Danıştay danistay 2022/1104 E. 2025/3437 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1104
Karar No : 2025/3437

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:.... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ruhsat sahibi olduğu ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-A maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirkete ait ... plaka numaralı araçla ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatı bulunmadığı halde belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verilmiş ise de; ilgili belediyeden çalışma izin/ruhsatı alınmadığı halde bahse konu araçla yolcu taşımacılığı yapıldığına dair düzenlenmiş herhangi bir tutanağın ya da başkaca somut bir tespitin bulunmadığı, 14/09/2020 ve 27/11/2020 tarihli ara kararıyla davalı idareden bahse konu araçla yolcu taşımacılığı yapıldığının tespitine dair bilgi ve belgelerin istenilmesine karşın davalı idarece herhangi bir somut delilin yahut tespit tutanağının dava dosyasına sunulamadığı, bu haliyle ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatı bulunmadığı halde davacıya ait araçla belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığının hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde somut olarak ortaya konulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı İstanbul Valiliği tarafından, hukuka ve usule aykırı olduğu belirtilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacının ruhsat sahibi olduğu ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi uyarınca anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuat gereğince ilgililer taşımacılık faaliyeti yapabilmek için bir takım belgeleri edinmek ve denetim sırasında ibraz etmek zorundadırlar. Denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluk tarafından düzenlenen tutanaklar, işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir. Öte yandan; idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar, davacıların ikrarı, vb. ile ortaya konulabildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir.
Dosyanın incelenmesinden; ... tarihinde ... Güney Yol ... mevkiinde polis memurları tarafından yapılan denetimde davacının ruhsat sahibi olduğu ... plakalı aracın ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın ticari amaçlı taşımacılık yaptığında bahisle durdurulduğu ve ... tarih ve ... saatli matbu araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı düzenlendiği, davacı tarafından İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Taşım Hizmetleri Müdürlüğünce davacı adına düzenlenmiş 03/11/2026 tarihine kadar geçerli servis taşımacılığı yetki belgesi ile dava dışı ... plakalı araç için servis taşımacılığı kartı bulunduğu, anılan belgeler kapsamında servis taşımacılığı yapıldığı, dava dışı ... plakalı aracın maddi hasarlı trafik kazasına karışması nedeniyle hizmetin aksamaması için dava konusu ... plakalı aracın ikame araç olarak kullanıldığı, dolayısıyla şehir içi yolcu taşımacılığı yapması için gerekli servis taşımacılığı yetki belgesi ile servis taşımacılığı kartına sahip olduğu ve yapılan taşımanın hukuka aykırı olduğuna yönelik somut delil ortaya konulamadığı yönünde savunma yapıldığı, dava dosyasına sunulan maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında tarih bilgisinin okunamadığı, ancak dava dışı ... plakalı aracın motor yenilemesi yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... numaralı faturanın ibraz edildiği, bununla birlikte dava dışı ... ve dava konusu ... plakalı araçlara mevzuat ile aranılan güzergah kullanım izin belgesi için başvuru yapıldığına ve/veya sonucuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin de dosya içerisinde yer almadığı görülmüştür.
İdare Mahkemesi kararında; dava konusu işleme dayanak teşkil eden ve dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan tespit tutanağının, Ara Kararlar ile davalı idareden istenilmesine karşın, anılan belgenin dava dosyasına sunulmadığı, böylece işlemin dayanağının somut olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Buna karşın, olayda denetim tarihi itibarıyla güzergah kullanım izin belgesinin bulunmadığı, dava konusu işleme ilişkin tespit tutanağı olmasa da, davacının taşımacılık işi yaptığını kabul ettiği ve davaya konu taşımacılığa itiraz etmediği, taşımacılık yapılması için servis taşımacılığı yetki belgesi ile servis taşımacılığı kartının yeterli olduğu ileri sürülerek; ikrarda bulunulduğu anlaşıldığından, işlemin tesis edildiği tarihte geçerli bahsi geçen araçlara ilişkin güzergah kullanım izin belgesi bulunmaması nedeniyle davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 09/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.