Danıştay danistay 2025/1402 E. 2025/2478 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/1402
Karar No : 2025/2478

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2022 yıllında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 12 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile tercihli tarife kapsamında ithal edilen eşyaya ilişkin menşe ispat belgesinin Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan örneğe uygun olmadığından bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi, ek mali yükümlülük ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca bu vergiler üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesi ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması ile belirtilen Anlaşma uyarınca düzenlenen Yönetmelik hükümlerine göre, menşe ispat belgesi ibrazının zorunlu olduğu, ayrıca menşe şahadetnamesinin menşe ispat belgesi yerine kullanılmasının mümkün olmadığı, davacının menşe ispat belgesi yerine menşe şahadetnamesi sunduğu sabit olduğundan tercihli tarifeden yararlanamayacağı, dava konusu işlemin ek tahakkuka ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, anılan belgedeki bilgilerin yanıltıcı ya da gerçeğe aykırı olduğu idarece ileri sürülmediği gibi, yanıltıcı bir vasfının ve idareden gizlenen bir hususun da bulunmadığı, idareye ibraz edilen menşe şahadetnamesiyle ithalat işlemlerinin tamamlandığı, bu durumda, Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde belirtilen şartlar oluşmadığından dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, menşe şahadetnamesinin idareye sunulduğu, eşyanın İran menşeli olmadığına dair idarenin iddiasının ve somut bir tespitinin bulunmadığı, dava konusu işlemin ek tahakkuka ilişkin kısmında hukuka uygunluk olmadığı; davalı idarece, davacının kendi hür iradesiyle tavizli vergilerden yararlanabilmek için maksatlı bir şekilde beyanname verdiği, Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması uyarınca aranan menşe ispat belgesini sunmayan davacı hakkındaki işlemin para cezasına dair kısmında da hukuka aykırılık olmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : İhtilafa konu eşyanın İran menşeli olmadığına ve/veya menşe şahadetnamesinin gerçeği yansıtmadığına ilişkin davalı idarece ileri sürülen bir iddia bulunmadığı gibi, eşyanın menşeine ilişkin yurt dışı araştırması, ithalat yapılan firma nezdinde sorgulama, veri elde edilebilecek nitelikte herhangi bir inceleme yapılmaksızın eşyanın İran menşeli olmadığı hususu davalı idare tarafından somut bir şekilde ispatlanmadığından davacının temyiz isteminin kabulüyle temyize konu kararın ek tahakkuk yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasının bozulması, öte yandan, para cezasının dayanağı kalmadığından anılan cezanın iptali yolundaki hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 2022 yıllında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 12 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile tercihli tarife kapsamında ithal edilen eşyaya ilişkin menşe ispat belgesinin Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan örneğe uygun olmadığından bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi, ek mali yükümlülük ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca bu vergiler üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "Gümrük Tarifesi ve Eşyanın Tarife Pozisyonlarına Ayrılması" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında; gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı, 2. fıkrasında; eşya ticaretine ilişkin özel hükümlerle belirlenmiş diğer önlemlerin, gerektiği takdirde söz konusu eşyanın tarife pozisyonununa göre uygulanacağı, 3. fıkrasının (d) ve (e) bendlerinde ise; gümrük tarifesinin; Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamaları ile Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını kapsayacağı düzenlenmiştir.
Anılan Kanun'un "Eşyanın Tercihli Menşei" başlıklı 22. maddesinde; 15. maddede belirtilen tercihli tarife uygulamalarından yararlandırılmak istenen eşyanın tercihli menşe kurallarının 15. maddenin 3. fıkrasının (d) bendinde belirtilen anlaşmalar kapsamı eşya için bu anlaşmalar ile, 15. maddenin 3. fıkrasının (e) bendinde belirtilen tercihli tarife uygulamalarından yararlanan eşya için Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceği düzenlenmiştir.
31/12/2014 tarih ve 29222 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2014/7098 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla, 01/01/2015 tarihi itibariyle uygulamaya koyulan, Türkiye
Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması'na (TTA) ilişkin, "Türkiye
Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette
Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik", 30/01/2015 tarih ve 29252 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak, 01/01/2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Anılan Yönetmeliğin, "Menşe İspat Belgesi" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında; İran menşeli ürünlerin ithal edilmeleri esnasında bir örneği ekte yer alan menşe ispat belgesinin ibrazı üzerine Anlaşmadan yararlanılacağı düzenlemesine yer verilmiştir. Öte yandan, Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; 15. maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınacağı kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Olayda, davacı adına tescilli beyannameler muhteviyatı eşyanın İran menşeli olmadığına ve/veya menşe şahadetnamesinin gerçeği yansıtmadığına ilişkin davalı idarece ileri sürülen bir iddia bulunmadığı gibi, eşyanın menşeine ilişkin yurt dışı araştırması, ithalat yapılan firma nezdinde sorgulama, veri elde edilebilecek nitelikte herhangi bir inceleme yapılmaksızın eşyanın İran menşeli olmadığı hususu davalı idare tarafından somut bir şekilde ispatlanmadan, ithalata konu eşya için tesis edilen davaya konu işlemin ek tahakkuka ilişkin kısmında hukuka uygunluk, kararın yazılı gerekçeyle verilen aksi yöndeki kısmında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Kararın para cezasına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz istemine gelince;
Para cezasının dayanağı verginin ek tahakkukuna ilişkin kısmı belirtilen gerekçeyle bozulduğundan, işlemin anılan kısmının iptal edilmesinde sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin hüküm fıkrasına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
3\. Kararın, davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının ise, BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5.Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 17/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.