Danıştay danistay 2023/933 E. 2025/1811 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/933
Karar No : 2025/1811

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kimya Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı Şirket adına tanzimli ... tarih ve ... sayılı yatırım teşvik belgesi kapsamında işlem gören ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı ABD menşeli eşya nedeniyle 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ek olarak tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 8. fıkrasının (a) bendinde, gümrük vergileri deyiminin ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü ifade ettiği, 9. fıkrasının (a) bendinde ise, ithalat vergileri deyiminin eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri ifade edeceğinin düzenlendiği, söz konusu düzenlemelerden ithalatta alınan ek mali yükümlülüğün ithalat vergisi olarak gümrük vergisinin tanımı ve kapsamı içerisinde yer aldığı, bu durumda, yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilen eşyanın 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yarımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca gümrük vergisinden muaf olduğunun anlaşılması karşısında, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında sadece gümrük ve katma değer vergisi muafiyeti tanındığı, ek mali yükümlülüğün muafiyet kapsamında olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Ek mali yükümlülük "gümrük vergileri" kapsamında bir ithalat vergisi olmakla birlikte, yatırım teşvik belgesinde sadece "gümrük vergisi" muafiyetine yer verildiği ve tüm gümrük vergilerinden veya ithalat vergilerinden muaf olunduğuna ilişkin bir ibareye yer verilmediğinin anlaşılması karşısında temyize konu kararın bozulması gerekmekte olup, yeniden verilecek kararda, 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde öngörülen ceza kesme koşullarının olayda oluşup oluşmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı Şirket adına tanzimli ... tarih ve ... sayılı yatırım teşvik belgesi kapsamında işlem gören ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı ABD menşeli eşya nedeniyle 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ek olarak tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinde; gümrük vergileri deyiminin, ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü, ithalat vergileri deyiminin, eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri, tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri ifade ettiği, 15. maddesinde; gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı, gümrük tarifesinin, Bakanlar Kurulunca kabul edilen Türk Gümrük Tarife Cetvelini, tamamen veya kısmen Türk Gümrük Tarife Cetveline dayanan veya bu cetvele alt açılımlar ekleyen ve eşya ticaretine ilişkin tarife önlemlerinin uygulanması için tespit edilen diğer cetvellerini, Türk Gümrük Tarifesinin kapsadığı eşyaya uygulanacak; gümrük vergi oranlarını, tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde alınan ithalat vergilerini, Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamalarını, Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını, ithalat vergilerinde, bazı eşyaya şartlı olarak uygulanacak muafiyet veya indirim uygulamalarını, bunların dışında kalan diğer tarife uygulamalarını kapsadığı açıklanmıştır.
19/06/2012 tarih ve 28328 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar'ın, "Teşvik sistemi ve destek unsurları" başlıklı 4. maddesinde " (1) Teşvik sistemi; genel, bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik yatırımların teşviki uygulamalarından oluşur. (2) Genel teşvik uygulamaları: Bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik yatırımlar ile EK-4’te yer alan teşvik edilmeyecek yatırım konuları ve teşviki için EK-4’te öngörülen şartları sağlayamayan yatırım konuları hariç olmak üzere, 5. maddede belirtilen sabit yatırım tutarları ve üzerindeki yatırımlar bölge ayrımı yapılmaksızın aşağıdaki destek unsurlarından yararlandırılabilir. a) Gümrük vergisi muafiyeti. b) katma değer vergisi istisnası, c) Gelir vergisi stopajı desteği (6. bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için), ç) Sigorta primi işveren hissesi desteği (tersanelerin gemi inşa yatırımları için) düzenlemesi yer almaktadır.
2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen "Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar'ın 1. maddesinde, "Bu Kararın amacı, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) menşeli bazı eşyanın ithalatında ek mali yükümlülük tahsil edilmesidir. (2) Ekli tabloda yer alan eşyanın ABD menşeli olanlarının ithalatında karşılarında gösterilen oranlarda ek mali yükümlülük tahsil edilir." düzenlemesi, 2. maddesinde "(1) Ek mali yükümlülük, gümrük idarelerince, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur ve genel bütçeye irat kaydedilir." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 8. fıkrasının (a) bendinde; "gümrük vergileri" deyiminin ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü ifade ettiği, 9. fıkrasının (a) bendinde "ithalat vergileri" deyiminin eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri ifade edeceğinin düzenlendiği, Kanun'daki bu düzenlemelerden ithalatta alınan ek mali yükümlülüğün ithalat vergisi olarak "gümrük vergileri" tanımı ve kapsamı içerisinde yer aldığı, 2009 yılında 5911 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle; "gümrük vergisi" dışında özel yasaları uyarınca ithalat ya da ihracat sırasında alınan eş etkili vergiler ile mali yüklerin de genel bir tanımlama olarak "gümrük vergileri" kavramı içerisinde değerlendirilmesi gerektiği yönünde açıkça tanımı yapılarak bu konudaki tereddütlerin giderilmeye çalışıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 4458 sayılı Kanun'da yer alan "gümrük vergileri" kavramı ile ilgili tanımlama hususunda 5911 sayılı Kanun ile 2009 yılında yapılan söz konusu değişiklikten sonra yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu Kararlarının birlikte değerlendirilmesinden, teşvik uygulamasına ilişkin 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında "gümrük vergisi" muafiyetinden bahsedilmekle birlikte "gümrük vergileri" ibaresine yer verilmediği, gümrük vergisi dışında teşvik ve destek verilen diğer vergi türleri açıkça isimlerinin belirtilmesi suretiyle yazılmasına rağmen genel bir kavram olarak "gümrük vergileri" kavramına veya açıkça ek mali yükümlülüğün yapılan destek kapsamında istisna veya muafiyetine ilişkin bir ibare bulunmadığı, ayrıca 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen "Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar"a bakıldığında da, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) menşeli bazı eşyanın ithalatında ek mali yükümlülük tahsil edileceği, ek mali yükümlülüğün, gümrük idarelerince, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunacağı ve genel bütçeye irat kaydedileceği düzenlemesinin yer aldığı, davacı şirket tarafından ithal edilen eşyanın menşeinin de Amerika Birleşik Devletleri olduğu ve 3926.90 nolu pozisyonun Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karardaki ekli tabloda yer aldığı, dolayısıyla ekli listede gümrük tarife istatistik pozisyon numarası belirtilen eşyalar yönünden ek mali yükümlülük getiren düzenlemede diğer gümrük vergilerinden bağımsız olarak ayrı bir mali yükümlülük getirildiği ve ayrıca tahsil edilmesi gerektiğine açıkça vurgu yapılarak ek mali yükümlülüğün diğer gümrük ve ithalat vergilerinden ayrık tutulduğu anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, davacı şirketin yatırım teşvik belgesinde de teşvik kapsamındaki vergilerin yazıldığı bölümde Bakanlar Kurulu Kararlarıyla paralellik arz edecek şekilde desteğin kapsamının sadece "gümrük vergisi muafiyeti" ve "katma değer vergisi istisnası" olarak belirtildiği, genel olarak tüm "gümrük vergilerinin" ve "ithalat vergilerinin" veya açıkça "ek mali yükümlülüğün" muafiyet kapsamında olduğuna dair herhangi bir ibareye veya bu şekilde yorumlanacak başkaca bir kavrama yer verilmediği görülmüştür.
Bu durumda, davacı şirketçe ödenen ek mali yükümlülük "gümrük vergileri" kapsamında bir ithalat vergisi olmakla birlikte, yatırım teşvik belgesinde sadece "gümrük vergisi" muafiyetinden bahsedilmesi, tüm gümrük vergilerinden veya ithalat vergilerinden muaf olunduğuna ilişkin bir ibareye yer verilmediğinin anlaşılması karşısında temyize konu kararın bozulması icap etmiştir.
Öte yandan, bozma kararı üzerine yeniden verilecek kararda, 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde öngörülen ceza kesme koşullarının olayda oluşup oluşmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 20/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.