Danıştay danistay 2024/878 E. 2025/1803 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/878
Karar No : 2025/1803

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Yalova Gümrük Müdürlüğünce tescilli ... sayılı, T2 belgeli transit refakat belgesi muhteviyatı 2500 adet robot süpürge cinsi eşyanın usulsüz şekilde yurda boşaltıldığının tespit edildiğinden bahisle, varış gümrük idaresi olan Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca, asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergileri ile kaynak kullanımını destekleme fonu payına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda her ne kadar, ithale konu, transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın, davacı tarafından transit rejimine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakıldığı, ifade tutanakları, kamera kayıtlarıyla somut bir şekilde ortaya konulmuş ise de; referans kıymetin, eşyanın gerçek kıymeti olmadığı, referans fiyata göre tahakkuk yapıldığının tartışmasız olduğu, eşyanın gümrük vergisine esas kıymetinin belirlenmesinde, dolayısıyla vergi tahakkukunda hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda; ithal edilen eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine giriş işlemlerini gerçekleştirerek anılan rejime tabi tutan idarenin Yalova Gümrük Müdürlüğü olduğunun anlaşılması karşısında, söz konusu eşyayla ilgili olarak işlem tesis edilmesine anılan Müdürlüğün yetkili olduğu, eşyanın sevk edildiği Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce işlem tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından, işlemi iptal eden Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf istemi reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Transit refakat belgesi muhteviyatı robot süpürgenin, Ambarlı Gümrük Müdürlüğünde "mob ve temizlik jeli" olarak beyan edilen .. tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesine bağlandığı, antrepoda yapılan tespitte eşyanın robot süpürge olmadığı, mob ve temizlik jeli olduğunun belirlendiği, daha sonra yapılan tahkikatta robot süpürgeyi taşıyan tırın Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne gelmeden önce Kocaeli'ndeki bir depoya indirildiğinin, yerine, kamera kayıtlarında ne olduğu anlaşılmayan 24 palet eşyanın tıra yüklendiğinin tespit edildiği, transit rejim altında taşınan eşyanın değiştirildiğinin açık olduğu, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : İlgili mevzuat ve hukuki değerlendirme bölümlerinde ayrıntısına yer verilen düzenlemeler uyarınca, dava konusu işlemi tesis etme yetkisi bulunan Ambarlı Gümrük Müdürlüğünün yetkili olmadığı gerekçesiyle verilen Mahkeme kararına yönelik davalı idarenin istinaf istemini reddeden vergi dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Yalova Gümrük Müdürlüğünce tescilli ... sayılı, T2 belgeli transit refakat belgesi muhteviyatı 2500 adet robot süpürge cinsi eşyanın usulsüz şekilde yurda boşaltıldığının tespit edildiğinden bahisle, varış gümrük idaresi olan Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca, asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergileri ile kaynak kullanımını destekleme fonu payına vaki itirazın reddine ilişkin işlemini iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde; "Gümrük İdaresi veya İdareleri" deyiminin, gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin kısmen veya tamamen yerine getirildiği merkez veya taşra teşkilatındaki hiyerarşik yönetim birimlerinin tamamını, 12. fıkrasında, "Gümrük gözetimi" deyiminin, gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere Gümrük İdareleri tarafından genel olarak uygulanan işlemleri; 13. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, “Gümrük kontrolü” deyimi, Türkiye Gümrük Bölgesi ile diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, nakil ve nihai kullanımını ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın durumunu düzenleyen gümrük mevzuatı ve diğer mevzuatın doğru uygulanmasını sağlamak için gümrük idareleri tarafından yürütülen; eşyanın muayenesi, beyanname verileri ile elektronik veya yazılı belgelerin varlığının ve gerçekliğinin doğrulanması, işletmelerin hesap ve diğer kayıtlarının incelenmesi, taşıma araçlarının kontrolü, bagajların ve kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları diğer eşyanın kontrolü ile resmi araştırmalar ve diğer benzeri diğer işlemlerin yapılması gibi özel işlemlerin yerine getirilmesini ifade edeceği; 36. maddesinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın girişinden itibaren gümrük gözetimine tabi olduğu, bunların yürürlükteki hükümlere uygun olarak gümrük idareleri tarafından denetleneceği, söz konusu eşyanın gümrük statüleri belirleninceye, serbest dolaşımda olmayan eşyanın ise 77. maddenin 1. fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, gümrük statüleri değişinceye ya da serbest bölgeye girinceye yahut 163 ve 164. maddeler gereğince yeniden ihraç veya imha edilinceye kadar gümrüğün gözetimi altında kalacağı, 84. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihindeki şekliyle; ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerinin uygulanacağı, 2. fıkrasında; gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye, bir iç gümrük idaresinden diğer bir iç gümrük idaresine taşınmasına izin verecekleri, 86. maddesinin olay tarihindeki şekliyle; asıl sorumlunun eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu, asıl sorumlunun yükümlülükleri saklı kalmak üzere, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcının da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü oldukları kurala bağlanmış, 87. maddesinin 1. fıkrasında; transit rejiminin işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile istisnaların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiş, 183. maddesinin 1. fıkrasında ise; gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğünün doğacağı öngörülmüştür.
4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen şekliyle; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksiklik veya fazlalık tespit edilmesi hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (c) veya (d) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildikten sonra (c) bendinde, beyana göre eksik olduğunun tespit edilmesi hâlinde, eksik çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra eşyanın gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
07/10/2009 tarih ve 27369 Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin "Ortak transit rejiminde serbest dolaşımda olmayan eşyada beyana aykırılık" başlıklı 240. maddesinin 1. fıkrasında; ortak transit rejimi kapsamında, Türkiye Gümrük Bölgesine mühürlü olarak gelen ve mühürleri kontrol edilmek suretiyle varış gümrük idaresine sevk edilen veya mühürsüz gelen ve transit idaresince mühür tatbik edilmek suretiyle ya da mühürden vazgeçme uygulanarak varış gümrük idaresine sevk edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, varış gümrük idaresince yapılan muayenesi sonucunda eşyanın beyanda belirtilen cinsine uygun olmakla birlikte beyana göre eksik çıkması halinde; a) Hareket/transit gümrük idaresinde tatbik edilen orijinal mührün sağlam olması durumunda, varış gümrük idaresince eksik çıkan miktar üzerinden transit işlemi sonlandırılacağı ve hareket gümrük idaresine, çözümünün beklenmediği belirtilerek uyuşmazlığın bildirileceği, b) Hareket/transit gümrük idaresinde tatbik edilen orijinal mührün sağlam olmaması veya sökülmüş olması ya da eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde boşaltıldığı veya değiştirildiğine ilişkin kanaatin oluşması durumunda, gümrük vergileri ve diğer yüklerin tahsil edilmesine yönelik tahsilat işleminin başlatılacağı ve Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca eşyanın gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası uygulanacağı, tahsilat henüz gerçekleşmeden hareket gümrük idaresince araştırma başlatılması durumunda, tahsilat talebinde bulunulacağı, hareket gümrük idaresince araştırma başlatılmadan ya da araştırma başlatılıp varış gümrük idaresince araştırmaya cevap verme süresi dolmadan önce vergi ve diğer yüklerin tahsil edilmesi durumunda, vergilerin ödendiğini içeren mesajın hareket gümrük idaresine gönderileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca ceza kesilebilmesi için, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksik olması gerekmektedir.
Olayda, ortak transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresince yapılan kontrolü ve muayenesi sonucunda beyana göre eksik olduğunun tespit edildiğinden bahisle ve tespiti yapan varış gümrük idaresince 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca idari yaptırım uygulanmıştır. Şu halde idari yaptırımı uygulayacak idari makamın tespiti yapan varış gümrük idaresi olacağı 4458 sayılı Kanun'la düzenlendiğinden kanunilik ilkesinin ihlal edildiğinden bahsedilemez.
Kaldı ki, 4458 sayılı Kanun'un 87. maddesinin 1. fıkrasında, transit rejiminin işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile istisnaların yönetmelikle belirleneceğine dair hükümlere istinaden Gümrük Yönetmeliği'nin 240. maddesinin 1. fıkrasında mevcut durumda varış gümrük idaresince Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca işlem yapacağının açıkça belirlenmiş olması nedeniyle, tespiti yapan varış gümrük idaresinin işlem tesis etme yetkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, temyize konu edilen karar; dava konusu işlemi tesis etme yetkisinin, ortak transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine giriş işlemlerini gerçekleştirerek anılan rejime tabi tutan Yalova Gümrük Müdürlüğü olduğu, eşyanın sevk edildiği Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce işlem tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine dayanmakta ise de, yukarıda Kanun ve Yönetmeliğin değinilen maddelerinin değerlendirilmesinden davalı idarenin (Ambarlı Gümrük Müdürlüğü) işlem tesis etme yetkisinin bulunduğu sonucuna varılması karşısında, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden Mahkeme kararının, işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine dair vergi dava dairesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 20/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.