Danıştay danistay 2021/3364 E. 2025/6370 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3364
Karar No : 2025/6370

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI):...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:...K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gümüşhane ili Merkez ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde davacı uhdesinde bulunan RN:...- ER:... sayılı IV. Grup arama ruhsatının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesi gereğince iptal edilmesine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 21/05/2019 tarihinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu bilirkişiler tarafından düzenlenen 05/07/2019 tarihli bilirkişi raporu uyarınca dava konusu alanda davacının işletme ruhsatı ve iznine esas olacak rezerv belirleme yönteminin yetersiz olduğu, maden işletme projesinin madencilik yönünden uygun olmadığı, işletme projesinin özensiz, yetersiz ve hatalı hazırlanmış olduğu bilirkişi raporu ile ortaya konulduğundan, işletme projesinin arza uygun olmadığı ve yeterli ve ekonomik olarak işletebilecek maden olmadığından bahisle davacının arama ruhsatının iptaline yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bilirkişiler tarafından düzenlenen 05.07.2019 tarihli bilirkişi raporunda "uyuşmazlıkta, gümüş-altın madeninin ekonomik bakımdan işletilebilir olup olmadığı açısından; davalı idare tarafından alınan ve davacının itiraz etmediği 5 adet numuneden yola çıkılarak değerlendirme yapmanın, hem numunelerin alındığı alan bakımından hem de derinlik, kayaç türü vb. yönlerden dosyadaki bilgi ve belgeler ile yapılan incelemelerde ortaya konulamamış olması hasebiyle cevherin ekonomik olarak işletilebilir nitelikte olup olmadığının değerlendirilemeyeceği" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, her ne kadar davacı tarafından hazırlanıp sunulan Detay Arama Raporu ve İşletme Projesinde eksikliklerin olduğu bilirkişi raporu ile ortaya konulmuş ise de; söz konusu ruhsat sahasında davalı idare tarafından yapılan tespitlerinde yetersiz olduğu bu tespitlere dayalı olarak söz konusu ruhsat sahası için altın-gümüş değerlerinin ekonomik değerlerde olup olmadığının belirlenemeyeceğinin söz konusu bilirkişi raporunda açıkça ifade edildiği, esas itibarıyla söz konusu ruhsat sahasından gerekli ve yeterli miktarda numune alınmak suretiyle sahadaki altın-gümüş değerlerinin ekonomik değerlerde olup olmadığı belirlendikten sonra dava konusu arama ruhsatı ile ilgili işlem tesis edilmesi gerektiği, öte yandan, işletme ruhsatı almak için sunulan işletme projesinde eksiklikler bulunması halinde, doğrudan arama ruhsatının iptaline karar verilemeyeceği, projelerdeki eksikliklerin yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanacağı, eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanların teminatlarının iki katına çıkarılarak sürenin üç ay daha uzatılacağı, bu süre sonunda da eksikliklerini tamamlamayanların taleplerinin kabul edilmeyeceği ve teminatların irad kaydedileceği dava konusu maden arama ruhsatının iptaline ilişkin işlem hukuka ve mevzuata aykırı olduğundan davanın reddi yolundaki mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu, gümüş cevherleşmesinin herhangi bir kayaç grubuna bağlı gelişmeyeceği, ancak yataklanma tipinin anlaşılabileceği, bunun da üretim yöntemini ilgilendireceğinden araştırılmadığı, ruhsat sahibinin gösterdiği noktalardan en az 3 adet numune alındığı, ruhsat sahibinin numune alınış yerine ve şekline itiraz etmediği, Bölge İdare Mahkemesince yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasın gerektiği, işletme projesinin arza uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, cevherin alt sınır değerlerinin kaç olması gerektiğine dair bir düzenleme bulunmadığı, işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, mevzuat gereği projedeki teknik eksiklikler için süre verilmesi gerekeceği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına Gümüşhane ili, Merkez ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan sahaya 28/06/2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere RN:...- ER:... sayılı IV.Grup maden arama ruhsatı verilmiştir.
Davacının talebi üzerine ruhsat süresinin beş yıla tamamlanmasına karar verilmesinden sonra... tarih ve ... sayılı dilekçesi ile "altın+gümüş işletme projesi" ve sonrasında ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile davacı tarafından "revize edilen gümüş işletme projesi" sunularak IV.Grup İşletme Ruhsatı ve Gümüş İşletme İzni için yapılan başvuru üzerine Maden Kanunu'nun 2. ve 24. maddeleri kapsamında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Olur"u doğrultusunda mahallinde tetkik ve tespit yapılmak suretiyle düzenlenen değerlendirme raporunda "analiz sonuçlarına göre, talep edilen altın+gümüş değerleri ekonomik değerlerde olmadığı için işletme projesi arza uygun bulunmamıştır" yönündeki görüş ve tespite yer verilmiştir.
Akabinde davalı idare tarafından, 10/07/2018 tarihli "Olur"a istinaden "08/05/2013 tarihinde iptal edilmiştir" denilmek suretiyle arama ruhsatının iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasında; I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilir. Proje ile birlikte projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgeler ve genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına işletme ruhsat taban bedelinin yatırıldığına dair belgenin Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi halde talep reddedilir.''
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde; "hh) Maden arama faaliyetleri: Jeolojik prospeksiyon, jeoloji haritası yapımı, numune alma, jeofizik araştırma, jeokimya, hidrojeolojik ve jeoteknik etütler ile üretime yönelik olmayan sondaj, galeri sürme, yarma ve kuyu açma gibi faaliyetleri"; "üü) Prospeksiyon: Maden arama faaliyetlerine dayanak teşkil edecek jeolojik, mineralojik, jeokimyasal araştırmalar temelinde ön bilgilerin toplanması işini" ifade edeceği belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "II. Grup (b) bendi, III. ve IV. Grup işletme ruhsatı için müracaat" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, "(1) Arama ruhsat süresi sonuna kadar arama faaliyetlerine ait arama dönemleri ile ilgili yeterlilik şartlarının yerine getirilmesi gerekir. Kanunun 17 nci maddesine göre hazırlanmış II. Grup (b) bendi ve III. Grup madenler için genel arama faaliyet raporu, IV. Grup madenler için ise detay arama faaliyet raporu, IV. Grup (b), (c) ve (ç) bendi maden arama ruhsatlarında fizibilite döneminin kullanılması halinde Ek-25’e uygun fizibilite raporu, madencilik faaliyetlerinin yürütülmesi esnasında ve/veya sonlandırılması aşamasında faaliyet sonrası işletme alanının çevre ile uyum planını veya taahhüdünü içeren Ek-14’e göre işletme projesinin verilmesi, işletme ruhsat taban bedelinin eksiksiz ödendiğine dair belge ile müracaat edilmesi ve uygun bulunması halinde işletme ruhsatı hakkı doğar. İşletme projesinin, ruhsat sahibi veya kanuni vekilince de imzalanması zorunludur. Bu fıkrada sayılan arama faaliyet ve fizibilite raporları, arama ruhsat dönemi içinde işletme projesinden ayrı olarak da verilebilir." düzenlemesine; "II. Grup (b) bendi, III., IV. ve V. Grup madenlere işletme ruhsatı düzenlenmesi ve işletilmesi ile ilgili genel ilkeler" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Arama faaliyeti sonrası görünür ve muhtemel rezerv sınırlarının ve büyüklüğünün tespit edilebilmesi için madenin tenör/kalite dağılımı, madenin cinsine göre cevher damar kalınlıkları, kömür için kalori değeri, mermer için üretim kapasitesi, su ve gazların konsantrasyonu, debisi, kapasitesi belirlenir. İşletme projesinin hazırlanmasında kullanılacak verilerin belirlenebilmesi için gerekli aramaların yapılmış olması ve bu faaliyetlerin rezerv bilgilerini içeren II. Grup (b) bendi ve III. Gruplar için hazırlanmış genel arama faaliyet raporu ve IV. Gruplar için ise detay arama faaliyet raporu veya fizibilite raporu ile belgelenmesi zorunludur.
...
(8) IV. Grup (a) ve (c) bendi madenlerin projelerinin değerlendirilmesi esnasında mahallinde tetkik heyetlerinin ruhsat sahalarından nadir toprak elementlerinin tespitine yönelik numune almaları Genel Müdürlükçe istenebilir. Analiz sonuçlarına göre numunelerde ekonomik olarak değerlendirilebilecek nadir toprak elementi olduğunun tespit edilmesi halinde ruhsat sahibi ile MTA Genel Müdürlüğü arasında ortak arama projesi geliştirilir. Bu çerçevede yapılan proje ortaklığının ticari ve teknik içeriği taraflarca karşılıklı müzakere edilerek belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin eklerinde yer alan Ek-14'te, "4.1. Maden Yatağı İle İlgili Bilgiler" başlığı altında, jeolojik prospeksiyon, gerektiğinde jeofizik, jeokimya, yarma, kuyu, galeri, sondaj verilerine dayalı olarak hazırlanmış kesit hazırlanması gerektiği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, işletme ruhsatı ve izni verilecek maden sahalarında, öncelikle madeni işletmek isteyen kişilerin idareye sundukları işletme projelerinin kabule uygun olması ve madeni işletmeye alabilmek için öncesinde yapılması gereken çalışmaların yeterince yapıldığını gösteren (sondaj, yarma, galeri, kuyu açma vb.) belgelerin sunulması gerektiği, davalı idarece her bir ruhsatta, madeni işletmek isteyen kişilerin projelerinde belirttikleri rezervin, tespit yöntemi, cevherleşme tipi, kalınlığı, yapılan sondaj, yarma, galeri ve benzeri faaliyetleri yönünden değerlendirilerek, işletme projesinde beyan edilen miktardaki rezervi ortaya çıkarıp çıkaramayacağının proje bazında inceleneceği, bu durumun da sahadaki cevherleşmeden bağımsız olduğu anlaşılmaktadır. ,
Uyuşmazlıkta, davacı adına 28/06/2010 tarihinde 3 yıllık arama ruhsatı düzenlendiği, 07/05/2013 tarihinde altın+gümüş projesi sunularak işletme ruhsatı talep edildiği, sonrasında ise 22/12/2017 de revize edilen proje ile IV. grup işletme ruhsatı ile gümüş işletme izni talep edildiği, anılan talebin Maden Kanunu'nun 2. ve 24. maddeleri kapsamında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı "Olur"u doğrultusunda mahallinde tetkik ve tespit yapılmak suretiyle düzenlenen değerlendirme raporunda "analiz sonuçlarına göre, talep edilen altın+gümüş değerleri ekonomik değerlerde olmadığı için işletme projesi arza uygun bulunmamıştır" yönünde görüş ve tespitlere yer verildiği görülmüştür.
İdare Mahkemesince yapılan keşif bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; davacının uhdesindeki maden sahasında ''söz konusu alanda cevher aramaya yönelik herhangi bir sondaj, yarma ve kuyu açma yapılmadığı ve herhangi bir sondaj verisinin olmadığı, sahada jeofiziksel çalışma yapılmadığı, işletme topoğrafik ve jeolojik haritaları ile kesit çalışmalarının da işletme projesi eklerinde yer almadığı veya oluşturulmadığı, topoğrafik ve jeolojik haritalar ile kesit çalışmalarının da işletme projesi ve eklerinde yer almadığı ve mevzuatta öngörülen koşullara aykırı olduğu, herhangi bir sondaj yapılmadan cevher kalınlığının yaklaşık 1 metre alınarak rezerv hesaplanması yapılmasının da yanlış olduğu, bütün yatırım maliyetlerinin bu rezerve göre yapılmış olduğu ve bunu da madencilik projeleri için risk oluşturduğu, sonuç olarak maden işletme projesinin madencilik yönünden uygun olmadığı, sahada madenciliğe yönelik herhangi bir faaliyetin bulunmadığı..." tespitlerine yer verildiği görülmüştür.
Bu durumda, davacı tarafından, mevzuata uygun olarak sahada maden varlığının ve cevherleşme oranlarının tespiti maksadı ile sondaj, yarma veya galeri açma gibi faaliyetlerde bulunmadığının bilirkişi raporu ile ortaya konulduğu, davacı tarafından bu faaliyetlerde bulunulduğuna dair herhangi bir bilgi/belge sunulmadığı, dolayısıyla davacı şirketçe arama dönemi içerisinde mevcut maden rezervi ile cevherleşme miktarının tespiti maksadı ile gerekli teknik çalışmaların yapılmadığı anlaşıldığından, işletme projesinin idarece uygun bulunmayarak, işletme ruhsat talebinin reddedilmesi ve arama ruhsat süresi dolduğundan arama ruhsatının iptaline yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 02/07/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.