Danıştay danistay 2021/6761 E. 2025/6333 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6761
Karar No : 2025/6333

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ... Nak. San. ve Tic.
Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Başkanlığı
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların rödövansçı olarak işlettikleri maden sahasındaki çalışmanın Kuzey Marmara Otoyolu Kınalı Odayeri (Bağlantı Yolları Dahil) 7. Kesim (Cebeci) Proje güzergahı ile çakışması nedeniyle kısmen sınırlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali ile işlem nedeniyle uğranılan zararlara karşılık fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere şimdilik 200.000,00-TL (miktar artırımı sonrası 23.816.002,63-TL) maddi zararın Kurul kararı tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte tazmini istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı yönünden, mevzuat hükümleri ve dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacıların işletmekte olduğu maden sahasının Kuzey Marmara Otoyol Projesi Kınalı-Odayeri (Bağlantı Yolları Dahil) Kesim-7 Cebeci Kısmı ile çakışması üzerine mevzuatta belirtilen yetki ve usullerle yapılan tespitler neticesinde hazırlanan raporda, kamu yararı niteliği taşıyan otoyol projesi ile madencilik yatırımların birbirlerini engellediği, otoyol projesi için başka alternatif bir alanın bulunmadığı, otoyol projesinin madencilik faaliyetine göre ülke ekonomisine katma değerinin daha fazla olduğu değerlendirildiğinden, dava konusu ... tarih ve ... no'lu Kurul kararının otoyol projesi lehinde işlem yapılmasına, otoyol projesi yapım sahası ile maden işletme sahasının projesi ile çakışan kısımlarının taksir edilmesine ve MİGEM tarafından gerekli işlemlerin yürütülmesine yönelik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak bilirkişi raporundaki hesaplamalar doğrultusunda davacı rödövansçı ...'nın yatırım giderlerinin toplam 7.008.413,98-TL olarak belirlenmesine ilişkin kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı; tazminat istemi yönünden, ... sicil sayılı maden işletme ruhsatı dahilinde kalan ve davacı ... tarafından işletilen maden sahasının Kuzey Marmara Otoyolu Projesi’nin Kınalı- Odayeri (Bağlantı yolları dahil) Kesim-7 Projesi kapsamında madencilik faaliyetinin sonlandırıldığı kısmına ilişkin olarak anılan davacı adına, makine ve teçhizat yatırım gideri için 11.583.000,00-TL, inşaat yatırım giderleri için 453.875,16-TL, elektrik yatırım gideri için 1.128.090,85-TL, tesis yeri, idari binalar, atölyeler gibi yapılar ve altyapı giderleri için 2.135.015,27-TL, hafriyat gideri için 12.466.661,13-TL, çalışma izin ve belgeleri için yatırılan ruhsat harçlarına karşılık ise 57.774,20-TL olmak üzere toplam 27.824.416,61-TL yatırım gideri hesaplanmış olup, bu meblağdan davacı ...'ya ödenen 7.008.413,98-TL'nin mahsup edilmesi ve dava dışı ... Taahhüt Madencilik İmalat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen faturalardan kaynaklandığı anlaşılan 971.333,93-TL'nin çıkartılması sonucu kalan toplam 19.844.668,70-TL yatırım giderinin, 200.000,00-TL'lik kısmına dava tarihi olan 14/07/2017 tarihinden itibaren, kalan 19.644.668,70-TL'lik kısmına ise miktar artırım dilekçesinin Mahkeme kayıtlarına girdiği 25/11/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacı ...'ya ödenmesi gerektiği, kalan tazminat talepleri yönünden ise davanın reddi gerektiği gerekçesiyle dava konusu Kurul kararının yatırım gideri bedeline ilişkin kısmının iptaline, diğer kısımlarının reddine, tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, dava konusu işleme esas alınan ve Karayolları Genel Müdürlüğü yetkilisi ve maden ruhsat sahibi firma vekili ve rödövansçının katılımı ile gerçekleştirilen ruhsat sahasının mahallinde tetkiki sonucu düzenlenen 13/03/2017 tarihli yatırım giderleri mahallinde tetkik raporunun, ... tarihli ve ... sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü onayıyla uygun görülen 21/10/2013 tarihli yatırım giderleri tespit komisyonu tarafından belirlenen yatırım gidenleri tespit kriterleri doğrultusunda hazırlandığı, davacı tarafça bu kriterlerin dava konusu edilmediği, burada tahdidi olarak sayılmış giderlerin dışındaki giderlerin "yatırım gideri" olarak kabul edilmesinin ise mümkün olmadığı sonucuna varıldığı, bu durumda, davacı tarafından mahallinde tetkik heyetine sunulan bilgi, belge ve faturalar ve mahallinde yapılan incelemeler, faturalarda yer alan tutarlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mimarlık ve Mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılacak yapı yaklaşık birim fiyat maliyetleri cetveli, DSİ ve Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının inşaat birim fiyat ve analizleri, TEDAŞ 2016 yılı birim fiyatları dikkate alınarak yapılan hesaplamalar doğrultusunda belirlenen yatırım gideri tutarında ve bu tutarın davacıya ödenmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlemde ödenmesine karar verilen ve yatırım gideri olarak kabul edilen "Tesis yeri, idari binalar, atölyeler gibi yapılar için yapılan hafriyat bedelleri" dışında talep edilen hafriyat giderlerinin üretime yönelik faaliyetlerden kaynaklanması ve çalışma izin ve belgeleri için yatırılan ruhsat harçlarının ise, gerek komisyon tarafından ödenecek yatırım giderleri kalemleri arasında sayılmaması gerekse taksir edilen saha dışındaki ruhsat hukukunun sonlandırılmamış olması nedeniyle yatırım gideri olarak değerlendirilmelerine olanak bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının Kurul kararının iptali ile tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısımlarının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, tazminat istenebilmesi için yatırım giderlerine ilişkin kriterlerin dava konusu edilmesine gerek bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler ve davalı yanında müdahil tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 21/10/2013 tarihli yatırım giderleri tespit komisyonu tarafından belirlenen yatırım gidenleri tespit kriterleri doğrultusunda davacıya ödenecek olan yatırım giderlerinin belirlendiği, davacı tarafça bu kriterlerin dava konusu edilmediği, burada tahdidi olarak sayılmış giderlerin dışındaki giderlerin "yatırım gideri" olarak kabul edilmesinin ise mümkün olmadığı gerekçesine yer verilmiş ise de, yatırım giderleri kriterlerinin dava konusu edilmemiş olmasının tek başına yatırım gideri talep edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi, İdare Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve davacının tazminat talebine konu ettiği yatırım gideri kalemlerinin de yatırım giderleri kriterlerinde belirlenen ve Kurul kararında ödenmesine karar verilen kalemler ile aynı nitelikte olduğu görülmektedir.
Öte yandan, Yatırım Giderleri Tespit Komisyonunun 21/10/2013 tarihli toplantısında yatırım giderleri tespit kriterlerini oluşturarak karar altına alındığından ve bu kriterler dava konusu edilmediğinden, anılan kriterlerin dava konusu olaya uygulanacağı tartışmasızdır.
Maden Kanunu ve ilgili yönetmelik uyarınca idarenin, lehine karar verilen yatırımcının sadece yatırım giderlerini ödemesi konusunda sorumlu tutulduğu, bu kriterler dışında uğranıldığı belirtilen diğer zararların maden sahasının işletilmesi kapsamında olup yatırım gideri olarak kabul edilmediğinden ödenmediği, diğer zararların tazminine imkan veren bir düzenlemenin de bulunmadığı açıktır.
Bu itibarla, yatırım giderleri kriterleri esas alınarak belirlenen ve ödenen yatırım giderinin usulüne uygun hesaplandığı görüldüğünden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz istemlerinin reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4\. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak, 02/07/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Davacıların rödövansçı olarak işlettikleri maden sahasındaki çalışmanın Kuzey Marmara Otoyolu Kınalı Odayeri (Bağlantı Yolları Dahil) 7. Kesim (Cebeci) Proje güzergahı ile çakışması nedeniyle kısmen sınırlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali ile işlem nedeniyle uğranılan zararlara karşılık fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere şimdilik 200.000,00-TL (miktar artırım sonrası 23.816.002,63-TL) maddi zararın Kurul kararı tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta, Yatırım Giderleri Tespit Komisyonunun 21/10/2013 tarihli toplantısında, yatırım giderleri tespit kriterleri oluşturularak karar altına alınmış olup, İdare Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve davacının tazminat talebine konu ettiği yatırım gideri kalemlerinin de yatırım giderleri kriterlerinde belirlenen ve Kurul kararında ödenmesine karar verilen kalemler ile aynı nitelikte olduğu görülmektedir.
Bu durumda, bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor dikkate alınarak, tazminat kalemlerinin değerlendirilmesi ve bu şekilde bir karar verilmesi gerektiğinden, davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.