Danıştay danistay 2022/1156 E. 2025/3866 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1156
Karar No : 2025/3866

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVACI) ... Turizm Danışmanlık
Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-A maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 6.141-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden yapılan değerlendirmede; İstanbul Havalimanı Şube Müdürlüğü Trafik Denetleme Büro Amirliğince ... tarihli tutanakta, ticari amaçlı taşımacılık yaptığı belirtilen araçta bulunan yabancı uyruklu yolcuların 200-TL karşılığı yolculuk yaptığının görevli polis memurlarınca tutanağa Türkçe olarak kendi aktarımlarıyla geçirildiği, tutanakta yolcuların kendi beyanının bulunmadığı, bu açıdan yolcuların türkçe bilip bilmediklerinin net olarak anlaşılamadığı, bir tercüman vasıtasıyla da durumun kayıt altına alınmadığı ve belirtilen yönlerden çelişki doğduğu görüldüğünden, aracın trafikten 60 gün süreyle men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle 60 gün süreyle trafikten men işleminin iptaline, araç sürücüsüne 6.141-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden yapılan değerlendirmede ise; dava dilekçesinde trafikten men işlemi yanında idari para cezasının da iptalinin istenildiği, trafik para cezasının dava dışı araç sürücüsüne uygulandığı, bu haliyle dava konusu işlem sonucunda davacı şirketin kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edildiğinden söz edilemeyeceği, bu istem yönünden davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı İstanbul Valiliği tarafından; hukuka aykırı olan temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından; idari para cezasının muhatabı araç sürücüsünün davacı şirketin sigortalı çalışanı olduğu, dolayısıyla cezanın muhatabının aslında sürücü değil davacı şirket olduğu ve davanın idari para cezasına ilişkin kısmının menfaat yokluğu nedeniyle ehliyet yönünden reddinde hukuki isabet bulunmadığı, idari para cezasına esas tutanağın içerdiği çelişkiler nedeniyle ceza tesisine esas alınamayacağının Mahkeme kararı ile sabit olması karşısında idari para cezasının da iptaline karar verilmesi gerektiği, temyize konu kararın bu yönüyle bozulması gerektiği; davalı idare vekilince tutanakta yer alan çelişkilerin giderildiği belirtilmekle birlikte bu hususa ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı belirtilerek temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının onanmasına, iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve dava dışı araç sürücüsüne 6.141-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın trafik idari para cezasının iptali istemi bakımından davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının onanması gerekmektedir.
Temyize konu kararın ... plaka sayılı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesi işleminin iptaline ilişkin kısmı yönünden;
Mevzuat gereğince ilgililer taşımacılık faaliyeti yapabilmek için bir takım belgeleri edinmek ve denetim sırasında ibraz etmek zorundadırlar. Denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluk tarafından düzenlenen tutanaklar, işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir. Öte yandan; idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar, davacıların ikrarı, vb. ile ortaya konulabildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir.
Dosyanın incelenmesinden; ... tarihinde saat 11.40 sularında İstanbul Havalimanı Şube Müdürlüğü Trafik Denetleme Amirliği ekiplerince yapılan denetimde ... adlı yabancı uyruklu şahsın havalimanından Beşiktaş'a 200-TL karşılığında götürülmek üzere araç sürücüsü ile anlaştığının tespit edilerek tutanak altına alındığı, araç sürücüsü ...'nin tutanağı imzadan imtina ettiği, denetimi yapan iki polis memuru tarafından tutanağın imzalandığı, davacı şirket vekilince müvekkilin D2 yolcu taşıma belgesini haiz olduğu, İstanbul sınırları dahilinde turizm amaçlı yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için "Turizm Yolcu Taşımacılığı Belgesi" alınmasını zorunlu kılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının İdare Mahkemesince iptal edildiğinin belirtildiği, ancak sözkonusu kararın Turizm Yolcu Taşımacılığı Belgesi alınmasını zorunlu kılan düzenlemeyi değil, bu belgenin alınmamasına yönelik belirlenen yaptırımların iptaline ilişkin olduğu görülmüştür.
İdare Mahkemesi kararında; dava konusu işleme dayanak teşkil eden ve dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan tespit tutanağında, yabancı uyruklu yolcunun 200-TL karşılığı Beşiktaş'a gitmek üzere taşımacılık hizmeti aldığına ilişkin beyanının görevli polis memurlarınca kendi aktarımlarıyla Türkçe olarak belirtildiği, tutanakta yolcunun kendi beyanının bulunmadığı, bu açıdan yolcunun Türkçe bilip bilmediğinin net olarak anlaşılamadığı, bir tercüman vasıtasıyla da durumun kayıt altına alınmadığı ve belirtilen yönlerden çelişki doğduğu, böylece işlemin dayanağının somut olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Buna karşın, olayda denetim tarihi itibarıyla davacının da ikrar ettiği üzere Turizm Yolcu Taşımacılığı Güzergah Kullanım İzin Belgesinin bulunmadığı, davacı şirketin taşımacılık işi yaptığını kabul ettiği ve davaya konu taşımacılığa itiraz etmediği, taşımacılık yapılması için (D2) yetki belgesinin yeterli olduğu ileri sürülerek ikrarda bulunulduğu anlaşıldığından, işlemin tesis edildiği tarihte geçerli Turizm Yolcu Taşımacılığı Güzergah Kullanım İzin Belgesi bulunmaması nedeniyle davacı şirket hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının
a) ... plaka sayılı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
b) Araç sürücüsü hakkında tesis edilen trafik idari para cezasına ilişkin kısmının ONANMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 21/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.