Danıştay danistay 2021/7361 E. 2025/6393 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7361
Karar No : 2025/6393

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1-... Bakanlığı
VEKİLİ : Av....

2- ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun 18/08/2021 tarihli toplantısında alınan ''Üstün Zekalılar Öğretmenliği Programının, Özel Eğitim Öğretmenliği grubundan çıkarılarak söz konusu programların eşdeğer olmadığına ve Üstün Zekalılar Öğretmenliği Programının, Sınıf Öğretmenliği grubuna eklenerek adı geçen programların eşdeğer olduğuna'' ilişkin kararın iptali istemidir.

DAVACININ İDDİALARI :Dava konusu kararla yapılan ayrımın Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğindeki bütünsel yaklaşımla bağdaşmadığı, Yönetmeliğin 4/t maddesinde özel eğitim ihtiyacı olan bireyin bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren birey olarak tanımlandığı, burada yapılan vurgunun ister üstün zeka ister görme, işitme vb. bir yetersizliği olsun akranlarından farklılık gösteren bireylerin özel eğitime ihtiyacı olduğu yönünde olduğu, dava konusu kararda özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin ikiye ayrıldığı, bunlardan zihin-görme-işitme engelli olanların yetersizliklerine üstün zekalı bireylerin ise özel yeteneklerine vurgu yapılarak iki gruba verilen eğitim hizmetlerinin farklı olduğunun ileri sürüldüğü, böylelikle yetersizlik adı altında toplanan söz konusu 3 lisans programında verilen eğitim hizmetlerinin de kendi içinde birbirinden farklı olduğu, davalı idarenin iddia ettiğinin aksine üstün zekalılar öğretmenliği derslerinin görme ve zihinsel engelliler öğretmenliğine kıyasla özel eğitime daha yakın olduğu, dava konusu karardaki ders içeriklerine yönelik karşılaştırmaların eksik olduğu, davalı idarece seçmeli derslerin alan eğitimi dersi olduğunun göz ardı edildiği, Yükseköğretim Kurulunun üstün zekalılar öğretmenliğinin özel eğitim ile eşdeğerliğini kaldırmakla birlikte lisans ve programlarındaki eğitimin halen özel eğitim çatısı altında verildiği, yüksek lisans ve doktora programlarında verilen eğitimin de sınıf öğretmenliği lisans programına dair bir lisansüstü eğitim olarak yürütülmediği iddia edilmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ : ... Bakanlığı'nın Savunmasının Özeti: Öğretmen olarak atamaya esas alınacak alanların, öğretmenliğe atanacakların alanlarına göre mezun oldukları yükseköğretim programlarının, öğretmenliğe atananların alanlarına göre aylık karşılığında okutacakları derslerin belirlenmesi amacıyla da Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9 sayılı karar eki Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarının düzenlendiği, bu esasların Milli Eğitim Temel Kanunu, 652 sayılı KHK, 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ile Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine dayanılarak hazırlandığı, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9 sayılı kararının kabul edildiği, bu kararın Yükseköğretim Kurumu Temsilcileri, her alandan akademisyen, eğitim alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşu temsilcileri, Bakanlığın ilgili birimlerinden alan uzmanları, çeşitli alanlardan okul müdürleri ve öğretmenlerin katılımıyla gerçekleştirilen çalıştaylar sonucu oluşturulduğu, bu karara göre özel eğitim alanına özel eğitim öğretmenliği, özel eğitim bölümü, zihin engelliler öğretmenliği, görme engelliler öğretmenliği, işitme engelliler öğretmenliği mezunlarının başvurma hakkının bulunduğu, davacının mezun olduğu üstün zekalılar öğretmenliğinin bu alana başvurma hakkının olmadığı, 2547 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca YÖK’ün Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde görev alacağı öğretmenlerin mezun olacakları yükseköğretim programlarına dair Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği içerisinde olması gerekirken bu konuyla ilgili herhangi bir işbirliği çalışmasının yürütülmediği, Üstün Zekalılar öğretmenliği lisans programının ülkemizde 7 üniversitede bulunduğu, anılan lisans programı incelendiğinde özel eğitim dersinin öğretmenlik meslek bilgisi dersi kapsamında işlendiği, ders içeriklerinin özel yetenekli öğrencilere göre düzenlendiği, bu kapsamda bu bölüm mezunlarının özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin yetersizlik türlerine göre eğitim almamış oldukları ve özel eğitim öğretmenliğine kaynaklık eden görme engelliler öğretmenliği, işitme engelliler öğretmenliği, zihin engelliler öğretmenliği programlarının temel kazanımlarını kapsamadığı savunulmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Savunmasının Özeti: Usul yönünden ehliyet ve süre hususundan davanın reddedilmesi gerektiği, esas yönünden ise Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderdiği 28/07/2021 tarihli yazının 18/08/2021 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü, ilgili yazıda yer alan hususlar dikkate alınarak 11/03/2020 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında alınan kararda yer alan üstün zekalılar öğretmenliği programının özel eğitim öğretmenliği grubundan çıkarılarak söz konusu programların eşdeğer olmadığına ve üstün zekalılar öğretmenliği programının sınıf öğretmenliği grubuna eklenerek adı geçen programların eşdeğer olduğuna karar verildiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 18/08/2021 tarihli toplantısında alınan ''Üstün Zekalılar Öğretmenliği Programının, Özel Eğitim Öğretmenliği grubundan çıkarılarak söz konusu programların eşdeğer olmadığına ve Üstün Zekalılar Öğretmenliği Programının, Sınıf Öğretmenliği grubuna eklenerek adı geçen programların eşdeğer olduğuna'' ilişkin kararın iptali istenilmektedir.
Yükseköğretim Kurulu'nun 18/08/2021 tarihli işleminde Yükseköğretim Kanunu'nun 43/1-b maddesinde düzenlenen 'Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde eğitim - öğretimin, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.’ kuralına uyulmadığı, böylece dava konusu işlemin üst hukuk normlarına aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı Dumlupınar Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği bölümünden 2015 yılında, İstanbul Zaim Üniversitesi Özel Eğitim Bölümü Özel Yetenekliler Eğitimi ABD Üstün Zekalılar Öğretmenliği bölümünden 2019 yılında mezun olmuştur.
Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulunun 9 sayılı kararı uyarınca davacının atamasının sadece sınıf öğretmenliği alanında yapılması üzerine davacı Milli Eğitim Bakanlığına başvurarak, üstün zekalılar öğretmenliğinin sınıf öğretmenliği alanından çıkarılarak özel eğitim öğretmenliği alanına alınmasını talep etmiştir.
Başvurunun reddi üzerine davacı tarafından Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yapılmış ve Kamu Denetçiliği Kurumunun 29/06/2021 tarih ve 2021/1305 sayılı kararı ile; “Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 11/03/2020 tarihli kararında bahsedildiği şekliyle aynı hukuksal durumda bulundukları anlaşılan üstün zekalılar öğretmenliği mezunları ile bahse konu diğer program mezunlarının atanabilecekleri alanlar bakımından aynı işleme tabi tutulmasının eşitlik ilkesinin bir gereği olduğu, işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle başvurunun kabulü ile Talim ve Terbiye Kurulu tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 11/03/2020 tarihli eşdeğerlik kararının dikkate alınarak özel öğretim öğretmenliğine atanacakların mezun olacakları yükseköğretim programlarının belirlenmesi ile ilgili yeniden çalışma yapılması konusunda Milli Eğitim Bakanlığına tavsiyede bulunulmasına, karar verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığının... tarih ve ... sayılı yazısı ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından; Talim ve Terbiye Kurulunun 9 sayılı kararı uyarınca üstün zekalılar öğretmenliğinin sadece sınıf öğretmenliği alanına başvuru hakkının bulunduğu, üstün zekalılar öğretmenliği lisans programının özel eğitim alanına kaynak olarak eklenmesine ilişkin talebin Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2019 tarihli toplantısında gündeme alındığı ve uygun görülmediği, bu kararın Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görüşü dikkate alınarak verildiği, özel yetenekli bireylerin özel eğitim ihtiyacı olan birey kapsamında değerlendirildiği, bu bireylere sunulacak eğitim hizmetlerinin yaşıtlarından daha yüksek düzeyde performans göstermeleri nedeniyle yetersizlikten etkilenen görme, işitme, zihinsel engelli ya da otizmli bireylere sunulan hizmetlerden farklı olduğu, üstün zekalılar öğretmenliği lisans programının sınıf öğretmenliği lisans programında okutulan derslerle örtüştüğü, özel eğitim öğretmenliği lisans programı ile üstün zekalılar öğretmenliği lisans programına ait dersler incelendiğinde, özel eğitim öğretmenliği bölümünde alan bilgisi dersi kapsamında 123 kredilik 53 ders bulunduğu, üstün zekalılar öğretmenliği bölümünde ise özel eğitim alan bilgisi dersi kapsamında 5 kredilik 2 ders bulunduğu, bahse konu eşdeğerliğin yeniden değerlendirilmesi gerektiği, istenilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı Milli Eğitim Bakanlığına hitaben yazılan yazıda, talebin YÖK Yürütme Kurulunun 18/08/2021 tarihli toplantısında görüşüldüğü ve 11/03/2020 tarihli toplantıda alınan kararda yer alan üstün zekalılar öğretmenliği programının, özel eğitim öğretmenliği grubundan çıkarılarak söz konusu programların eşdeğer olmadığına ve üstün zekalılar öğretmenliği programının sınıf öğretmenliği grubuna eklenerek adı geçen programların eşdeğer olduğuna karar verildiği belirtilmiştir.
Dava, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun 18/08/2021 tarihli toplantısında alınan ''Üstün Zekalılar Öğretmenliği Programının, Özel Eğitim Öğretmenliği grubundan çıkarılarak söz konusu programların eşdeğer olmadığına ve Üstün Zekalılar Öğretmenliği Programının, Sınıf Öğretmenliği grubuna eklenerek adı geçen programların eşdeğer olduğuna'' ilişkin kararın iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Lisans düzeyinde öğretim" balıklı 43. maddesinde, "Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.
b. (Değişik: 17/8/1983 - 2880/24 md.) Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde, eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir." düzenlemesi yer almıştır.
573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;
a) "Özel eğitim gerektiren birey", çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi,
b) "Özel eğitim", özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim proğramları ve yöntemleri ile onların engellilik durumu ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi, ifade eder." düzenlemesi yer almıştır.
1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı'nın Görevleri" başlıklı 301. maddesinde, "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
e) Özel yetenek sahibi kişilerin bu niteliklerini koruyucu ve geliştirici özel eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek,
h) Yükseköğretimin millî eğitim politikası bütünlüğü içinde yürütülmesini sağlamak için, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bakanlığa verilmiş olan görev ve sorumlulukları yerine getirmek," düzenlemesi; "Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü" başlıklı 308. maddesinde, "Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) İlgili bakanlıklarla işbirliği içinde, özel eğitim sınıfları, özel eğitim okulları, rehberlik ve araştırma merkezleri, iş okulları ve iş eğitim merkezleri ile aynı seviye ve türdeki benzeri okul ve kurumların yönetimine ve öğrencilerin eğitim ve öğretimine yönelik çalışmalar yapmak ve belirlenen politikaları uygulamak," düzenlemesi; "Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı" başlıklı 319. maddesinde, "(1) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır.
(2) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının oluşumu, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(3) Talim ve Terbiye Kurulu, evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla aşağıdaki görevleri yerine getirir:
a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunmak,
b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak,
c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak,
ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği yapmak." düzenlemesi yer almıştır.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yönetmeliği'nin "Başkanlığın görevleri" başlıklı 6. maddesinde, "Bakanlığın bilimsel danışma ve karar organı olan Başkanlık, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen görevlerle birlikte aşağıdaki görevleri yapar:
ğ) Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun olacakları yüksek öğretim programlarının belirlenmesi ile ilgili çalışmalar yapmak ve onaya sunmak," kuralı yer almıştır.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarih ve 9 sayılı kararı ile, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacaklarla ilgili Öğretmenlik Atama ve Ders Okutma Esasları ile Eki Çizelge belirlenmiş, bu karara göre Üstün Zekalılar Öğretmenliği mezunlarının yalnızca Sınıf Öğretmenliği alanına başvuru hakkının bulunduğu belirtilmiştir.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2019 tarihli toplantısında Üstün Zekalılar Öğretmenliği lisans programının Özel Eğitim alanına kaynak olarak eklenmesine ilişkin talep yeniden değerlendirilmiş ve uygun görülmemiştir.
11/03/2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında, Üstün Zekalılar Öğretmenliği programının "Özel Eğitim Öğretmenliği" programı ile eşdeğer olduğuna karar verilmiştir.
18/08/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında, 11/03/2020 tarihli toplantıda alınan kararda yer alan Üstün Zekalılar Öğretmenliği programının, Özel Eğitim Öğretmenliği grubundan çıkarılarak söz konusu programların eşdeğer olmadığına ve Üstün Zekalılar Öğretmenliği programının, Sınıf Öğretmenliği grubuna eklenerek adı geçen programların eşdeğer olduğuna karar verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
USUL YÖNÜNDEN :
Davalı idarenin usule yönelik itirazları kabul edilmiştir.

ESAS YÖNÜNDEN :
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Lisans düzeyinde öğretim" başlıklı 43. maddesi uyarınca, davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından dava konusu düzenlemeler yapılırken Üniversitelerarası Kurulun önerisinin aranmasının ve Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği içinde çalışılmasının yasal bir zorunluluk olduğu görülmektedir.
Bu çerçevede, Dairemizin 10/06/2022 tarihli ve 06/10/2022 tarihli Ara Kararları ile, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından; "dava konusu kararın alınması aşamasında Üniversitelerarası Kurulun önerisinin yer alıp almadığı hususunun sorulmasına ve bu hususa dair bilgi ve belgelerin istenilmesine," karar verilmiş olup; Ara Kararı gereği davalı idarece dosyaya sunulan bilgi belgelerden, kanunen alınması zorunlu olan görüş ve önerinin alınmadığı, Milli Eğitim Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca 11/03/2020 tarihli kararın değiştirilerek ilgili programların eşdeğer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından, 11/03/2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında alınan karar aşamasında da Üniversitelerarası Kurulun önerisinin alındığına ve Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği içinde çalışıldığına ilişkin dava dosyasına bilgi ve belge sunulamamıştır.
Bu bağlamda, davaya konu Karar yukarıda aktarılan hazırlık aşamasında yürütülen süreç ile birlikte bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Yükseköğretim Kurulunun 18/08/2021 tarihli işleminde, Kanun'un 43/1-b maddesinde düzenlenen "Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde, eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir." kuralına uyulmadığı görüldüğünden, dava konusu işlem üst hukuk normlarına aykırılık teşkil etmektedir.
Bu durumda, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun 18/08/2021 tarihli toplantısında alınan kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun 18/08/2021 tarihli toplantısında alınan kararın İPTALİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4\. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 02/07/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.