kurum ve kuruluşlarına devrine Yükseköğretim Kurulunun uygun görüşü üzerine Millî Eğitim Bakanlığınca karar verilir..." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan ve 01/03/2020 tarih ve 31055 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 'Mecburi hizmeti bulunanlar' başlıklı 6. maddesi uyarınca, yurt dışında öğrenim görmeye hak kazanan öğrencilerden, daha önceki öğrenimlerinden dolayı veya herhangi bir nedenle mecburi hizmetle yükümlü olanların, öğrenime başlamadan önce mecburi hizmetini yaptığını, parasal karşılığını ödediğini veya taksitle ödemede anlaştığını belgelendirmek zorunda oldukları; 'Tazminat' başlıklı 38. maddesine göre ise, öğrencilerden; öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanların ilgili mevzuat hükümleri uyarınca öğrenim masraflarını faizleriyle birlikte ödemekle yükümlü oldukları hususları düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazısında yer alan "1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkanı bulunmamaktadır." cümlesi yönünden;
Dava konusu edilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazısındın 5. maddesinde, "1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkanı bulunmadığı" beliritlmiştir.
İdarelerin icrai karar alma ve re'sen hareket etme gücüne sahip oldukları dikkate alındığında; hukuk devleti ilkesi uyarınca bireylerin de idari eylem ve işlemlerden dolayı yargı yoluna başvurabilmeleri bir hak niteliğindedir.
Anayasamızın ve 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen ilgili maddelerinde; idarelerin mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları ve mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyecekleri ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyecekleri hükme bağlanmıştır. Her ne kadar Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)'nin 'Adil yargılanma hakkı' başlıklı 6. maddesinde, yargı kararlarının yerine getirilmesi hususu açıkça düzenlenmemiş ise de, mahkeme kararlarının etkili bir şekilde yerine getirilmediği durumlarda adil yargılamadan bahsedilemeyeceği açıktır.
Bununla birlikte; idareler yargı kararlarını gecikmeksizin ve aynen uygulamak zorundadırlar. Yargı kararlarını uygulamayan kamu görevlileri hakkında gerek disiplin hukuku gerekse ceza hukukuna göre işlem tesis edileceği açıktır. Ayrıca söz konusu yargı kararını uygulamamanın ağır hizmet kusuruna sebebiyet vereceği, dolayısıyla uygulanmayan kararlardan dolayı idareler aleyhine maddi/manevi tazminata hükmedileceği ve bu zararların Anayasamızın amir hükmüne aykırı hareket eden kamu görevlilerine rücu edilebileceği tartışmasızdır.
Bu kapsamda, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı kararında yer alan; '1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkânı bulunmamaktadır' kısmında hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı işlemi ile 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazısının diğer kısımları yönünden;
Uyuşmazlık, 1416 sayılı Kanun kapsamında yüksek lisans öğrenimi görmek için mecburi hizmet karşılığında yurt dışına gönderilen ve yüksek lisans öğrenimini tamamlamadan yurda dönen davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünü ifa etmek üzere adına gönderildiği Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesinin öğretim elemanı kadrosuna atanıp atanamayacağına ilişkindir.
Davacının yurt dışına gönderildiği tarihte yürürlükte bulunan 1416 sayılı Kanun'un 17. maddesinde, Milli Eğitim Bakanlığının, her öğrencinin tahsilini tamamlamasından altı ay önce durumunu adına yurt dışına gönderildiği kuruma bildireceği ve tahsilini tamamlayarak yurda dönen öğrencinin iki ay içinde taahhütname ile bağlı olduğu kuruma müracaat etmek zorunda olduğu; 18. maddesinde, müracaat etmiş olan bir öğrencinin ihtisası dahilinde kendisine teklif olunacak hizmeti kabule mecbur olduğu; 19. maddesinde, geriye çağrılan öğrenci ile tahsillerini bitirerek iki ay içinde yurda dönmeyen, 17. ve 18. maddeler uyarınca müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen öğrencinin tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemek zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.
1416 sayılı Kanun'un 01/03/2014 tarih ve 6528 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle değişik 21. maddesinde, bu Kanun uyarınca mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerin, öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacakları belirtilmiş, aynı Kanun ile 1416 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 3. maddede de, 21. madde hükümlerinden, yurt dışına eğitim amacıyla gönderilenlerden öğrenimlerini tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmeye başlayanlar (bu yükümlülüklerini bitirenler dâhil) ile hâlen yurt dışında eğitimlerine devam edenlerin de yararlandırılacağı belirtilmiştir.
03/06/2021 tarih ve 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine eklenen 6. fıkrada ise, yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerden doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayanların, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamaları şartıyla doktor öğretim üyesi kadrolarına, atama kriterlerini sağlamamaları halinde ise öğretim görevlisi kadrolarına atamasının yapılacağı öngörülmüştür.
Görüldüğü üzere, gerek davacının yurt dışına gönderildiği tarihte yürürlükte bulunan Kanun hükümlerinde gerekse sonradan yürürlüğe giren hükümlerde, 1416 sayılı Kanun kapsamında lisansüstü öğrenim görmek amacıyla mecburi hizmet karşılığında yurt dışına gönderilenlerin söz konusu öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları halinde, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacakları, eğitimlerinde başarısız olanların ise kendilerine yapılan tahsil masraflarını faiziyle birlikte ödemek zorunda oldukları kurala bağlanmıştır.
Dolayısıyla, yüksek lisans öğrenimi için yurt dışına gönderilen ve yüksek lisans öğrenimini tamamlamadan yurda dönen davacının, öğrenimini gönderiliş amacına uygun bir dereceyle tamamlayamaması nedeniyle mecburi hizmet yükümlülüğü kapsamında öğretim elemanı kadrosuna atanmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.
Her ne kadar, davacının yurt dışına gönderildiği tarihteki Milli Eğitim Bakanlığı uygulamasında, yüksek lisans öğrenimlerini tamamladıktan sonra adaylara herhangi bir tazminat alınmadan görev verildiği anlaşılmakta ise de, söz konusu uygulamanın 1416 sayılı Kanun'a aykırı olması nedeniyle davacı yönünden haklı beklenti oluşturmayacağı da açıktır.
Bu durumda, Rektörlük bünyesinde serbest bulunan 1 adet 7. derece öğretim görevlisi kadrosunun 1416 sayılı Kanun uyarınca davacının atanabilmesi için Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Adalet Programına aktarılması teklifinin reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı işleminde, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından tüm üniversitelere gönderilen 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazının, "1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkanı bulunmamaktadır." cümlesi dışında kalan kısımlarında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;
Dava devam ederken, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla davacının Adalet Meslek Yüksekokulu Adalet Programına öğretim görevlisi olarak atamasının yapıldığı anlaşıldığından, konusu kalmayan karar ve işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1)Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazısında yer alan "1416 sayılı Kanun kapsamında başarısız sayılanların mahkeme kararlarıyla da olsa yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarına atanma imkanı bulunmamaktadır." cümlesi yönünden İPTALİNE,
2) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı işlemi ile 26/10/2020 tarih ve E.68144 sayılı genel yazısının diğer kısımları yönünden DAVANIN REDDİNE,
3) Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4) Dava kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen iptal ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin haklılık oranına göre ... TL'sinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, kalan ... TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5) Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
6) Posta gideri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
7) Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
03/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.