Danıştay danistay 2021/5415 E. 2025/4057 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5415
Karar No : 2025/4057

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLLERİ : Av. ...,
Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Siirt ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde bulunan ER:... numaralı değerlendirme sahasında II (a) maden grubu işletme ruhsatı ve kalker işletme izni talebinin uygun bulunmadığı yönündeki Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ilgili mevzuat hükümleri, davacı ve davalı idarenin iddia ve savunmaları ile mahallinde yapılan keşif incelemesi ve düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacının talep ettiği, Siirt ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde bulunan ER:... numaralı değerlendirme sahasında, işletme izin alanın yaklaşık 11.27 hektar olduğu, öngörünüm alanı dışında kalan 4 hektarlık alanın Maden Yönetmeliğinin 26. maddesindeki mesafelere ve II(a) grubu Ruhsatlar ile Patlatma Yapılarak Üretim Yapılan I(b) Grubu Ruhsatların Verilmesi ve İşletilmesi İle İlgili Uygulama Esaslarına uygun olduğu görülmekte olup, davalı idare tarafından, davacının talep ettiği alanın tümünün öngörünüm alanın içinde kaldığından dolayı işletme izin ve kalker işletme ruhsatının reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, bilirkişiler tarafından, 4 hektarlık alanda ekonomik kalker rezervinin varlığının söz konusu olduğu, ancak bu 4 hektarlık alanın ruhsat sahasının en üst (tepe) kotlarında yer alması nedeniyle bu alanda verimli ve ekonomik bir taş ocağı işletmeciliğinin yapılmasının mümkün olmadığı yönünde görüş belirtilmiş ise de; söz konusu değerlendirmenin hükme esas alınmasının hukuki değil yerindelik denetimine sebep vereceğinden ve davacı şirketin tacir olduğu, 4 hektarlık alanda madencilik faaliyeti yapıp yapmayacağı, ticari gelir getirip getirmediği hususunun davacının tercihine kaldığı görüldüğünden, söz konusu tespitlere Mahkemece itibar edilmediği gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, bilirkişi raporunun idarenin uygulamasını destekler nitelikte olduğu ve işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Siirt ili, Merkez İlçesi sınırlarında bulunan kalker sahası için 19/12/2017 tarihinde yapılan ihale neticesinde, davacının tek katılımcı olarak ihaleye katılması üzerine ihalenin üzerinde kaldığı, ardından, davacı tarafından, ER:... numaralı değerlendirme sahası için 01/02/2018 tarihinde davalı idareye başvuru yapılarak, kalker işletme projesi ile II(a) grubu işletme ruhsatı ve işletme izin talebinde bulunması üzerine, davalı idare tarafından oluşturan teknik heyet tarafından mahallinde gerekli inceleme yapılarak hazırlanan 30/04/2018 tarihli raporda; "sahada herhangi bir üretim faaliyetinin ve açılmış ocağın bulunmadığı, talep edilen alanda kalkar oluşumun mevcut olduğu, işletme ruhsat talebinin uygun olduğu ve kalker işletme izin alanı belirlendiği, saha içerisinde Enerji Nakil Hattı geçtiği, ayrıca öngörünüm alanında 500 metre mesafe dahilinde Siirt-Eruh-Şırnak karayolunun olduğu ve bu nedenle Karayolları kurumundan izin alınması gerektiği, Güneş Enerjisi Santrali ünitesinin bulunduğu, çalışmalara başlanılmadan önce GES için muvafakat alınması ve patlayıcı etki alanı ile ilgili raporların hazırlanması gerektiği, işletme projesi ve eklerinin uygun olduğu, İmar Planı Onaylanmış Alana en yakın mesafesinin 9 metre olduğu, işletme talebinin II(a) Grubu Ruhsatlar ile Patlatma Yapılarak Üretim Yapılan I(b) Grubu Ruhsatların Verilmesi ve İşletilmesi İle İlgili Uygulama Esaslarına ve Maden Yönetmenliğinin 26. maddesindeki mesafelere uygun olmadığı" yönünde tespitlerine yer verildiği, anılan rapor üzerine, davalı idarenin 18/05/2018 tarihli yazısında, heyet üyelerinden, II(a) Grubu Ruhsatlar ile Patlatma Yapılarak Üretim Yapılan I(b) Grubu Ruhsatların Verilmesi ve İşletilmesi İle İlgili Uygulama Esaslarına ve Maden Yönetmenliğinin 26. maddesinde belirtilen kriterlere uygun yeni bir işletme alanı belirlenip belirlenmeyeceğinin sorulması üzerine, 25/05/2018 tarihli ek heyet raporunda, ruhsat talep edilen alan içerisinde alternatif kalker izin alanı belirlenmediği belirtilerek, davacının işletme ruhsat ve kalker işletme izni talebinin reddedildiği, akabinde, davacı tarafından, yeni koordinatlar verilerek yeni bir işletme ruhsat ve kalker işletme talebinde bulunulduğu, yapılan başvurunun, Maden Yönetmeliğinin 26. maddesindeki mesafelere ve II(a) Grubu Ruhsatlar ile Patlatma Yapılarak Üretim Yapılan I(b) Grubu Ruhsatların Verilmesi ve İşletilmesi İle İlgili Uygulama Esaslarına uygun olmadığı belirtilerek Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 4. maddesinde; "Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir." düzenlemesi, aynı Kanun'un 7. maddesinin 15 ve 16. fıkralarında (dava konusu işlem tarihindeki haliyle); "Madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından verilir.
Herhangi bir yatırım yapılmamış I. Grup ve II. Grup (a) bendi madenler, mıcır, kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddeleri için verilen ruhsatlar ile görünür rezervi belirlenmemiş diğer grup maden ruhsat sahaları ile çakışan aynı yerdeki diğer yatırımlara Genel Müdürlükçe izin verilir. Ruhsatlı sahalarda görünür rezervi belirlemek üzere yapılan sondaj, kuyu, galeri, desandre gibi işler için yapılan yatırımların ve maden varlığının belgelenmesi durumunda tespit edilen görünür rezerv alanı dışındaki alanlar için, diğer yatırımların madencilik faaliyetlerini engellemeyeceğine Genel Müdürlükçe karar verilmesi halinde diğer yatırım için izin verilir. Bu alanlarda ruhsat sahibi tarafından yapılmış yatırımı etkileyen bir husus var ise bu alanla ilgili karar Bakanlık tarafından verilir. İşletme ruhsat alanı içerisinde ancak işletme izni veya görünür rezerv alanı dışındaki bir alanda diğer yatırımlara Genel Müdürlükçe izin verilebilir. Yatırımın işletme izni veya görünür rezerv alanı ile çakışması durumunda, Bakanlık tarafından karar verilir. Arama ruhsatı döneminde hiçbir yatırım yapılmamış ise diğer yatırımlara engel teşkil etmez." düzenlemesi bulunmaktadır.
21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin II. Grup (a), (c) bendi ve patlatma yapılarak üretim yapılan I. Grup (b) bendi madenlerin ruhsatlandırılması, izin verilmesi ve işletilmesi ile ilgili genel ilkeler başlıklı 26. maddesinde; ''II. Grup (a) ve (c) bendi ve patlatma yapılarak üretim yapılan I. Grup (b) bendi madenlerin projesinde talep edilen izin alanına ve kırma-eleme tesis yerlerine, Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda olan yollara, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlara, organize hale gelmiş tarım ve hayvancılık bölgelerine, denizlere, göllere, birinci derece sit alanlarında fiziki olarak ortaya çıkarılmış kültürel varlıkların ön görünüm alanında yatay olarak en az 500 metre mesafede, ön görünüm alanı dışında ise en az 150 metre mesafe dahilinde izin verilmez. Ancak Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan yol kenarlarında, alternatif alan bulunamaması veya coğrafik ve bölgesel şartlar dikkate alınarak, Karayolları Genel Müdürlüğünden izin alınması durumunda izin verilebilir. Temdit talepleri kazanılmış haklar dikkate alınarak değerlendirilir. Bu fıkradaki mesafeler, ihtiyaç halinde faaliyetlerin boyutu, işletme yöntemi, emniyet tedbirleri ile arazinin topoğrafik ve jeolojik yapısı dikkate alınarak Bakanlıkça artırılabilir. Mesafeler yatay olarak hesaplanır.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuata göre, II (a) grubu madenler için Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda olan yollara, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlara, organize hale gelmiş tarım ve hayvancılık bölgelerine, denizlere, göllere, birinci derece sit alanlarında fiziki olarak ortaya çıkarılmış kültürel varlıkların ön görünüm alanında yatay olarak en az 500 metre mesafede izin verilmeyeceği düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda; ER:... numaralı ll(a) grubu ruhsat sahası ve talep edilen I. işletme izin alanının, GIS sistem kayıtlarına işlenmiş olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı onaylanmış olan alana (Er:... sayılı İmar Planı onaylanmış alan) sınır teşkil eden bir konumda olduğu, I. İşletme İzin Alanının GES-1 ve GES-2 olarak tanımlanan alanlara yaklaşık olarak 300 metre, Siirt-Eruh-Şırnak Karayoluna 170 metre mesafede bulunduğu, Enerji Nakil Hattının ise I. işletme izin alanının içinden geçtiği, ER:... numaralı Il(a) grubu ruhsat sahası ve talep edilen II. işletme izin alanının GIS sistem kayıtlarına işlenmiş 1/5000 ölçekli nazım imar planı onaylanmış olan alana (Er:... sayılı İmar Planı onaylanmış alan) yaklaşık 500 metre, GES-2’ye 400 metre, Siirt-Eruh-Şırnak Karayoluna 220 metre mesafede bulunduğu, Enerji Nakil Hattının ise talep edilen II. işletme izin alanına 25-30 metre (yer yer içinden) mesafede geçtiği, II. işletme izin alanının Siirt-Eruh-Şırnak Karayolunun öngörünüm alanı içerisinde olduğu, ruhsat sahasının topoğrafîk yapısından dolayı GIS sistem kayıtlarına işlenmiş 1/5000 ölçekli nazım imar planı onaylanmış olan Er:... sayılı İmar Planı onaylanmış alanının, GES üniteleri, Siirt-Eruh-Şırnak Karayolu ve ruhsat alanının yaklaşık ortasından geçen Enerji Nakil Hattının öngörünüm alanında kaldığı tespitlerine yer verildiği görülmüştür.
Bu durumda, yukarıda yer alan yönetmelik hükümleri uyarınca II. grup (a) bendi madenlerinden sayılan kalkerin üretim sahasına Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda olan yollara ve 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlara en az 500 metre mesafede izin verilmeyeceği düzenlendiğinden, yatırımı önceden gerçekleşmiş olan Güneş Enerjisi Santrali ve Enerji Nakil Hattı geçen söz konusu ruhsat sahasının, mevzuatta aranılan mesafe şartlarına uygun olmadığı anlaşıldığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 28/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.