Danıştay danistay 2021/5503 E. 2025/5898 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5503
Karar No : 2025/5898

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Tic. Ltd. Şti
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: : Bursa ili, Mustafakemalpaşa ilçesinde bulunan ... sicil numaralı II-b grubu mermer ocağının işletmecisi olan davacı şirketin; 2013 yılında 176,42 m³ (476,334 ton) blok mermer, 2.480,55 ton moloz mermer ile 2014 yılında 9.119,15 ton moloz mermer üretilerek satıltığı halde beyan edilmediği sebebiyle 3213 sayılı Kanun'un 12/4. maddesi uyarınca 369.629,00 TL idari para cezası ile verilmesine ilişkin kısmı yönünden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ... tarihli ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda; davacı şirketin kayıtlarına göre 2013 yılında 176,42 m³ (476,334 ton) blok mermer, 2.480,55 ton moloz mermer ve 2014 yılında 9.119,15 ton moloz mermer üretilerek satıldığı halde davalı kurumuna beyan edilmediği açık olduğu, her ne kadar; davacı şirket tarafından, "söz konusu beyan eksikliğinin aralarında hukuki itilaf yaşanan rödövansçı firmanın üretim belgelerini kendilerine vermemesinden kaynaklandığı" ileri sürülmekte ve bu beyanın denetim raporlarına yansıdığı görülmekte ise de, kişilerin ve özel hukuk tüzel kişilerinin kendi aralarında özel hukuk ilişkisinden kaynaklanan durumların, (mahkeme kararı gibi resmi belge olmadığı sürece) idare hukukunun konusunu oluşturan uyuşmazlıklarda mutlak bir şekilde ispat kuvvetinin bulunmadığı, ruhsat sahibi davacı şirket ile rödonvanscı firma arasında yaşandığı iddia edilen hukuki ihtilafın gerçekten davacı şirketin eksik beyanda bulunmasına tek başına ve tüm eksik beyanlara etki edip etmediğini kesin olarak ortaya koyan somut delillerin (mahkeme kararı vs.) mevcut olmadığı, ruhsat sahibi davacı şirket ile rödonvansçı firma arasında yaşanan hukuki ihtilafın özel hukuk ilişkisine dayanması nedeniyle, kamu hukukunu ilgilendiren dava konusu para cezası işlemine karşı açılan mevcut idari davada, ruhsat sahibi davacı şirket ile rödonvanscı firma arasındaki ilişkilerinin cezaya sebep olan olguları gerçekten yaratıp yaratmadığının incelenmesine olanak bulunmadığı, ruhsat sahibi davacı şirketin, rödonvanscı firma ile aralarında gerçekleşen çalışmayı (iş ilişkisini) kontrol edilebilir, denetlenebilir ve geri dönüşüm alınabilir kılmayı sağlayacak bir kayıt sistemini oluşturmaktan kendisinin sorumlu olduğu, gerçekten rödonvanscı firmanın üretim belgelerini vermemesi eksik beyana sebep olmuşsa, davacı şirketin, adli yargı yerinde açacağı alacak davası ile idareye ödeyeceği cezayı rödonvanscı firmaya rücu edebileceği; hususları hep birlikte dikkate alındığında, rödonvanscı firma ile arasında yaşandığı iddia edilen hukuki sorun, maden ruhsat sahibi olan davacı şirketin, devlete karşı olan yükümlülüklerini yerine getirmemesinde veya eksik getirmesinde geçerli bir sebep olarak değerlendirilmediği gerekçesiyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ... tarihli ve E... sayılı işleminin, davacı şirket adına 3213 sayılı Kanun'un 12/4.maddesi uyarınca 369.629,00 TL para cezası ile verilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2013-2014 yılları 29. madde belgelerinin sahada çalışan rödovansçı şirketle yaşanan sorunlar nedeniyle ilgili beyanları tam miktarı ile zamanında verilemediği, bu durumun idarece hazırlanan belgelerde de yer aldığı, denetim raporunun 23/05/2016 tarihli olup kendilerince revize beyanların 13/05/2016 tarihinde verildiği, 13/02/2018 tarihli tetkik raporunu düzenleyenler tarafından Mermer Koordinatörlüğüne sunulan yazıda, sahada üretimin tamamının rödövansçı tarafından yapıldığı, 2013 yılından itibaren Mahkeme durumunun olduğu, hukuki süreç devam ederken üretim bilgilerinin noterden ihtar çekilmesine rağmen kendilerine verilmediği bu durumun 29. madde belgelerinde de belirtildiği, bu nedenle 2013-2014 belgelerinin kendi ölçümlerine göre düzenlenerek verildiği, hukuki sürecin anlaşma ile sonuçlanmasından sonra rödövannsçı firmadan üretimle ilgili belgelerin 11/05/2016 tarihli tutanakla temin edilip revize 29. madde belgelerinin sunulduğu, revize olarak verilen satış bilgi formlarından oluşan ve heyet raporunda belirtilen farklılıklar üzerinden gecikme faizi ile birlikte devlet hakkının yatırılmasının yeterli olacağı, idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığı yönünde heyet görüşünün bulunduğu, idarenin denetim ve inceleme sürecini tamamlamadan önceki bir tarihte bildirimde bulunarak revize beyanların sunulduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket; Bursa ili, Mustafakemalpaşa ilçesinde bulunan ... nolu II-b grubu mermer ocağının sahibidir.
Davacının ruhsat sahibi olduğu mermer ocağı ruhsat sahasında 13-16/05/2016 tarihleri arasında yapılan mahallinde denetim ve inceleme sonucunda düzenlenen 23/05/2016 tarihli Mahallinde Tetkik ve Değerlendirme Raporu'nda; resmi muhasebe kayıtlarına geçen üretim ve satış tutarları ile devlet hakkının tahakkuk ettirilmesi için Genel Müdürlüğe beyan edilen tutarların karşılaştırılması sonucunda, 2013 yılında 176,42 m³ (476,334 ton) blok mermer ve 2.480,55 ton moloz mermerin; 2014 yılında 9.119,15 ton moloz mermerin beyan edilmediğinin tespit edildiği, davacı şirket yetkilisinin; 2013 yılından itibaren rödovanscı firma ... Maden Mermer Ltd. Şti. ile mahkeme durumunun olduğu, hukuki süreç devam ederken üretim belgelerinin noterden ihtar çekilmesine rağmen kendilerine verilmediği, bu durumun idareye verilen 29. madde belgelerinde de belirtildiği, bu nedenle 2013 ve 2014 yılı beyanlarının kendi ölçümlerine göre düzenlenerek verildiğinin belirtildiği, sonuç olarak; üretim satış ve sevkiyat bilgilerinin tutarsızlığının ruhsat sahibi ile rödovansçı firma arasındaki husumet ve hukuki süreçten kaynaklandığı anlaşıldığından bu durumun şubesince değerlendirilmesinin uygun olacağı görüşüne varılmıştır.
Yukarıda belirtilen tespitler doğrultusunda tesis edilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarihli ve E... sayılı işlemiyle; (başka fiiller nedeniyle kesilen cezalar dışında) 2013 yılında 176,42 m³ (476,334 ton) blok mermer ve 2.480,55 ton moloz mermerin; 2014 9.119,15 ton moloz mermerin beyan etmemesi sebebiyle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca 369.629,00 TL para cezası verilmiştir.
Bakılan dava; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün dava konusu ... tarihli ve E... sayılı işleminin davacı şirketin 3213 sayılı Kanun'un 12/4. maddesi uyarınca 369,629,00-TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmının iptali yönünden açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 4. fıkrasında (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/12 md.); "Denetim ve inceleme sonucunda, yaptığı üretim ve sevkiyatı sevk fişi ile kayıt altına almadığı veya bildirmediği tespit edilen ruhsat sahiplerine, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bildirilmeyen miktar için hesaplanacak Devlet hakkının beş katı tutarında idari para cezası verilir. Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde bildirilmeyen miktar için madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının sahasının mahallinde tetkik edildiği sırada tutulan 12-16.05.2016 tarihli tutanağın "ruhsat sahibinin beyanları" kısmında, ruhsat sahibince 2013 ve 2014 yılı için Genel Müdürlüğe verilen 29. madde belgelerindeki beyanlarının, rödövansçı firma ... ile olan Mahkeme nedeniyle ölçüm sonucu hesaplanan üretim miktarı üzerinden yaklaşık hesap yapılarak verildiği, hukuki sürecin 2016 yılında anlaşma ile sonuçlanmasından sonra bu yıllara ait mali belgeler elde edildiği, elde edilen anılan belgeler doğrultusunda da 2013 ve 2014 yılı beyanlarının revize edildiği belirtilmiştir.
Davacı tarafından verilen revize 29. madde bilgileri 13/05/2016 tarihinde idareye sunulmuştur.
23/05/2016 tarihli Mahallinde Tetkik Raporunun sonuç kısmında, revize 29. madde belgelerinin, tetkik ile uyumlu olduğu, 2013, 2014 yıllarına ait üretim, satış ve sevkiyat bilgilerinin tutarsızlığı bahsedilen hukuki süreçten kaynaklandığı göz önüne alındığında, devlet haklarının revize edilen bilgilere göre hesaplanması gerektiği, ruhsat sahibi ve vergi dairesine bildirilen devlet hakkı borçlarının buna göre güncel olarak bildirilmesi, üretim satış sevkiyat bilgilerinin tutarsızlığının ruhsat sahibi ile rödövansçı arasındaki husumet ve hukuki süreçten kaynaklandığı anlaşıldığından bu durumun şubesince değerlendirilmesinin uygun olacağı şeklinde görüş verilmiştir.
26/01/2018 tarihli "heyet ek görüşü" konulu koordinatör tarafından düzenlenen belgede, heyet üyelerinden, davacının revize olarak verdiği belgelerin süresi de dikkate alınarak 12/4. maddesi gereği beyan edilmeyen bir üretim olup olmadığının üretim var ise idari para cezası miktarının bildirilmesi istenilmiştir Bu yazı üzerine Mermer Koordinatörlüğüne sunulan 13/02/2018 tarihli heyet üyelerinin görüşünde, revize olarak verilen satış bilgi formlarından oluşan ve heyet raporunda belirtilen farklılıklar üzerinden gecikme faizi ile birlikte devlet hakkının yatırılmasının yeterli olacağı, idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
Olayda mahallinde tetkik raporu sonuçlanmadan davacı tarafından revize edilmiş belgelerin sunulmuş olduğu bu beyanların da tetkik ile uyumlu olduğunun mahallinde tetkik raporunda belirtildiği dikkate alındığında davacı adına idari para cezası verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 18/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.