Danıştay danistay 2021/6110 E. 2025/6390 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6110
Karar No : 2025/6390

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Çimento San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Mersin İl merkezi hudutları içerisinde ve uhdesinde bulunan ... sicil sayılı ruhsat sahası için verilen II (a) grubu maden (kalker) işletme ruhsatının iptaline ilişkin...gün ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yargı yerince iptal edilmiş olan idari tasarruf ve ona bağlı işlemlerin, tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte tesis edildikleri tarihten itibaren ortadan kalkarak hukuk aleminde hiç doğmamış hale geleceği, dava konusu işlemin dayanağı olan ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E... K:... sayılı kararı ile açıkça davacı şirketin maden işletme ruhsatının süresinin uzatılmaması yolunda dava dışı 3. kişi tarafından yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptaline karar verildiği ve davalı idarece anılan yargı kararı doğrultusunda davacıya ait süresi dolmuş maden işletme ruhsatının süresi uzatılmayarak iptal edilmiş olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, zorunlu izinlerden birinin sakatlanması ya da tümden zorunlu izinlerin ortadan kalkmasının işletme iznini sakatlarken, işletme ruhsatını etkilemeyeceği, Sicil:... sayılı ruhsat sahasının davalı idare tarafından yapılan ihale sonucu alındığı, söz konusu ruhsatın tesis muafiyeti olduğu, davalı idarenin Mahkeme kararını hatalı yorumlayarak, karar uyarınca sadece işletme iznini iptal etmesi gerekirken işletme ruhsatını iptal etmesi, tesisin hammadde ihtiyacının da karşılanmaması anlamına geleceği, işletme izninin olmaması durumunda, işletme ruhsatı ile işletme iznine konu olacak ÇED Belgesi alınabilirken, işletme ruhsatının olmaması halinde hiçbir zorunlu iznin alınamayacağı, ruhsat iptal işlemiyle tümden önü kapatılarak ruhsat hakkının ortadan kaldırıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mersin İl merkezi hudutları içerisinde davacı ... Çimento ve Tic. A.Ş. uhdesinde bulunan ... sicil sayılı ruhsat sahası için verilen II (a) grubu maden (kalker) işletme ruhsatının süresinin uzatılmamasına ilişkin dava dışı ... Veterinerlik Hiz.Hay.Yem.Ürt.San.Tic.Ltd.Şti tarafından işletme ruhsatının süresinin uzatılmaması yolunda yapılan 21/05/2017 tarihli başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, davalı idarece de yargı kararının uygulandığından bahisle dava konusu ... gün ve ... sayılı işlem ile davacı şirket uhdesinde bulunan ... sicil sayılı ruhsat sahası için verilen II (a) grubu maden (kalker) işletme ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle) "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinin 7. fıkrasında; "Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir." Hükmü, 21. fıkrasında "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 30.000 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlallerin üç yıl içinde üç kez veya daha fazla yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.” hükmü yer almaktadır. "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddenin 11. fıkrasında, (Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı ... Çimento ve Tic. A.Ş uhdesinde bulunan ... sicil sayılı ruhsat sahası için verilen II (a) grubu maden (kalker) işletme ruhsatının süresinin uzatılmamasına ilişkin dava dışı ... Veterinerlik Hiz. Hay. Yem. Ürt. San. Tic. Ltd. Şti tarafından yapılan 21/05/2017 tarihli başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararı esas alınarak davalı idarece dava konusu işlem tesis edilmiş olsa da davacı şirket tarafından 29/12/2016 tarihli başvuru dilekçesiyle temdit talebinde bulunulduğu, davalı idarece Maden Kanunu'nun 24. maddesi kapsamında değerlendirme yapılarak mevzuat kapsamında gerekli izinlerin mevcut olduğundan bahisle davalı idarenin... tarih E:... sayılı Oluru ile ... sicil sayılı ruhsat sahası için 21/05/2017 tarihinden itibaren geçerli 10 yıl süreyle temdit edildiği ve 14/09/2017 tarihinden geçerli 32,04 hektar alana kalker işletme izni düzenlendiği, Dairemizin E:2021/5083 sayılı dosyasında verilen kararı ile Maden Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca usûlüne uygun olarak yapılan müracaatla birlikte işletme ruhsatı hakkının doğduğu, işletme ruhsatının iptal edilmesi nedenleri olarak Maden Kanunun'da sayılan şartların ihlal edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, davacı şirketin iddialarının çevresel etkilere ilişkin olduğu ancak dava konusu edilen işlemin "maden işletme ruhsatı süresinin uzatılmamasına" ilişkin olduğu, bu yönüyle bu iddiaların söz konusu madenin işletilebilmesi için alınması gerekli çevresel izinlere ilişkin olarak açılacak davalarda değerlendirmeye alınabileceği dikkate alındığında, hukuken gerekli şartları haiz olarak süresi uzatılan dava konusu işletme ruhsatında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verildiğinden ... sicil sayılı ruhsat sahası için verilen II (a) grubu maden (kalker) işletme ruhsatının iptaline ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ...İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak 02/07/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.