Danıştay danistay 2021/6133 E. 2025/6113 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6133
Karar No : 2025/6113

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1-(DAVACI) ... Sanayi Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Adana İli, Ceyhan İlçesi sınırları içerisinde S:... sayılı ruhsatlı sahada bulunan maden ocağına ait ruhsatının iptaline ve 139.740,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsat sahibinin teknik nezaretçi ile birlikte tutmakla yükümlü olduğu teknik nezaretçi defterinin noter onaylı olmasının gerektiği, anılan defterin 2012 yılı hesap dönemi için noter tarafından onaylanmasına rağmen, noterce onaylanmış hesap döneminin öncesine yönelik 2011 yılı üretim faaliyetine ilişkin kayıt tutulmaya başlandığı, dolayısı ile teknik nezaretçi defterinin usulüne uygun ve düzenli tutulmadığı anlaşılmasına rağmen, teknik nezaretçi defterinin usulüne uygun ve düzenli tutulmadığı 2011 yılında yürürlükte bulunan Maden Kanunu'nun 10/6.maddesinde "...ruhsat sahibine on yıl süreli işletme ruhsatları için belirlenen yıllık işletme ruhsat harcı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmünün, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan "...Defterin ibraz edilmemesi, ruhsat sahibi ya da vekili tarafından imzalanmaması veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 31.054 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ihlalinin ruhsat sahibi veya vekili tarafından aynı yıl içerisinde tekrarı hâlinde idari para cezası iki kat olarak uygulanır." hükmüne göre davacının daha lehine olması ve ikinci bir idari para cezasına imkan vermemesi nedeniyle eylem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükmü gereğince işlem tesis edilmesi gerekirken işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükmü gereğince tesis edilen dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 10/6.maddesi gereğince 31.054,00 TL tutarında verilen idari para cezasına ilişkin kısmında hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline, Maden Kanunu'nun 24/12.maddesi gereğince 77.632,00 TL tutarında verilen idari para cezasına ve ruhsat iptaline ilişkin kısımları yönünden, Maden Kanunu'nun 24/12.maddesinin işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan "... İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere, geriye doğru üç yıllık dönemlerde yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30’undan daha az olması durumunda ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkra kapsamında beş yıl içerisinde iki defa idari para cezası uygulanması halinde ruhsat iptal edilir...." düzenlemesi gereğince tesis edilen idari para cezası ve ruhsat iptali işleminin dava konusu ruhsat sahasındaki 2014, 2016 ve 2017 yıllarındaki üretim miktarlarının toplamının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30'unu bulmadığı ve uygulanan cezanın ikinci kez verilen ceza niteliğinde olduğu değerlendirilerek tesis edildiği, işleme esas alınan üretim yıllarından 2014 yılı üretim döneminde yürürlükte olan mevzuat hükmü dikkate alındığında "...Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması halinde ..." düzenlemesi gereğince bir kez idari para cezası verilmesinin öngörüldüğü, anılan düzenleme gereğince daha önce dava konusu ruhsat sahasına ilişkin 2011, 2013 ve 2015 yılları üretim ortalamasının işletme projesinde beyan edilen 150.000 tonun %10'undan (10.000 ton) az olması nedeniyle ruhsat sahibine Maden Kanunu'nun 24/12.fıkrası gereği 77.632,00 TL tutarında idari para cezasının uygulandığı, dolayısıyla dava konusu işleme esas alınan 2014 yılı üretim faaliyetinin üretim miktarı dikkate alınarak 2016 ve 2017 yıllarındaki üretimlerle birlikte değerlendirilerek işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükmünün lehe olan kanunun uygulanması ilkesine uygun düşmediği, davacıya ek külfet getiren yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonraki yıllardaki üretim faaliyetlerine uygulanması gerektiği, diğer taraftan hukuka aykırılığı tespit edilen ikinci kez verilen idari para cezasına dayanılarak dava konusu ruhsatın iptali işleminin de dayanağı kalmadığından Maden Kanunu'nun 24/12.maddesi gereğince 2014, 2016 ve 2017 yıllarındaki üretim miktarlarının toplamının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30'unu bulmadığı ve uygulanan bu cezanın ikinci kez verilen ceza niteliğinde olduğu değerlendirilmek suretiyle tesis edilen 77.632,00 TL tutarında idari para cezası verilmesine ve ruhsat iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığından bahisle bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline, Dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 10/4.maddesi gereğince 31.054,00 TL tutarında verilen idari para cezasına ilişkin kısmı yönünden ise, olayda davacı şirketin 2014 yılına ilişkin işletme faaliyet formunda stok miktarının 16.000 ton olarak beyan edilmesine karşın maden sahasına ilişkin tutulan teknik nezaretçi defterinin 30/12/2014 tarihli kaydında 24.000 ton olarak stok miktarının belirtildiği görülmekle, 2014 yılı işletme faaliyet formunun düzeltilerek revize edilmesi istemine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısının davacı şirkete tebliğine rağmen süresi içerisinde bu eksikliğin düzeltilmediği anlaşıldığından Maden Kanunu'nun 10/4.maddesi gereğince 31.054,00 TL tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden de davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, uhdesinde bulunan maden sahasında faaliyet gösterdiği 2011 yılında üretim gerçekleşmediği, 2012 yılında üretim miktarı 8.000 ton 2013 yılında üretim miktarı 7.000 ton olarak gerçekleştiği, bu bildirimlerin de 2015 yılı 30 Nisan tarihi itibari ile idareye bildirildiği, davalı idarece 2014 yılı stok miktarının 24.000 ton olarak düzeltilmesini istenildiği ancak 2015 yılı faaliyet raporunda söz konusu sehven yazılan stok miktarı düzeltildiği, 2018 yılında düzeltme yapılmasına rağmen düzeltme yapılmamış gibi idari para cezası uygulandığı, söz konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, ruhsat sahasına ilişkin olarak idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemin 3213 sayılı Maden Kanunu hükümlerine uygun olduğu, tesis edilen işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana İli Ceyhan İlçesi hudutları dahilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II (a) grubu kalker-mıcır işletme ruhsat sahası Bakanlık görevlilerince ... tarih ve ... sayılı görevlendirme Oluru kapsamında 12-15/10/2018 tarihleri arasında yapılan mahallinde tetkik sonucu yapılan tespitler üzerine daimi nezaretçi defterinin 2011 yılında doldurulmaya başlandığı ancak daimi nezaretçi defterinin 2012 yılında noter onayının yaptırıldığından bahisle Maden Kanunu'nun 10/6.maddesi gereğince 31.054,00 TL idari para cezası, ayrıca 2014 yılı üretime istinaden Genel Müdürlüğe verilen işletme faaliyet formunda stok miktarının sehven 16.000 ton beyan edildiği, 2014 yılı işletme faaliyet formunun 24.000 ton olarak düzeltilerek revize edilmesi hususlarında tespit edilen hata ve noksanlığa ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacının KEP adresine 06/02/2018 tarihinde tebliğ edildiği, eksikliklerin süresinde giderilmediğinden bahisle Maden Kanununun 10/4.maddesi gereğince 31.054,00 TL idari para cezası, son olarak da ruhsat sahasına saha için üretim proje beyanının 150.000 ton/yıl olduğu, 09/01/2009 tarihinde işletme izni düzenlenen ruhsat sahası ile ilgili olarak alınan 18/10/2017 tarihli Makam Olurunda 2011, 2013 ve 2015 yılları üretim ortalamasının işletme projesinde beyan edilen 150.000 tonun %10'undan (10.000 ton) az olması nedeniyle ruhsat sahibine Maden Kanunu'nun 24/12.fıkrası gereği 54.812,00 TL idari para cezasının uygulandıktan sonra bu kez 2014 yılında 9.000 ton, 2016 ve 2017 yıllarında da herhangi bir üretim faaliyetinde bulunmadığından bahisle Maden Kanunu'nun 24/12.maddesinin ikinci kez 77.632,00 TL idari para cezası uygulanmasına ve ruhsatın iptaline ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10.maddesinin 6. fıkrasında, "(Ek fıkra:10/6/2010-5995/5 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/10 md.) Daimi nezaretçi, atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine haftada en az bir kez kaydetmek zorundadır. Bu süre içerisinde işletmede yeni bir durumun ve/veya işletme güvenliği açısından riskli bir durumun ortaya çıkması hâlinde bu hususu aynı gün deftere kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçiye 1.000 TL idari para cezası uygulanır. İkinci kez bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçiye 5.000 TL idari para cezası uygulanarak bu Kanun gereğince yapacakları beyanlar bir yıl süreyle geçersiz sayılır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi, ruhsat sahibi ya da vekili tarafından imzalanmaması veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 31.054 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ihlalinin ruhsat sahibi veya vekili tarafından aynı yıl içerisinde tekrarı hâlinde idari para cezası iki kat olarak uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrasının 14/02/2019 tarihi öncesindeki halinde ise;"...Daimi nezaretçinin, atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir sekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında besinci fıkra hükümleri uygulanır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 20.000 TL idari para cezası verilir..." hükmü, 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki haliyle 13. maddesinin 3. fıkrasında " Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. " hükmü yer almaktadır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminden, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın anlaşılması gerektiği; 3. maddesinde, bu Kanun'un hükümlerinin idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu, kabahatin failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı, neticenin oluştuğu zamanın bu bakımdan dikkate alınmayacağı belirtilmiş; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında ise, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanunun uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Soruşturma Zamanaşımı" başlıklı 20. maddesinde de; soruşturma zamanaşımının dolması halinde kabahatten dolayı kişi hakkında idarî para cezasına karar verilemeyeceği,(Değişik: 6/12/2006-5560/33 md.) Soruşturma zamanaşımı süresinin; yüzbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde beş, ellibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde dört, ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç yıl olduğu, zamanaşımı süresinin kabahate ilişkin tanımdaki fiilin işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye başlayacağı, "Yerine Getirme Zamanaşımı" başlıklı 21. maddesinde ise, Yerine getirme zamanaşımının dolması halinde idarî para cezasına veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın artık yerine getirilemeyeceği, yerine getirme zamanaşımı süresinin, ellibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasına karar verilmesi halinde yedi, yirmibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasına karar verilmesi halinde beş, onbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasına karar verilmesi halinde dört, onbin Türk Lirasından az idarî para cezasına karar verilmesi halinde üç yıl olduğu, zamanaşımı süresinin, kararın kesinleşmesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren işlemeye başlayacağı, kanun hükmü gereği olarak idarî yaptırımın yerine getirilmesine başlanamaması veya yerine getirilememesi halinde zamanaşımının işlemeyeceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
Olayda, ... tarih ve ... sayılı görevlendirme Oluru kapsamında 12-15/10/2018 tarihleri arasında yapılan mahallinde tetkik sonucu yapılan tespitler üzerine daimi nezaretçi defterinin 2011 yılında doldurulmaya başlandığı ancak daimi nezaretçi defterinin 2012 yılında noter onayının yaptırıldığından bahisle Maden Kanunu'nun 10/6.maddesi gereğince 31.054,00 TL idari para cezası uygulandığı görülmüştür.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, idari para cezasına konu daimi nezaretçi defterinin noter onay tarihinden önce yazılmaya başlandığına ilişkin eylemin 2011 yılında gerçekleştiği, davacı hakkında tesis edilen para cezasının ise eylem tarihinden daha sonraki bir tarihte 2019 yılında tesis edildiği, oysa ki 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki haliyle 13. maddesinin 3. fıkrasına göre idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin uygulanacağı açık olup, buna göre zamanaşımı süresinin ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç yıl olduğu, eylemin gerçekleştiği 2011 yılında işlemeye başlayan zamanaşımı süresinin en geç 2014 yılı sonu itibariyle sona erdiğinden dava konusu işlemde zamanaşımı nedeniyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu bakımdan, bu kısım yönünden sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşılan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerekmektedir.
Dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun (10/06/2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle eklenen) 24. maddesinin 12. fıkrasında; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irad kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10'undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır" kuralına yer verilmiştir.
04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde, "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretim yapmayan ruhsat sahiplerine 50.000,00 TL idari para cezası verilir. Bu üç yıllık süre içinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması hâlinde de bu hüküm uygulanır. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir. Ancak işletme projesinde, işletme izninin yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve dekapaj yapılacağı beyan edilmiş ve ruhsat sahasındaki faaliyetlerin bu beyanlara uygun olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiş ise idari para cezası uygulanmaz ve ruhsat iptal edilmez." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
28/11/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Kanun'un 49. maddesi ile eklenen ve halen yürürlükte bulunan halinde ise, "Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 30'undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkra kapsamında beş yıl içerisinde iki defa idari para cezası uygulanması halinde ruhsat iptal edilir. Yılların belirlenmesi, takvim yılı hesabına göre yapılır. Dönemlerin hesaplanmasında, işletme izninin verildiği yıl ile üretime ilişkin tespitin yapıldığı yıl dikkate alınmaz. Ancak mücbir sebepler, beklenmeyen haller veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilen işletme projesi ve termin planına göre madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve/veya dekapaj için geçirilen süreler, projede beyan edilen yıllık üretim miktarı ile orantılı olarak dikkate alınır..." düzenlemesine, 13. maddesinin 2. fıkrasında; "....bu kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır...." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Kanunun ''İşletme faaliyeti'' başlıklı 29. maddesinde; ''Ruhsat sahibi, her yıl nisan ayı sonuna kadar bir önceki yıl içinde gerçekleştirdiği işletme faaliyeti ile ilgili teknik belgeleri, işletme faaliyet raporunu ve işletme sahasında arama yapmış ise arama ile ilgili bilgileri Genel Müdürlüğe vermekle yükümlüdür. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde 30.000 TL idari para cezası uygulanır. Yükümlülük yerine getirilinceye kadar üretim faaliyeti durdurulur.'' düzenlemesi yer almaktadır.
06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Üretim yapılmayan işletme ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinde; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irat kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır.
(2) Birinci fıkra gereğince değerlendirme yapılırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak işlem tesis edilir:
a) İşletme ruhsatlarının yürürlükte olduğu süre içinde, işletme izinli olarak tespit yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yılda üç yıldan fazla bir süre mücbir sebep veya beklenmeyen hal olmadığı halde üretim yapılmadığının tespit edilmesi veya bu üç yıllık işletme izinli olarak geçen süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olduğunun belirlenmesi hallerinde, teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir..." düzenlemesi bulunmaktadır.
21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "Üretim yapılmayan işletme izinli ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "İşletme izinli ruhsat sahalarında tespit tarihinden önceki son beş yıllık sürenin mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında herhangi üç yıldan fazla bir döneminde üretim yapılmaması veya bu beş yıllık sürenin herhangi üç yılındaki toplam üretim miktarının projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan daha az olması halinde ruhsat sahiplerine Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası gereğince idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Madenlerin Devletin hüküm ve tasarrufu altında olması nedeniyle 3213 sayılı Kanun ile özel olarak düzenlendiği, aranmaları ve işletilmelerinin bir takım kurallara bağlandığı, maden mevzuatı hükümleri ile maden sahalarında daha etkin ve sürekli üretim yapılması ve sahaların atıl kalmayarak yer altı zenginliklerinin ekonomiye en etkin ve en verimli şekliyle kazandırılmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan düzenleme ile sahada üretimin devamlılığının sağlanması ve atıl kalmasının önüne geçilmesi amacıyla üretimin yapılmadığı durumlar için bir takım yaptırımlar öngörülmüştür.
Buna göre; beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlara uygulanacak yaptırım, 10/06/2010 yılından değişikliğin yapıldığı 18/02/2015 tarihine kadar teminatın irat kaydedilerek ruhsatın iptal edilmesi olarak düzenlenmiş, 18/02/2015 tarihinden değişikliğin yapıldığı 28/11/2017 tarihleri arasında 50.000 TL idari para cezası olarak 28/11/2017 tarihinde yapılan değişiklikle de 77.632 TL idari para cezası olarak kurala bağlanmıştır.
Söz konusu düzenlemedeki yaptırım uygulanması öngörülen beş yıllık süre içinde üç yıldan fazla üretim yapmama fiili, yıllara sari bir eylemdir. Suç oluşturan fiilin gerçekleşmiş sayılması için ise; işletme izninin düzenlenmiş olması, tespit tarihinden önceki işletme izninin bulunduğu son beş yıllık sürenin tamamlanmış olması ve bu süre içerisinde herhangi bir üç yılda üretim yapılmamış olması gerekmektedir. İdarece yapılan denetim sonucunda anılan koşulların sağlandığının tespiti halinde ise tespitin yapıldığı tarihte fiilin gerçekleştiği kabul edilerek, tespit tarihindeki mevzuatın öngördüğü yaptırımın uygulanması gerekeceği sonucuna varılmıştır.
İlaveten; anılan düzenlemede yer alan ''üç yıldan fazla'' ibaresi uyarınca yaptırım uygulanması için en az üç yıl üretim yapılmamasının yeterli olduğu ve yine aynı ibare herhangi bir üç yılı ifade ettiğinden, üretimin yapılmadığı ve ardışık olmayan herhangi üç yılın olması durumunun, yaptırımın uygulanmasını gerektireceği açıktır.
Uyuşmazlıkta, II. grup maden sahasının, 09/01/2009 tarihli işletme izni ile davacı şirket tarafından işletilmekte olduğu, ruhsat sahasına ilişkin üretim proje beyanının 150.000 ton/yıl olduğu, ruhsat sahası ile ilgili olarak alınan ... tarihli ... sayılı Makam Olurunda 2011, 2013,2015 yılları üretim ortalamasının işletme projesinde beyan edilen tutarın %10'undan az olması nedeniyle ruhsat sahibine Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası kapsamı uyarınca 54.812,00 TL idari para cezasıyla cezalandırıldığı, daha sonrasında ise 10/10/2018 tarihli tetkik raporuyla 2014 yılında 9.000 ton, 2016 ve 2017 yıllarında da herhangi bir üretim faaliyetinde bulunmadığından bahisle Maden Kanunu'nun 24/12.maddesi uyarınca ikinci kez 77.632,00 TL idari para cezası uygulanmasına ve ruhsatın iptaline ilişkin işlemin tesis edildiği görülmüştür.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının eyleminin sabit olduğu görülmekle beraber davalı idarece dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki tutarda idari para cezası verilmiş ise de tespit tarihindeki mevzuat hükmünde yer alan tutarda idari para cezası verilebileceğinden dava konusu işlemde verilen idari para cezasının miktarı yönünden hukuka uyarlılık görülmemiştir.
Dava konusu ruhsat iptali işlemi yönünden ise, davacının ilk idari para cezasına konu 2011,2013,2015 yılları üretim ortalamasının işletme projesinde beyan edilen tutarın %10'undan az olduğu husunun sabit olduğu ve bu işleme karşı açılan davanın Ceyhan Sulh Ceza Hakimliği'nin Değişik İş No:... sayılı dosyasında ... tarih ... sayılı işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, mevzuat hükümleri uyarınca idari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ruhsatın iptal edileceğinin düzenlendiği ancak ilk uygulanan cezaya ilişkin itirazın kabul edilerek uygulanan cezanın iptal edildiği görüldüğünden tekerrür hükümlerinin oluştuğundan bahsedilemeyeceğinden ruhsat iptaline ilişkin işlem yönünden hukuka uyarlılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu bakımdan, bu kısım yönünden sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşılan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerekmektedir.
Dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 4. fıkrası maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
3213 Sayılı Maden Kanunun Beyan Usulü Başlıklı 10. maddesinin 4. fıkrasında, "(Değişik fıkra: 26/5/2004 – 5177/5 md.) Beyanlardaki hata ve noksanlıklar, idarenin tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltilir. Bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde 20.000 TL idari para cezası uygulanır ve beyanlardaki hata ve noksanlıklar düzeltilinceye kadar maden üretim faaliyetleri durdurulur." hükmü yer almaktadır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı şirketin 2014 yılına ilişkin işletme faaliyet formunda stok miktarının 16.000 ton olarak beyan edilmesine karşın maden sahasına ilişkin tutulan teknik nezaretçi defterinin 30/12/2014 tarihli kaydında 24.000 ton olarak stok miktarının belirtildiği görülmekle, 2014 yılı işletme faaliyet formunun düzeltilerek revize edilmesi istemine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısının davacı şirkete tebliğine rağmen süresi içerisinde bu eksikliğin giderilmediğinden bahisle idari para cezası tesis edilmiştir.
Olayda, 2014 yılı işletme faaliyet formunun düzeltilerek revize edilmesi istemine ilişkin davalı idarenin 01/02/2018 tarihli yazısının 06/02/2018 tarihinde tebliğ edildiği ve eksikliği gidermek için 2 aylık süre verildiği ancak eksikliğin giderilmediği görüldüğünden Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde yer verilen kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı ve neticenin oluştuğu zamanın, bu bakımdan dikkate alınmayacağı düzenlemesi gereğince, eylemin gerçekleştiği tarihin 2018 yılı olarak kabul edilmesi ve eylemin gerçekleştiği tarih olan 2018 yılı için öngörülen ceza miktarının davacıya uygulanması gerektiğinden dava konusu işlem tarihi olan 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezası kesilmesine dair işlemde idari para cezasının miktarı yönüyle hukuka uyarlılık görülmemiştir.
Bu itibarla, bu kısım yönünden davanın reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin reddine,
2\. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin, Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası maddesi uyarınca ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı ve Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası maddesi uyarınca ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
b) Dava konusu işlemin, Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 4. fıkrası maddesi uyarınca ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 25/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.