Danıştay danistay 2024/2915 E. 2025/1596 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2915
Karar No : 2025/1596

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ...Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle Mısır menşeli olarak EUR.1 dolaşım belgesi ibraz edilerek tavizli vergi hadlerinden yararlanmak suretiyle ithal edilen eşyalarla ilgili gerçekleştirilen sonradan kontrol neticesinde, ibraz edilen EUR.1 dolaşım belgelerinin imza ve mühürlerinin gerçek olduğu ancak eşyaların Mısır-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması (Protokol No:3) kapsamında Mısır menşeli olması için gerekli koşulları sağlamadığının bildirildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, katma değer vergileri ile dampinge karşı vergi ve anılan vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasının dava konusu edilmeyerek kesinleştiğinden tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, olayda, davalı idarece Mısır yetkili makamlarıyla yapılan yazışmalarla ibraz edilen EUR.1 dolaşım belgelerinin imza ve mühürlerinin gerçek olduğu ancak eşyaların Mısır-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması (Protokol No:3) kapsamında Mısır menşeli olması için gerekli koşulları sağlamadığının bildirilmesi üzerine davaya konu ek tahakkuk ve ceza kararları alınmış ise de, ithalat yapılan ülke makamlarınca verilen cevapların vergileme işlemine esas alınacak netlik ve nitelikte görülmediği, menşe araştırmasının yetersiz olduğu, belgenin Mısır yetkili makamlarınca düzenlenmediğine dair bir tespit yapılmadığı, anılan ülke makamları ile davacı nezdinde ayrıca inceleme ve araştırma yürütülerek somut tespitlere dayanılmadan tahakkuk ettirilen vergilerde karara bağlanan para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı, düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada bu açık hukuka aykırılık halinin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 58. maddesinde yer alan "borcum yoktur" kapsamında değerlendirilmesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Tahakkuk ve ceza kararlarının davacıya usulüne uygun tebliğ edildiği halde dava konusu edilmediği, kesinleşen alacağın tahsili için düzenlenen ödeme emrinin hukuka uygun olduğu, itiraz olmaksızın kesinleşen alacak için dava aşamasındaki itirazların dinlenmesinin hukuki güvenlik ilkesini zedeleyeceği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulüyle ile kararın kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle Mısır menşeli olarak EUR.1 dolaşım belgesi ibraz edilerek tavizli vergi hadlerinden yararlanmak suretiyle ithal edilen eşyalarla ilgili gerçekleştirilen sonradan kontrol neticesinde, ibraz edilen EUR.1 dolaşım belgelerinin imza ve mühürlerinin gerçek olduğu ancak eşyaların Mısır-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması (Protokol No:3) kapsamında Mısır menşeli olması için gerekli koşulları sağlamadığının bildirildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, katma değer vergileri ile dampinge karşı vergi ve anılan vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasının dava konusu edilmeyerek kesinleştiğinden tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanun'a aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; 16. maddesinin 2. fıkrasında, bu Kanun'un tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların bu Kanun'a aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. Atıfta bulunulan 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 8. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, "gümrük vergileri" deyiminin, ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin tümünü, 9. fıkrasında, "ithalat vergileri" deyiminin, eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri, tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri ifade ettiği belirtilmiştir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 181. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ithalatta gümrük yükümlülüğünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişi için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlayacağı belirtilmiş; 195. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, geçici bir anti-damping vergisi veya fark giderici vergi uygulandığı, (b) bendinde, kanunen alınması gereken vergi tutarının, bir bağlayıcı tarife ve menşei bilgisine istinaden belirlenen tutarlardan yüksek olduğu, (c) bendinde, vergi tutarının Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen seviyenin altında kaldığı hallerde, hesaplanan vergilerin Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defterine kaydedilip özel durumunun defterde belirtileceği öngörülmüş; 198. maddesinin 5911 sayılı Kanun'la eklenen 4. fıkrasında ise, 195. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen durumlar hariç olmak üzere; eşyanın tercihli tarifesinin karşı ülke idareleri ile idari işbirliği çerçevesinde oluşturulduğu durumlarda, dolaşım belgesinin karşı ülke idaresince yanlışlıkla onaylandığı tespit edildiğinde, yükümlü, gümrük mevzuatının gerektirdiği yükümlülüklerin yerine getirilmesinde tüm özeni gösterdiğini ispat edebildiği takdirde, tercihli tarife uygulanması nedeniyle tahakkuk ettirilmeyen vergilerin sonradan istenmeyeceği; ancak, belgeyi onaylayan idarenin eşyanın tercihli tarife için tayin edilen şartları yerine getirmediğini bildiği veya bilmesi gerektiği durumlar hariç olmak üzere, doğru olmadığı tespit edilen belgenin ihracatçı tarafından sunulan yanlış verilere dayanılarak onaylanması veya tercihli düzenlemenin, yararlanan ülke tarafından doğru olarak uygulandığına dair şüphe bulunduğu yönünde Resmi Gazete'de bir duyuru yayımlanmış olması halinde vergilerin yükümlüden tahsil edileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, 15. maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınacağı düzenlenmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir "ödeme emri" ile tebliğ olunacağı; 58. maddesinde, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi açıklanan temyize konu kararın, ödeme emri içeriği dampinge karşı vergi ve bu verginin matraha ilavesi suretiyle hesaplanan katma değer vergisine isabet eden kısmı ile bu vergiler üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezasına yönelik hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına giren ve 37. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ödeme müddetinin son günü olan vadesinde de ödenmeyen kamu alacaklarının cebren tahsili için takibine başlanarak, kamu borçlusuna 55. maddeye göre tebliğ edilen ödeme emrine karşı açılan davalarda ileri sürülebilecek üç iddiadan biri olan ödeme emriyle istenebilecek bir borcun bulunmadığı iddiası; usulüne göre tahakkuk etmiş bir borcun bulunmadığı, ödeme emrinin konu edindiği alacağın, kamu alacağı niteliğini kazanacak şekilde tahakkuk etmediği yönündeki iddiaları içermekte olup, sözü edilen itiraz nedeni tahakkuk safhasına ilişkin iddia ve itirazları ise kapsamamaktadır.
Olayda, ödeme emri içeriği ek tahakkuk kararına ve para cezası kararına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin, usulüne uygun olarak davacının elektronik tebligat adresine gönderilmesine karşın, dava konusu edilmeyerek alacağın bu şekilde kesinleştiği, kesinleşen alacağın tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan bu davada ise, vergi tahakkukuna ilişkin safhada incelenebilecek nitelikte bulunan hukuka aykırılıklar ödeme emrine karşı açılan bir davada değerlendirmeye alınamayacağından, ithal edilen eşyaya ilişkin menşe belgesinin gerçeği yansıtmadığı hususunun yeterli ve açık bir tespit yapılarak ortaya konulamadığının tespiti ile bu durumun "borcum yoktur" iddiası kapsamında nitelendirilmesi suretiyle ödeme emri içeriği gümrük ve ilave gümrük vergisi ile bu vergilerin matraha ilavesi suretiyle bulunan katma değer vergisi ile anılan vergiler üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezasını iptal eden vergi dava dairesi kararında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E......, K:... sayılı kararının, ödeme emri içeriği dampinge karşı vergi ve bu verginin matraha ilavesi suretiyle hesaplanan katma değer vergisine isabet eden kısmı ile bu vergiler üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezasına isabet eden kısımlarının ONANMASINA,
3\. Kararın, ödeme emri içeriği gümrük ve ilave gümrük vergisi ve bu vergilerin matraha ilavesi suretiyle bulunan katma değer vergisi ile anılan vergiler üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 15/04/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY :
6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağının vadesinde ödenmeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, aynı Kanun'un 58. maddesinde ise kendilerine ödeme emri tebliğ olunanların, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası ile tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açabilecekleri belirtilmiştir.
Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle Mısır menşeli olarak EUR.1 dolaşım belgesi ibraz edilerek tavizli vergi hadlerinden yararlanmak suretiyle ithal edilen eşyalarla ilgili gerçekleştirilen sonradan kontrol neticesinde, ibraz edilen EUR.1 dolaşım belgelerinin imza ve mühürlerinin gerçek olduğu ancak eşyaların Mısır-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması (Protokol No:3) kapsamında Mısır menşeli olması için gerekli koşulları sağlamadığının bildirildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, katma değer vergileri ile dampinge karşı vergi ve anılan vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasının dava konusu edilmeyerek kesinleştiğinden tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Bir vergi borcunun tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenebilmesi için öncelikle söz konusu vergi borcunun usulüne uygun olarak tahakkuk etmesi ve vadesinde ödenmemiş olması şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir. İncelenen dosyada ise ödeme emrine konu işlemin usulüne uygun olarak asıl borçluya tebliğ edildiği ve dava konusu edilmeyerek kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının kendisine usulüne uygun olarak tebliğ edilen işleme karşı dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların ise "borcum yoktur" kapsamında değil ancak, Gümrük Bölge Müdürlüğüne vaki itirazın reddine dair işleme karşı açılacak bir davada değerlendirilebilecek nitelikte olduğu görülmekle, kesinleşerek vadesinde ödenmeyen kamu alacağının tahsili için düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı dolayısıyla, ödeme emri içeriği dampinge karşı vergi ve bu verginin matraha ilavesi suretiyle hesaplanan katma değer vergisine isabet eden kısmı ile bunlar üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasının da bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararının ilgili hüküm fıkrasına katılmıyorum.