Danıştay danistay 2021/6817 E. 2025/5145 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6817
Karar No : 2025/5145

DAVACI : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av....

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Huk. Müş. ...

2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri Yrd. ...

3- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU : 14/04/2021 tarih ve 31454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrikli Skuter Yönetmeliği'nin 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 15., 20. ve 21. maddelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu Yönetmelik hükümleriyle ilgili genel olarak; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’ne aykırı olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 66. maddesi ile sadece elektrikli skuterların tanımı ve kullanılmasına yönelik kriterlerin belirlenmesi öngörülmüş iken, anılan maddeye dayanılarak yürürlüğe konulan Yönetmelikte elektrikli skuterlara ilişkin teknik şartlar ve trafik kurallarına ilave olarak “yetkilendirilmelerine” ilişkin kriterlerin de Bakanlık bünyesinde yürütülmek suretiyle hayata geçirildiği, büyükşehir belediye sınırları içinde ulaşım ve toplu taşıma faaliyetlerini düzenlemeye tek yetkili idare büyükşehir belediyesi/UKOME iken dava konusu Yönetmelik ile e-skuter ile ilgili izin ve ruhsat konusunda Bakanlığa yetki verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmüş olup, iptali istenen her bir maddeye ilişkin hukuka aykırılık iddialarına aşağıda "inceleme ve gerekçe" başlıklı kısımda ayrıca yer verilmiştir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
DAVALI ... BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASI: Usul yönünden, davanın ehliyet ve süre aşımı yönünden reddi gerektiği; esas yönünden, dava konusu Yönetmelik ile, paylaşımlı elektrikli skuter (e-skuter) işletmeciliği faaliyetlerinin ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlenerek bu faaliyetlerde düzenin ve güvenliğin sağlanması, ulaşımın çevre üzerindeki egzoz emisyon ve karbon salınımı gibi olumsuz etkilerini azaltarak çevresel değerleri korunması, hareketliliği artırarak kısa mesafeli seyahatlerde şahsi araç kullanımı yerine paylaşımlı e-skuter kullanımının yaygınlaştırılması ile paylaşımlı e-skuterlerin diğer ulaşım türleri ile entegre, sürdürülebilir bir ulaşım sistemi içerisinde gelişimini sağlamak üzere bu faaliyetlere ilişkin pazara giriş şartlarını ve hizmet üretenler ile hizmetten yararlananların hak, yükümlülük ve sorumluluklarının belirlenmesinin amaçlandığı, paylaşımlı e-skuter işletmeciliği faaliyetinin yürütülebilmesi için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yetki belgesi alma zorunluluğunun getirildiği, böylece bu faaliyetin serbest rekabet ortamında yürütülmesinin amaçlandığı, Yönetmeliğin 10. ve devamı maddelerinde ise izin konusunda büyükşehir belediyeleri ile il trafik komisyonlarının yetkili kılındığı, e-skuter işletmeciliği yapmak isteyen işletmecinin hem Bakanlıktan yetki belgesi hem de belediyelerden izin alması gerektiği, bu durumun yerel yönetimlerin çalışma izin belgesi vermek için 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ihale yapmasına da engel olmadığı, e-skuter işletmecileri ve kullanıcılarının ihtiyacı olan yol, park yeri, şarj istasyonu gibi yerlerin yapım ve onarımının da yerel yönetimlerin görevleri arasında sayıldığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DAVALI ... BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASI : Dava konusu Yönetmeliğin kanuni düzenlemeler esas alınarak ilgili kanun hükümlerine uygun düzenlendiği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DAVALI ... BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASI : Usul yönünden, davanın ehliyet ve süre aşımı yönünden reddi gerektiği; esas yönünden, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca verilen yetkiye istinaden dava konusu Yönetmeliğin yürürlüğe konulduğu, e-skuterların bisiklet yolunda kullanılmasının UKOME veya il trafik komisyonu kararı alınması şartıyla mümkün olduğu, motorlu taşıtlardan kaynaklanan karbon emisyonunun azaltılması, hava kalitesinin iyileştirilmesi, alternatif yakıtlı düşük emisyonlu bisiklet ve paylaşımlı elektrikli skuter sistemleri gibi mikro hareketlilik araçlarının kullanımının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaların yürütüldüğü, dava konusu Yönetmeliğin mevzuata, hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Kanuni bir dayanak bulunmaksızın sözleşme hürriyetini kısıtlayıcı hüküm içerdiği anlaşıldığından Yönetmeliğin 6. maddesinin 7. fıkrasının; 5216 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek yetkisinin UKOME'ye ait olması nedeniyle sayı sınırı belirlemeye yönelik hükümler içeren -davacının büyükşehir belediyesi olduğu dikkate alınarak- 11. maddenin 2. fıkrasında yer alan "büyükşehirlerde izin verilecek her bir ilçedeki nüfusun(...)" ibaresinin, aynı maddenin 5. fıkrasının, paylaşımlı elektrikli skuterların çalışma şekil ve şartlarına ilişkin hükümler içeren 12. maddesinin 1., 2., 3., 6. ve 7. fıkrasının büyükşehir belediyelerini ilgilendiren kısımlarının ve 13. maddesinin 2. ve 3. fıkrasının büyükşehir belediyeleri yönünden iptaline, iptali istenen diğer kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, 14/04/2021 tarih ve 31454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrikli Skuter Yönetmeliği'nin 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 20 ve 21. maddelerinin iptali istemiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına karşı açılmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.", (Ek:24/12/2020-7261/29 md.) ile eklenen aa) fıkrasında; "Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış; "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde" (Değişik birinci fıkra: 12/11/2012-6360/8 md.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.
Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.
Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.[16]
Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
(Ek fıkra:24/12/2020-7261/30 md.) Ulaşımdan kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılmasına yönelik; bu Kanun kapsamında hazırlanacak ulaşım ana planlarında bisikletli ulaşıma yer verilmesi ya da bisikletli ulaşım ana planının hazırlanması esastır. Bakanlıkça, talep hâlinde mahalli idarelere teknik destek verilebilir. Bu fıkraya ilişkin idari ve teknik usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmü getirilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 8 inci ve 9 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanarak 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde "(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...görevli ve yetkilidir" kuralına yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesinde, şehir içi trafik ve ulaşım hizmetini yapıp yaptırmanın belediyenin görevlerinden olduğu hükme bağlanmış, 15. Maddesinde, "p) ....kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.; ş) (Ek:24/12/2020-7261/33 md.) Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek." belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 52. Maddesinde, "Belediye sınırları içinde bulunan aşağıdaki yerlerden herhangi birinin satış yapmak veya sair maksatlarla ve yetkili mercilerden usulüne uygun izin alınarak geçici olarak işgal edilmesi, İşgal Harcına tabidir: ..." hükmü; "harcın tarifesi" başlıklı 56. Maddesine 24/12/2020 tarihli, 7261 sayılı Kanunun 11. Maddesiyle eklenen son fıkrasında da "Kullanıcılara kısa süreli elektrikli skuter kiralama imkânı veren paylaşımlı elektrikli skuter işgallerinde harç tutarı, her üç skuterin bir metrekare alan işgal ettiği kabulü ile beher metrekare için Tarifenin (1) numaralı bendindeki en az tarife üzerinden hesaplanır." kuralı getirilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. Maddesinde de, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür...." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer yandan, 2918 sayıı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. Maddesinde "Bisiklet yolu: (Değişik:24/12/2020-7261/22 md.) Bisiklet ve elektrikli skuter sürüşüne ayrılan, taşıt yolu ve yaya alanları ile kesişim noktaları hariç diğer araç ve yaya trafiğine kapalı yoldur"; "Elektrikli skuter (e-skuter): (Ek:24/12/2020-7261/22 md.) Hızı en fazla 25 km/saate ulaşan, tekerlekli, ayak tahtası ve tutamağı olabilen, dikey bir direksiyon mekanizması içerebilen ve ayakta kullanılan taşıtlardır."; Bisiklet şeridi: (Ek:24/12/2020-7261/22 md.) Yol seviyesinde bisiklet ve elektrikli skuter kullanımı için özel olarak belirlenmiş ve yer işaretlemesi ile ayrılmış bölümdür." şeklinde, 24/12/2020 tarihli, 7261 sayılı Kanunun 22 maddesiyle elektrikli skuter tanımlara eklenmiş; 7. Maddesinde, "p) (Ek:24/12/2020-7261/23 md.) Trafik güvenliğinin ve teknik koşulların sağlandığı yerlerde, banketleri bisiklet şeridi olarak işaretleyerek bisiklet ve elektrikli skuter kullanımına uygun hale getirmek," Karayolları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmış; 37. Maddesinde, "Sürücü belgesi almaları zorunlu olmamakla beraber; Bisiklet kullananların 11, elektrikli bisiklet ve elektrikli skuter kullananların 15, motorsuz taşıtları kullananlar ile hayvan sürücülerinin 13 yaşını bitirmiş olmaları, bedensel ve ruhsal bakımdan sağlıklı bulunmaları zorunludur." kuralı; "Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile ilgili kurallar:" başlıklı 66. Maddesinde, ",,,
a) (Değişik: 24/12/2020-7261/26 md.) Ayrı bisiklet yolu veya bisiklet şeridi varsa, bisiklet ve elektrikli skuterlerin taşıt yolunda,
Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosikletlerin yayaların kullanmasına ayrılmış yerlerde,
Bunlardan ikiden fazlasının taşıt yolunun bir şeridinde yan yana, sürülmesi yasaktır.
b) ... elektrikli skuter ... sürenlerin manevra için işaret verme hali dışında iki elleri ... ile taşıtlarını sürmeleri ve yönetmelikte belirtilen güvenlik şartlarına uymaları zorunludur.
c)...
d) (Ek: 24/12/2020-7261/26 md.) Elektrikli skuter ile sırtta taşınabilen kişisel eşya harici yük ve yolcu taşınması yasaktır.
e) (Ek: 24/12/2020-7261/26 md.) Elektrikli skuter otoyol, şehirler arası karayolları ve azami hız sınırı 50 km/s üzerinde olan karayollarında kullanılamaz.
...
(Ek fıkra: 24/12/2020-7261/26 md.) Elektrikli skuter ve kullanımına ilişkin diğer hususlar İçişleri Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümlerden; şehir içi ulaşımda belediyelerin trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile araçların durak ve araç park yerleri ile araç sayılarını, ücret ve tarifelerini belirlemek hususunda görevli ve yetkili olduğu; belediyelerin sorumlu olduğu hizmetleri kendi personel ve araç-gereçleriyle verebileceği gibi özel sektör hizmet sunucularından da yararlanarak gerçekleştirebileceği ve bu durumda da; Devlet İhale Kanunu'na uygun şekilde rekabet ortamı sağlayarak kamu için en yararlı, en iyi hizmeti verecek ve kamuya maliyeti en az olacak kişi ve işletmeleri seçmek zorunda oldukları şüphesizdir.
Öte yandan, ulaşımın çevre üzerindeki egzoz emisyon ve karbon salınımı gibi olumsuz etkilerini azaltarak çevresel değerleri korumak, hareketliliği artırarak kısa mesafeli seyahatlerde şahsi araç kullanımı yerine paylaşımlı e-skuter kullanımının yaygınlaştırılması ile paylaşımlı e-skuterlerin diğer ulaşım türleri ile entegre, sürdürülebilir bir ulaşım sistemi içerisinde gelişimini sağlamak üzere devreye konulan elektrikli skuterın hızının en fazla 25 km/saate ulaştığı, motoru olmayıp, elektrikli bisiklet gibi şarj edilen bir bataryası bulunduğu dikkate alındığında; ancak şehir içinde kullanılabileceği, ulaşım aracı olarak son zamanlarda gündeme geldiği ve ülkemizin hemen heryerinde kullanılmaya başladığı dikkate alındığında; tüm ülkede birliği sağlamak amacıyla bu araçlarla ve faaliyete girmeleriyle ilgili genel usul ve esasların, temel kuralların, teknik özelliklerin belirlenmesi ve bu hususlarda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenleme yapılmasında, mevzuata aykırılık bulunmamakta ise de; bu hizmetlerin gördürüleceği gerçek ve tüzel kişilerin belirlenmesi ve yetkilendirilmesi hususunda belediyelerin görevli ve yetkili olduğu, bu hususta başka kanunlarda 5216 ve 5393 sayılı Kanunlara aykırı hükümler getirilmiş ise aykırı hükümlerin değil 5216 ve 5393 sayılı Kanunların uygulanması gerektiği açıktır.
2918 Sayılı Kanunun 66. Maddesi yanında yukarıda bahsi geçen 2464 sayılı Kanun, 5216 sayılı ve 5393 sayılı kanunlar da dayanak gösterilerek hazırlanarak, 14.04.2021 tarihli, 31454 sayılı Resmî Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrikli Skuter Yönetmeliğinin 4. Maddesinde 'Yetki Belgesi'; "Bu Yönetmelik kapsamında paylaşımlı e-skuter işletmeciliği faaliyetinde bulunmak isteyen gerçek veya tüzel kişilere faaliyet izni veren ve İdare tarafından düzenlenen belge" olarak; 'Paylaşımlı e-skuter izni (e-skuter izni)'; "Bu Yönetmelik kapsamında yetki belgesi almış olan gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetlerinde kullanacakları e-skuterler için aldıkları izin" olarak tanımlanmış; 'Bakanlık'; İlgisine göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ya da Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı olarak; 'İdare' ise; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı olarak ifade edilmiştir.
Bahsi geçen 'Yetki Belgesinin', Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, 'Paylaşımlı e-skuter izni'nin; Büyükşehir belediyesi kurulu bulunan illerde UKOME, Büyükşehir belediyesi bulunmayan illerde il trafik komisyonu, bu iki merciin görevli ve yetkili olmadığı ve özel kanunlar ile belirlenmiş alanlarda, kendilerine yetki verilmiş ilgili kurum ve işletmeler tarafından verileceği; denetimin ise bu Yönetmeliğin yüklediği görev ve yetkiler doğrultusunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile belediyenin denetim birimleri ile, E-skuterlerin 2918 sayılı Kanun kapsamına giren alanlarda mevzuatta belirtilen kurallara, şartlara, hak ve yükümlülüklere uygun olarak kullanımı hususunda da Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı kolluk personelince yerine getirileceği belirlenmiştir.
Yönetmeliğin dava konusu edilen maddelerine gelince;
\- 6. Maddesinin ilk 6 fıkrasında, paylaşımlı e-skuter işletmeciliğine ilişkin genel hususlar düzenlenmiş iken 7. Fıkrasında, "İdare paylaşımlı e-skuter kullanım ücreti ile ilgili taban ve/veya tavan ücret tarifesi uygulaması getirebilir." hükmü getirilmiş olup; e-skuter işletmeciliğine ilişkin genel hususların düzenlendiği ilk 6 fıkrada üst hukuk normuna aykırılık görülmez iken; şehir içi ulaşım tarifelerini belirleme yetkisi belediyelere ait iken, bu yetkinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verilmesine ilişkin 7. Fıkrada, 5216 ve 5393 sayılı Kanunlara uyarlık bulunmamaktadır.
-7. Maddesinde, Yetki belgesi almanın veya yenilemenin genel şartları ile faaliyetin geçici durdurulması hususları düzenlenmiş olup bu hususta Bakanlığın kriter belirlemesinde üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
\- 8. Maddesinde, Yetki belgesi almanın veya yenilemenin özel şartları beş madde halinde belirlenerek, Kamu kurum ve kuruluşları ile iştiraklerinden bu maddede belirtilen sermaye şartı aranmayacağı kuralı getirilmiş olup; üst hukuk normuna aykırılık görülmemiştir.
-9. Maddesinde, Yetki belgesi verilmesi ve verilen yetki belgesinin iptali hususu düzenlenerek yetkinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verildiği anlaşılmakta olup; sadece bu sektöre girmek için şartların sağlandığını göstern 'yetki belgesinin'; faaliyet/çalışma izni anlamına gelmediği, yetki belgesi olup da ilgili belediye tarafından izin verilmeyenlerin, faaliyete geçebilmeleri mümkün olamayacağından; üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
-10. Maddesinde, Paylaşımlı e-skuter izni verecek mercilerin; Büyükşehir belediyesi kurulu bulunan illerde UKOME’, Büyükşehir belediyesi bulunmayan illerde il trafik komisyonu, bu iki merciin görevli ve yetkili olmadığı ve özel kanunlar ile belirlenmiş alanlarda, kendilerine yetki verilmiş ilgili kurum ve işletmeler olduğu belirtilmiş olup; Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18. Maddesinin (d) bendindeki, Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermenin UKOME'nin görev ve yetkileri arasında sayılmasına ilişkin düzenleyemeye paralel olduğu görülmekte olup; üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
-11, maddesinde, Paylaşımlı e-skuter izni verilmesine ilişkin esaslar düzenlenmiş olup; 1. Fıkrasındaki, "Paylaşımlı e-skuter izni verilmesinde, özellikle toplu taşıma hatları ile entegrasyon, arz/talep dengesi ve haksız rekabete ya da piyasada tekelleşmeye mahal verilmemesi hususları esas alınır." cümlesindeki 'haksız rekabete ya da piyasada tekelleşmeye mahal verilmemesi" hususunun nasıl yerine getirileceği konusunda belirsizlik olduğu; izin makamı belediye/Ukome yada kuruluşa göre farklı uygulamalar olabileceği bunun da farklı sorunlar oluşturabileceği anlaşılmakta olup; 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 1. maddesine de aykıdır.
-12. Maddesinde, Paylaşımlı e-skuter izni verilmesi yöntemi belirlenirken, 2, fıkrasında, "Başvurular büyükşehir belediyesi kurulu bulunan illerde UKOME, büyükşehir belediyesi kurulu bulunmayan yerlerde il trafik komisyonu başkanlığına yapılır. Başvurular her bir belediye için ayrı ayrı değerlendirilir, 60 gün içinde karar alınarak sonuçlandırılır ve duyurulur. Yapılan değerlendirme sonucunda; talep edilen e-skuter izni sayısının, verilebilecek e-skuter izin sayısının;
a) Üstünde olduğu durumlarda, yetki belgesi sahibi başvurucular arasında talep ettikleri sayılar ile orantılı olarak eşit şekilde e-skuter izni verilir." hükmü getirilirken; başvurucu firmalar arasında eşitliğin nasıl sağlanacağının belirsiz olduğu; bu belirsizliğin, izin makamı belediye/Ukome yada kuruluşa göre farklılıklar ve farklı sorunlar oluşturabileceği gibi bu yöntemin kamu yararına olup olmadığının da tereddüt yaratacağı anlaşılmış olup; 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 1. maddesine aykırı olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır..
-13. Maddesinde, Yetki belgesi süresi 5 yıl, e-skuter izin süresi 2 yıl ve 2 yılın istisnası da belirtilerek hangi hallerde yenileneceği hususları düzenlenmiş olup; üst hukuk normlarına aykırı bir durum bulunmamaktadır.
-15. Maddesinde, "Hizmet sözleşmesi" düzenlenmiş, 1. Fıkrasındaki, "Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerle ilgili yetki belgesi sahipleri ile hizmetten yararlananlar arasında sözleşme yapılması zorunludur." hükmünde, sadece piyasaya girebileceğini gösteren; başka bir deyişle gerçek yada tüzel kişinin bu hizmeti/işi yapmak amacıyla belediyeye başvuru yapabilmesini sağlayan yetki belgesinden bahsedilip, çalışma iznine (e-skuter izni) yer verilmemesi, eksik düzenlendiğini göstermekte olup; eksik düzenleme nedeniyle hukuka aykırılık bulunmaktadır.
\- "Denetim" başlıklı 20. Maddesinde ve "Denetimle görevli ve yetkili kuruluşlar" başlıklı 21. Maddesinde, yetki belgesi düzenleyen İdare ile çalışma izni veren belediyenin, bu Yönetmeliğin kendilerine yüklediği görev ve yetkiler kapsamında ve ayrıca E-skuterlerin 2918 sayılı Kanun kapsamına giren alanlarda kolluk personelinin denetim yetkileri bulunduğu düzenlenmiş olup; üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Elektrikli Skuter Yönetmeliğinin 6. Maddesinin 7. Fıkrasının, 11. Maddesinin 1. Fıkrasının, 12. Maddesinin 2. Fıkrası (a) bendinin ve 15. Maddesinin 1. Fıkrasının iptali; dava konusu diğer kısımlar yönünden ise davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 28/05/2025 tarihinde, davacı vekili Av....'nın ve davalı İçişleri Bakanlığı'nı temsilen Hukuk Müşaviri ...'ın, davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nı temsilen Hukuk Müşaviri...'ın, davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nı temsilen Hukuk Müşaviri ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; 14/04/2021 tarih ve 31454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrikli Skuter Yönetmeliği'nin 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 15., 20. ve 21. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Usule ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.", 127. maddesinde; "Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir. Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir. (...)" hükümleri yer almaktadır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; elektrikli skuter; hızı en fazla 25 km/saate ulaşan, tekerlekli, ayak tahtası ve tutamağı olabilen, dikey bir direksiyon mekanizması içerebilen ve ayakta kullanılan taşıt olarak tanımlanmış, "İl ve ilçe trafik komisyonları" başlıklı 12. maddesinin (b) bendinde, "Görev ve yetkiler: 1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek. 3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, 4. Gerçek ve tüzelkişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü kişilere işletilmesi için izin vermek, 5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak." hükmüne; "Sürücü belgesi alması zorunlu olmayanlarda aranacak şartlar" başlıklı 37. maddesinde; "Sürücü belgesi almaları zorunlu olmamakla beraber; bisiklet kullananların 11, elektrikli bisiklet ve elektrikli skuter kullananların 15, motorsuz taşıtları kullananlar ile hayvan sürücülerinin 13 yaşını bitirmiş olmaları, bedensel ve ruhsal bakımdan sağlıklı bulunmaları zorunludur." hükmüne, "Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile ilgili kurallar" başlıklı 66. maddesinde; "Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerine aşağıdaki kurallar uygulanır.
a) (Değişik:24/12/2020-7261/26 md.) Ayrı bisiklet yolu veya bisiklet şeridi varsa, bisiklet ve elektrikli skuterlerin taşıt yolunda,
Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosikletlerin yayaların kullanmasına ayrılmış yerlerde,
Bunlardan ikiden fazlasının taşıt yolunun bir şeridinde yan yana,
sürülmesi yasaktır.
b) Bisiklet sürenlerin en az bir elleri, elektrikli skuter ve motorlu bisiklet sürenlerin manevra için işaret verme hali dışında iki elleri ve motosiklet sürenlerin devamlı iki eller ile taşıtlarını sürmeleri ve yönetmelikte belirtilen güvenlik şartlarına uymaları zorunludur.
c) Bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosiklet sürücülerinin, sürücü arkasında yeterli bir oturma yeri olmadıkça başka kişileri bindirmeleri ve yönetmelikte belirtilen sınırdan fazla yük taşımaları yasaktır.
d) (Ek:24/12/2020-7261/26 md.) Elektrikli skuter ile sırtta taşınabilen kişisel eşya harici yük ve yolcu taşınması yasaktır.
e) (Ek:24/12/2020-7261/26 md.) Elektrikli skuter otoyol, şehirler arası karayolları ve azami hız sınırı 50 km/s üzerinde olan karayollarında kullanılamaz.
Sürücü arkasında ayrı oturma yeri olan bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosikletlerle bir kişiden fazlası taşınamaz.
(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler 3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
(Ek fıkra:24/12/2020-7261/26 md.) Elektrikli skuter ve kullanımına ilişkin diğer hususlar İçişleri Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükümlerine, "Motorsuz taşıtlar ve motorlu bisiklet" başlıklı 103. maddesinde; "Motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğu genel hükümlere tabidir." hükmüne yer verilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "İşgal Harcı" Bölümünde yer alan 56. maddesinde; işgal harcının hangi hadler içinde düzenlenecek tarifeye göre alınacağı belirlenmiş ve son fıkrasında, kullanıcılara kısa süreli elektrikli skuter kiralama imkânı veren paylaşımlı elektrikli skuter işgallerinde harç tutarının, her üç skuterin bir metrekare alan işgal ettiği kabulü ile beher metrekare için Tarifenin (1) numaralı bendindeki en az tarife üzerinden hesaplanacağı belirtilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde; "f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. (...) p) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek. (...) aa) (Ek:24/12/2020-7261/29 md.) Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış; "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; "(Değişik birinci fıkra: 12/11/2012-6360/8 md.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. (Ek fıkra:24/12/2020-7261/30 md.) Ulaşımdan kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılmasına yönelik; bu Kanun kapsamında hazırlanacak ulaşım ana planlarında bisikletli ulaşıma yer verilmesi ya da bisikletli ulaşım ana planının hazırlanması esastır. Bakanlıkça, talep hâlinde mahalli idarelere teknik destek verilebilir. Bu fıkraya ilişkin idari ve teknik usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir." kuralları yer almıştır.
1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 474. maddesinde; "a) Ulaştırma, denizcilik, haberleşme, akıllı ulaşım sistemleri ve posta iş ve hizmetleri ile Karadeniz ile Marmara denizini birleştiren ve gemilerin seyrüseferine imkan veren Kanal İstanbul ve benzeri su yolu projelerinin geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi hususlarında, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde, milli politika, strateji ve hedeflerin belirlenmesi amacıyla çalışmalar yapmak ve belirlenen hedefleri uygulamak, ç) Ulaştırma ve denizcilik iş ve hizmetleriyle ilgili altyapı, şebeke, sistem ve hizmetleri; ticari, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, teknik gelişmelere uygun olarak planlamak, kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek ve geliştirmek, d) Ulaştırma, denizcilik, haberleşme ve posta iş ve hizmetlerinin ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında sunulmasını sağlamak, h) Kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak." Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının; 477. maddesinde; "a) Karayolu ve demiryolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye olumsuz etkilerini önleyecek, giderecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin müstakilen veya ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak, d) Karayolu ve demiryolu taşımacılığı ve ulaştırması ile karayolu ve demiryolunda gerçekleştirilen tehlikeli mal taşımacılığı ve kombine taşımacılık alanlarında hizmet üretenler ile hizmetten yararlananların hak, yükümlülük ve sorumluluklarını belirlemek, f) Demiryolu altyapı işletmecileri, demiryolu tren işletmecileri, karayolu ve demiryolu taşımacılığı alanlarında taşımacı, organizatör, acente, komisyoncu, lojistik işletmecisi, terminal işletmecisi, gar veya istasyon işletmecisi ve benzeri faaliyette bulunanlar ile şoförler, makinistler başta olmak üzere bu işlerde çalışanların mesleki yeterlik şartlarını belirlemek, bununla ilgili eğitim vermek veya verdirmek, sınav yapmak veya yaptırmak ve bunları yetkilendirmek ve denetlemek, h) Karayolu taşımacılık faaliyetlerinde kullanılan her türlü taşıtın cins, kapasite, sahiplik, yaş ve benzeri yönden asgari niteliklerini belirlemek, s) Ulaştırmanın çevreye olumsuz etkilerinin giderilmesinde koordinasyonu sağlamak," Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında yer almış; 497. maddesinde; "(1) Bakanlık hizmet birimleri sorumluluk alanlarıyla ilgili olarak gerektiğinde aşağıdaki görevleri de yerine getirirler: a) Yürütülen faaliyetlerin çevreye uyumlu olmasını ve gelişmesini sağlamak, b) Uluslararası mevzuatı takip etmek ve bunların gerektirmesi halinde mevzuat uyumu çalışması yapmak, c) Verilecek yetki belgeleri ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam ve şekillerini belirlemek, ç) Gerekli idari düzenlemeleri hazırlamak, d) Denetim yapmak veya yaptırmak amacıyla gerekli her türlü fiziki ve teknik altyapı ve tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek ve bunları denetlemek." hükümlerine yer verilmiştir.
655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Ortak görevler ve hükümler" başlıklı 28. maddesinde; "(1) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı hizmet birimleri sorumluluk alanlarıyla ilgili olarak hazırladıkları ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bakanlık idari düzenlemelerinde, bu düzenlemeleri ihlal edecek hizmet üretenler ile hizmetten yararlananlar için; a) Hangi hallerde uygulanacağını açıkça belirtmek kaydıyla; uyarma, geçici faaliyet durdurma ve yetki iptali şeklinde idari müeyyideler öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen idari müeyyideleri uygulamakla görevli ve yetkilidirler. b) Hangi hallerde uygulanacağını ve miktarını açıkça belirtmek kaydıyla; Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü beş bin Türk Lirasına kadar, Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü ve Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü iki yüz elli bin Türk Lirasına kadar, Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü beş yüz bin Türk Lirasına kadar, Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğü ve Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık Düzenleme Genel Müdürlüğü ise beş milyon Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulaması öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen miktarda idari para cezası karar tutanağı düzenlemek veya düzenletmekle görevli ve yetkilidirler. c) Hangi konularda ve ne şekilde yapılacağı ile sınırlarını açıkça belirtmek şartıyla; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Ticaret Bakanlığının sınır kapılarındaki birimleri, belediyelerin denetim birimlerini de denetimle yetkilendirebilir ve bunlara mensup kamu personeli eliyle denetim yaptırabilir ve ihlal veya idari para cezası karar tutanağı düzenlettirebilirler." hükümleri yer almaktadır.
15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 18. maddesinde; "(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla;
a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla,
b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plan çerçevesinde, arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmalarıyla büyükşehir ulaşım planını yapmak, yaptırmak, uygulamak ve uygulatmak için gereken karar ve tedbirleri almakla,
c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri (Ek ibare:RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletmekle,
ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,
d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle,
e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,
f) İlçe (Ek ibare:RG-25/4/2014-28982) belediyelerince (Mülga ibare:RG-25/4/2014-28982) (…) düzenlenen yol ve kavşaklar ile büyükşehir belediyesince yapılan sinyalizasyon sistemlerinde aksaklık tespit edildiği takdirde uyarıda bulunmak ve düzeltilmesini sağlamakla,
g) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde kalan karayollarının bir kısmının veya tamamının yoldan faydalananların bir kısmına veya tamamına kapatılmasına, park edilecek yerler ile zaman ve süresinin ve araçların geliş ve gidiş yollarının ve yollara konulacak trafik işaretlerinin yerlerinin belirlenmesine karar vermekle,
ğ) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun belirlediği sınırlar içinde araçların kullanacağı şeritleri ve yol kullanım esaslarını tespit etmek ve gerekli yasakları koymak, gerekli hal ve yerlerde en çok ve en az hız limitlerini belirlemekle, görevli ve yetkilidir." hükümleri bulunmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür."; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.", "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Taşıma: Yükleme, taşıma, boşaltma, depolama ve bunlara ilişkin ambalaj işlerini, ifade eder." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:
Davaya konu Yönetmelik maddelerinin incelenmesine geçilmeden önce paylaşımlı elektrikli skuterların toplu taşıma hizmeti içerisinde sayılıp sayılamayacağı ve Elektrikli Skuter Yönetmeliği'nin kanuni dayanağı bulunup bulunmadığının incelenmesi gereklidir.
14/04/2021 tarih ve ve 31454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrikli Skuter Yönetmeliği paylaşımlı elektrikli skuter (e-skuter) işletmeciliği faaliyetlerini ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, bu faaliyetlerde düzeni ve güvenliği sağlamak, ulaşımın çevre üzerindeki egzoz emisyon ve karbon salınımı gibi olumsuz etkilerini azaltarak çevresel değerleri korumak, hareketliliği artırarak kısa mesafeli seyahatlerde şahsi araç kullanımı yerine paylaşımlı e-skuter kullanımının yaygınlaştırılması ile paylaşımlı e-skuterlerin diğer ulaşım türleri ile entegre, sürdürülebilir bir ulaşım sistemi içerisinde gelişimini sağlamak üzere bu faaliyetlere ilişkin pazara giriş şartlarını ve hizmet üretenler ile hizmetten yararlananların hak, yükümlülük ve sorumluluklarını ve elektrikli skuter ve kullanımına ilişkin 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda sayılan hususlar dışında kalan diğer hususları belirlemek amacıyla yürürlüğe girmiş olup Yönetmelik; 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 66 ncı maddesi, 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak hazırlanmıştır. Yönetmelik maddeleri incelendiğinde gerek bu taşıtların (bireysel veya paylaşımlı fark etmeksizin) trafikte nasıl kullanılacağı gerekse de paylaşımlı elektrikli skuter hizmeti vermek isteyen işletmecilerin hangi şartları taşıması gerektiği, hangi izinlerin alınacağı, hizmet şartları ve denetimi gibi hususların kural altına alındığı görülmektedir.
Bireysel elektrikli skuter kullanımı yanında, özel sektör tarafından paylaşımlı kullanıma açılan elektrikli skuter kiralama hizmetlerinin yaygınlaşması nedeniyle tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunması, bu motorsuz araçların kullanımının trafik güvenliğini tehlikeye düşürmemesi için kullanım şartları ve bunun için gerekli altyapı hizmetlerinin neler olduğunun belirlenmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır.
Anayasa'nın 127. maddesinde, mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkilerinin, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Buna göre, büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri de 5216 sayılı Kanunda düzenlenmiştir. Anılan Kanun'a göre, büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek; büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek; büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek, büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevleri arasındadır. Öte yandan, büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri, büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla kurulan ulaştırma koordinasyon merkezleri tarafından kullanılmaktadır.
Dolayısıyla, ulaşım koordinasyon merkezlerinin toplu taşıma araçlarının sayısı, çalışma şekil ve şartlarını belirlemek ile önceden il trafik komisyonu tarafından kullanılan (karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere) trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek yetkisi bulunmaktadır.
Paylaşımlı elektrikli skuter, 2918 sayılı Kanun'da, hızı en fazla 25 km/saate ulaşan, tekerlekli, ayak tahtası ve tutamağı olabilen, dikey bir direksiyon mekanizması içerebilen ve ayakta kullanılan taşıt olarak tanımlanmaktadır. Niteliği ve yapısı göz önüne alındığında, elektrikli skuter ile yapılan taşımacılığın, kişilerin özellikle toplu taşıma araçlarının yetersiz kalabildiği yerlerde, kısa mesafelerin aşılmasında ya da bireysel olarak yolculuk yapılması taleplerini karşılamaya yönelik ara veya alternatif bir ulaşım modu olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, söz konusu taşımacılığın 5216 sayılı Kanun ile yetkilendirilen belediyelerin bizzat yaptığı ya da yine Kanunda belirlenmiş özel usullerle yerine getirilmesini üçüncü kişilere devrettiği toplu taşıma hizmeti olarak kabul edilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olarak gösterilen 2918, 2464, 5216, 5393 sayılı Kanunlarda 7261 sayılı "Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile elektrikli skuterla ilgili çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre; 2464 sayılı Kanun'un 56. maddesinde, paylaşımlı elektrikli skuterın kullanıcılara kısa süreli elektrikli skuter kiralama imkânı verdiği ve elektrikli skuterın işgal ettiği alana göre işgal harcı alınacağının belirtildiği görülmektedir. Elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütme yetkisi belediyelere verilirken, 2918 sayılı Kanun'da elektrikli skuterla ilgili tanım ve trafikteki kullanım kuralları hüküm altına alınmış ve elektrikli skuter ve kullanımına ilişkin diğer hususların Yönetmelikle düzenlenmesi konusunda İçişleri Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na yetki verilmiştir.
Değişiklik getiren 7261 sayılı Kanun'un paylaşımlı elektrikli skuterı da düzenleme amacında olması, aynı Kanun ile 2918 sayılı Kanun'un 66. maddesine eklenen elektrikli skutera ilişkin diğer hususların Yönetmelikle düzenleneceğinin kural altına alınması dikkate alındığında dava konusu Yönetmeliğin 2918 sayılı Kanun'un 66. maddesinin kapsamı içerisinde kaldığı anlaşılmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında, iptali istenen Yönetmelik maddelerinin davacının iddiaları çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir.
Yönetmeliğin 6. maddesinin incelenmesi:
Davacı, dava konusu 6. maddede şehir içi sınırlarda başlayıp biten bir taşıma türüne Bakanlık tarafından yetki belgesi düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu, yetki belgelerinin büyükşehir belediyeleri tarafından verilmesi gerektiği, ayrıca maddenin 7. fıkrasında idarenin e-skuter kullanım ücreti ile ilgili taban/tavan ücret tarifesi uygulamasının 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin (f) bendine aykırılık içerdiğini ileri sürmektedir.
2918 sayılı Kanun'un 66. maddesinde elektrikli skuterlara ilişkin diğer hususların davalı idarelerce Yönetmelikle düzenleneceğinin hükmüne yer verildiği, Elektrikli Skuter Yönetmeliği'nin dayanak maddesinde yer alan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde; karayolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye olumsuz etkilerini önleyecek, giderecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin müstakilen veya ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak, karayolu taşımacılığı faaliyetleri alanında hizmet üretenlerle ilgili hak, yükümlülük ve sorumlulukları belirlemek konusunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın yetkili olduğunun kural altına alındığı göz önüne alındığında, toplu taşıma hizmeti olmadığı sonucuna varılan paylaşımlı elektrikli skuter hizmetinin yapılması konusunda sektöre giriş aşamasında önce Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nca yetkilendirme yapılması, sonrasında UKOME'den e-skuter izni alınmasının şart koşulmasında ve bu faaliyetin hangi ilkelerle gerçekleştirileceğine dair genel esaslar belirlenmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Diğer yandan, maddenin 7. fıkrasında anılan Bakanlığa verilen taban ve/veya tavan ücret belirleme yetkisinin 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (f) bendine aykırı olduğu ileri sürülmüşse de söz konusu taşımacılığın toplu taşıma faaliyeti olmaması nedeniyle, ülke çapında ülke ekonomisinin gerekleri ve tüketicilerin menfaatlerini de gözeterek Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nca düzenleme yapılmasında da kamu yararı ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin 7., 8. ve 9. maddesinin incelenmesi:
Davacı tarafından, yetki belgesi ve e-skuter izni almanın şartlarının belirlendiği maddelerde, bu şartları sağlayan her firmanın yetkilendirilmesinin önünün açıldığı, yetki verilecek e-skuter sayısına ilişkin bir kriter belirlenmediği, trafik güvenliğine ve düzenine ilişkin bir değerlendirme yapılmadığı, belediyeler tarafından verilmesi gereken izin verme yetkisinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına tanındığı, oysaki Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 18. maddesinin (d) bendinde, karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etme, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etme ve sayılarını belirleme, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermenin UKOME’nin yetkisinde olduğu, bir kamu kurumu eliyle 2886 sayılı Kanun'a aykırı biçimde yetkilendirme yapılarak rekabet şartlarının oluşmasının engellendiği, kaç skutera ihtiyaç olacağı, şehir içi kapasitenin ne kadar olacağı, fiziki koşulların yeterliliği, birden fazla işletici arasındaki rekabet koşullarının nasıl sürdürüleceğine ilişkin teknik kritere yer vermeksizin talep sahibi her firmaya yetki belgesi verilmesinin 2886 sayılı Kanuna aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Yönetmeliğin 7. maddesinde yetki belgesi almanın veya yenilemenin genel şartları ile faaliyetin geçici durdurulması, 8. maddesinde yetki belgesi almanın veya yenilemenin özel şartları, 9. maddesinde yetki belgesi verilmesi ve iptaline ilişkin düzenlemelerin kural altına alındığı, buna göre önce sektöre girebilmek için belli kriterlerin sağlanması gerektiği, böylece bu alanda verilecek hizmetin düzgün bir şekilde işleyebilmesinin amaçlandığı, genel ve özel şartları sağlayıp Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan yetki belgesi almanın doğrudan belediye sınırları içerisinde taşımacılık yapılması izninin de verildiği anlamına gelmediği, e-skuter izni aşamasının Yönetmeliğin 10., 11. ve 12. maddelerinde hükme bağlandığı, 6. maddeye ilişkin yapılan açıklamaların bu madde yönünden de geçerli olduğu, yani Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yetki belgesi verilmesinde ve hangi hallerde yetki belgesinin faaliyetinin geçici olarak durdurulup iptal edileceğinin belirlenmesinde de hukuka aykırı bir yön bulunmadığı görüldüğünden, bu maddeler yönünden davacının iptal isteminin reddi gerekmektedir.
Yönetmeliğin 10. maddesinin incelenmesi:
Yönetmeliğin 10. maddesi ile, bu Yönetmelik kapsamında yetki belgesi almış olan gerçek veya tüzel kişilerin, paylaşımlı e-skuter faaliyetlerinde kullandıracakları e-skuterler için; büyükşehir belediyesi kurulu bulunan illerde UKOME’den izin almaları ve 24'üncü maddenin ikinci fıkrasındaki harcı ödemelerinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Davacı tarafından, yetki belgesi alan kişilerin UKOME’den izin alması gerektiğine yönelik düzenlemelerle yetkisi kanunlarla belirlenmiş kurulların onay mercii gibi kullanılmaya çalışıldığı, söz konusu maddenin uygulanması ile, UKOME tarafından arz/talep dengesi, şehrin fiziki koşulları vb. kriterler nedeniyle yetki belgesi alanlara izin verilmemesi durumunda yetki belgesi verilen firmalar ile kurulların karşı karşıya geleceği ve hukuki sorunların ortaya çıkacağı; öte yandan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 18. maddesinin (d) bendinde motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermek UKOME’nin görev ve yetkileri arasında sayıldığından öncelikli olarak şartların, güzergahın, sayının UKOME tarafından belirlenmesi, sonra belirlenecek kriterlere göre talepte bulunan işleticilere verilecek yetkilerin ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerince yerine getirilmesi gerektiği, ayrıca söz konusu maddede belediyelere işgal harcı ödenmesi zorunluluğu getirilmiş ise de, işgal harcının geçici uygulamalara yönelik makbuz karşılığında yerinde tahsil edilen bir uygulama olduğu, 2886 sayılı Kanun doğrultusunda ihale yapılmaksızın işgaliye ile işlem yapılmasının 2464 sayılı Kanuna da aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere, toplu taşıma hizmeti faaliyeti olarak değerlendirilmediği ve belediye tarafından üçüncü kişilere devredilen bir hizmet bulunmadığı için paylaşımlı elektrikli skuter faaliyeti için UKOME'den izin alacak kişilerin belirlenmesi aşamasında 2886 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasının zorunlu olmadığı, 2464 sayılı Kanun'da belediyenin bu amaçla vereceği izinler için işgal harcı alması gerektiğinin hüküm altına alındığı, böylece düzenlemede üst hukuk normlarına aykırı bir taraf bulunmadığı; öte yandan, Yönetmeliğin 11. ve 12. maddelerinde e-skuter izni verilmesine ilişkin kuralların ayrıca belirlendiği, bu hükümlerde de her talepte bulunan yetki belgesine e-skuter izni verilmesi gerektiğini gösteren bir düzenlemenin bulunmadığı, aksine, 12. maddenin 5. fıkrasında başvurunun reddi halinde bunun on beş gün içerisinde gerekçesiyle birlikte Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bildirileceğinin kural altına alındığı, 5216 sayılı Kanun'un 9. maddesi gereğince UKOME'nin il trafik kurullarının görev ve yetkilerine sahip olduğu, bu kapsamda trafik düzeni ve güvenliği için ticari amaçla çalışan motorsuz taşıtların sayılarını belirlemek yetkisinin olduğu ve Yönetmelikte de bu amaçla UKOME'ye sayı belirleme ve izin verme yetkisinin verildiği anlaşılmakta olup Yönetmeliğin 10. maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 11. maddesinin incelenmesi:
Yönetmeliğin 11. maddesinde, e-skuter izinleri verilirken özellikle toplu taşıma hatları ile entegrasyon, arz/talep dengesi ve haksız rekabete ya da piyasada tekelleşmeye mahal verilmemesi gerektiğinin dikkate alınacağının belirtildiği, e-skuter izinlerinde ilçe nüfusuna göre üst sınır ve bu üst sınırın hangi hallerde aşılabileceğinin belirlendiği, her bir işletmecinin izin sayısı yönünden de ayrıca bir sınırlama getirildiği görülmektedir.
Davacı tarafından, e-skuter izni verilmesine ilişkin olarak birçok ölçüm ve detaylı çalışma yapılması gerektiği, hiçbir kritere bakılmaksızın sadece nüfus kriterine göre belirleme yapılmasının teknik olarak hatalı değerlendirmelere yol açacağı, belirlenen kıstasların bilimsel verilere dayanmadığı, Yönetmelikle UKOME’ye bazı görevler verse de esasen zaten yasalarla yetkili olan büyükşehir belediyelerinin yetkilerinin kısıtlandığı, arz/talep dengesi tespitini yapmanın UKOME tarafından oluşturulacak komisyonun yetkisi dahilinde olması gerektiği ileri sürülmüştür.
E-skuter izinlerinde dikkate alınması gereken ilkeler belirlenerek keyfiliğin ve tekelleşmenin önüne geçilmesinin amaçlandığı, arz/talep dengesi ve toplu taşıma hatları ile entregrasyonun da dikkate alınacağı, buna göre verilebilecek izin sayılarının tespit edileceği, bireysel kullanımda olan araç sayıları için nüfusa göre üst sınır belirlenerek araçların fazlalık oluşturmayacak şekilde yığılmasının engellendiği, ancak nüfus arttıkça sayının artırılabilmesine de imkan tanındığı, bu sınırlar içerisinde belediyelerce arz/talep dengesine göre değerlendirme yapılabileceği, maddenin 5. fıkrasıyla da haksız rekabetin önlenmesinin amaçlandığı anlaşıldığından, dava konusu maddede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 12. ve 13. maddesinin incelenmesi:
Yönetmeliğin 12. maddesinde; 11. maddede belirtilen esaslar çerçevesinde e-skuter izinlerinin nasıl verileceği, izin verme süreci, verileceği belirlenen toplam iznin her başvurucuya nasıl dağıtılacağı, izinler verildikten sonra en geç ne kadar süre sonra elektrikli skuterların sahada bulundurulacağı, 13. maddesinde ise yetki belgeleri ve e-skuter izin sürelerinin ne kadar olduğu ve hangi hallerde daha kısa süreli e-skuter izni verilebileceği kural altına alınmıştır.
Davacı tarafından; herhangi bir ihale yapılmaksızın karar alınmasının hukuka aykırı olduğu, UKOME'nin teknik amaçlı bir düzenleyici kurul olduğu, bir şirkete yetkilendirme yapmasının görev ve sorumluluğu arasında olmadığı, taşımacılığı gerçekleştirecek kişilerin belirlenmesinin UKOME’nin değil, belediyelerin yetkisinde olduğu ve bu yetkinin de 2886 sayılı Kanun'a göre kullanıldığı, ayrıca 5216 sayılı Kanun'da 2918 sayılı Kanun'un bu Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanamayacağı belirtildiği için 2918 sayılı Kanun hükmüne göre yürürlüğe konulan dava konusu Yönetmeliğin 5216 sayılı Kanun'a aykırılık içeren hükümlerinin uygulanamayacağı, yetki belgesi yenilenmesine ilişkin hükümler içeren maddeye ilişkin olarak da, yetkilendirme işlemlerinin 2886 sayılı Kanun'a ve bu Kanun'da öngörülen sürelere uygun olarak yerine getirilmesi gerektiği, izin süresinin yenilenmesi konusunda da belediyelerin yetkili olduğu ileri sürülmektedir.
İl trafik kurulunun görev ve yetkilerine sahip olan UKOME tarafından trafik düzeni ve güvenliği için ticari amaçla çalıştırılacak motorsuz taşıtların sayıları, çalışma şekil ve şartlarının belirlenebileceği, dava konusu hükümlerde de bu hususta UKOME'nin yetkili kılındığı, 12. maddede başvuru sırasında talep edilebilecek diğer şartların UKOME tarafından belirleneceğinin de hüküm altına alındığı, 5216 sayılı Kanun'da toplu taşıma hizmeti yönünden belediyelere verilen görev ve sorumlulukların toplu taşıma olmayan paylaşımlı elektrikli skuter faaliyeti yönünden geçerli olmadığı, ülke çapında yeknesak uygulamanın sağlanması amacıyla objektif kriterler getirildiği, dolayısıyla söz konusu hükümlerde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin 15. maddesinin incelenmesi:
Yönetmeliğin 15. maddesinde paylaşımlı elektrikli skuter hizmeti sunanlar ile hizmetten yararlananlar arasında yapılacak sözleşmeye ilişkin kurallara yer verilmiştir.
Davacı tarafından, düzenlemenin 2886 sayılı Kanuna aykırı olduğu, büyükşehir belediyelerinin hiçbir dahli olmadan doğrudan yetki belgesi sahipleri ile hizmetten yararlananlar arasında kurulan akdi ilişkinin, hukuki sorumluluğun belirlenmesi noktasında belirsizlik yaratabileceği, sözleşmeye ilişkin usul ve esasların UKOME tarafından belirlenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
5216 sayılı Kanun'da toplu taşıma hizmeti yönünden belediyelere verilen görev ve sorumlulukların toplu taşıma olmayan paylaşımlı elektrikli skuter faaliyeti yönünden geçerli olmadığı anlaşıldığından, söz konusu hükümlerde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin 20. ve 21. maddelerinin incelenmesi:
Yönetmeliğin 20. ve 21. maddelerinde, bireysel veya paylaşım elektrikli skuter kullanımı ve işletmeciliğinin denetimi ve denetimle görevli ve yetkili kuruluşlara ilişkin hükümler yer almaktadır.
Davacı tarafından, belediyelerin yetki belgesi verilmesinde etkin değilken, denetlemede etkin konuma getirilmesinin Yönetmelik içerisinde hukuki çelişki oluşturduğu ileri sürülmektedir.
Belediyelere verilen denetim yetkisi 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28. maddesinin birinci fıkrasına dayanmakta olup, ilgili diğer mevzuat hükümleri de saklı tutulduğundan, dava konusu maddelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 28/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.