Danıştay danistay 2021/3742 E. 2025/5586 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3742
Karar No : 2025/5586

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Bergama ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... numaralı II-a grubu (kalker) maden işletme ruhsatına ilişkin olarak, mülkiyet izni olmadan faaliyette bulunulduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 37.646,00-TL idari para cezası ile 2016 yılı işletme faaliyet raporu ve imalat haritasında pasa ve bakiyelerin gösterilmediğinden bahisle de aynı Kanun'un 36. maddesi uyarınca 12.548,00-TL olmak üzere toplamda 50.194,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin (mülga) Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... (mahkemece sehven ... yazılmıştır) tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının II-a grubu maden (kalker) işletme ruhsatı ve işletme izninin bulunduğu, davacının sahip olduğu tüm izinlerin II-a grubu kalker madenine ilişkin olduğu, ancak davacının çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, isyeri açma ve çalısma ruhsatı ve mülkiyet izni almaksızın ruhsat sahasında 4 kademeli mermer ocağı açarak II-a grubu dışında yer alan mermer üretimi faaliyetlerinde bulunduğunun sabit olduğu, aynı şekilde, davacının pasa, bakiye, atık/artık ve cürufların miktarları, fizikî özellikleri ve döküm alanlarını plân ve haritalarda gösterme yükümlülüğüne uymadığı, ayrıca söz konusu pasa, bakiye, atık/artık ve cürufların değerlendirilmesi idarenin iznine tâbi olmasına karşın davacı tarafından bu yönde izin alınmaksızın değerlendirildiği, bu durumda, 3213 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 7. maddesinin son fıkrası ile 36. maddesinin 1. fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği sabit olan davacının, anılan Kanun'un 7. maddesinin son fıkrası ile 36. maddesinin 3. fıkrası uyarınca toplam 50.194,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, mülkiyet izni alınmadan üretim yapıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, çalışma yapılan alanın orman izinli saha sınırları içerisinde bulunduğu, ruhsat alanında yapılan üretimler neticesinde pasa ve bakiye mahiyetinde ortaya çıkan bir cevher bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, İzmir ili, Bergama ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... numaralı II-a grubu (kalker) maden işletme ruhsatına ilişkin olarak, mülkiyet izni olmadan faaliyette bulunulduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 37.646,00-TL idari para cezası ile 2016 yılı işletme faaliyet raporu ve imalat haritasında pasa ve bakiyelerin gösterilmediğinden bahisle de aynı Kanun'un 36. maddesi uyarınca 12.548,00-TL olmak üzere toplamda 50.194,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin (mülga) Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; Pasa: Mevcut ekonomik ve teknik şartlara göre işletilmesi mümkün olmayan, ancak işletme gereği istihsal edilen cevher. Olarak tanımlanmış; "Pasa, bakiye yığını ve cürufların muhafazası" başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasında, "Madencilik ve müteakip safhalarındaki faaliyetler sırasında; cevher, metal veya ekonomik değer ihtiva eden, günün şartlarında teknik veya ekonomik değerlendirmesi mümkün olmayan pasa, zenginleştirme bakiye yığını ve cüruflar, çevre kirliliği açısından mahzur teşkil etmiyorsa geçirildikleri son işlemden çıktıkları şekliyle ayrı ayrı muhafaza edilir. Bu bakiye ve pasa yığınlarının miktarları, fizikî özellikleri, usulüne göre alınmış numunelerin analiz raporları ve döküm alanları, faaliyet raporları, plân ve haritalarda gösterilir." hükmüne ve aynı maddenin 3. fıkrasında, "Birinci fıkraya aykırı hareket edenlere işletme ruhsat taban bedeli kadar idari para cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "Pasa, bakiye, atık/artık ve cürufların muhafazası ve değerlendirilmesi" başlıklı 43. maddesinde, "(1) Madencilik ve müteakip safhalarındaki faaliyetler sırasında; cevher, metal veya ekonomik değer ihtiva eden, günün şartlarında teknik veya ekonomik değerlendirmesi mümkün olmayan pasa, atık/artık, zenginleştirme bakiye yığını ve cüruflar, çevre kirliliği açısından mahzur teşkil etmiyorsa geçirildikleri son işlemden çıktıkları şekliyle ayrı ayrı muhafaza edilir. Bu pasa, bakiye, atık/artık ve cürufların miktarları, fizikî özellikleri, usulüne göre alınmış numunelerin analiz raporları ve döküm alanları, faaliyet raporları, plân ve haritalarda gösterilir. Bu hususa aykırı hareket edenlere işletme ruhsat taban bedeli tutarında idari para cezası verilir. (2) Yürürlükteki ruhsat sahalarında yapılan faaliyetler sonucunda ortaya çıkan pasa, bakiye, atık/artık ve cürufların ruhsat sahibi tarafından değerlendirilebilmesi için, yetkilendirilmiş tüzel kişi tarafından teknik rapor hazırlanarak, sahanın son durumunu ve pasa, bakiye, atık/artık ve cürufların bulunduğu alanları gösteren uygun ölçekli harita ile birlikte ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe başvurulması gereklidir. Yapılan başvuruya istinaden Genel Müdürlükçe sahanın mahallinde tetkik ettirilmesinden sonra söz konusu pasa, bakiye, atık/artık ve cürufların değerlendirilmesine izin verilebilir ve Ek-29’da yer alan pasa değerlendirme izni düzenlenebilir. (...)" düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 37.646,00-TL idari para cezasına yönelik kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
İdare Mahkemesince verilen görev yönünden ret kararı ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının onanması gerekmektedir.
Temyize konu kararın, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca 12.548,00-TL idari para cezasına yönelik kısmı yönünden;
Uyuşmazlıkta, davalı idarece, 2016 yılı İşletme Faaliyet Belgelerinde (İşletme Faaliyet Raporu ve İmalat Haritası) pasa ve bakiyelerin gösterilmediğinden bahisle davacı şirkete idari para cezası verildiği görülmektedir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 36. maddesinde açıkça zikredildiği üzere, ekonomik olarak değerlendirilmesi mümkün olmayan madenlerin pasa, bakiye, cüruf vb. olarak adlandırılabileceği açıktır.
Davacı vekilince, dava konusu ruhsat sahası kalker sahası olduğundan ve sahanın o tarihteki maden veriminin oldukça yüksek olduğundan, yapılan üretimler neticesinde, pasa ve bakiye mahiyetinde ortaya çıkan bir cevher bulunmadığı, yapılan üretimler neticesinde, elde edilen cevherlerin tamamiyle değerlendirildiği, bu hususun da 2016 yılı satış bilgi formlarında, 2016 yılı içerisinde; 8.456,22 ton (0-70 mm mıcır) - 20.001,84 ton (0-200 mm Mıcır) - 4.270,62 ton (ince agrega-karışık mıcır) - 17.583,65 ton (bypass malzemesi) üretildiği ve satıldığı şeklinde yansıtıldığı ileri sürülmektedir.
İşleme dayanak alınan 04/12/2018 tarihli mahallinde tetkik raporunun, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 36. maddesine ilişkin "Pasa ve Bakiyelerin Faaliyet Raporu ve Haritalarda Beyan Edilmesi" kısmında, "Son işletme faaliyet raporunda ve imalat haritasında gösterilmiş midir? sorusuna karşılık "Evet" karşılığı işlenmiş olup, tetkik tutanağında 2016 yılı İşletme Faaliyet Belgelerinde (İşletme Faaliyet Raporu ve İmalat Haritası) pasa ve bakiyelerin gösterilmediğine ilişkin başkaca da bir tespit bulunmamaktadır.
Anılan mahallinde tetkik tutanağının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesine ilişkin kısmı incelendiğinde, davacının sunduğu sevk fişlerinin incelendiği, by-pass malzeme, dolgu malzemesi sevkine ilişkin veriler bulunduğu, "Üretim - satış - stok beyanları uygun mudur?" sorusunun da yine "Uygundur" karşılığı ile işlendiği görülmektedir.
Bu durumda, davacı şirketin elde edilen cevherleri tamamiyle değerlendirdiği göz önüne alındığında, yapılan üretimler neticesinde, pasa ve bakiye mahiyetinde, günün şartlarında ekonomik olarak değerlendirilemeyecek bir cevher bulunmadığı anlaşılmakla, dava konusu işlemin 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca 12.548,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden, fiilin sübut bulmadığı görülmekte olup, tesis edilen işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 36. Maddesi uyarınca 12.548,00 TL idari para cezası verilmesi kısmına dair davanın reddi yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
b) Dava konusu işlemin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca ...-TL idari para cezasına yönelik kısmının ONANMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 12/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.