Danıştay danistay 2023/3152 E. 2025/2177 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3152
Karar No : 2025/2177

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI): ... Kırtasiyecilik Medikal İthalat İhracat Gümrükleme Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

2-(DAVALI) ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına 2021 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 35 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, gözetim kıymete yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğün gözetim kıymetine isabet eden kısmının geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen 386.070,00TL gümrük vergisi, 330.330,00TL ek mali yükümlülük ve 476,540,00TL katma değer vergisinin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Anayasanın 167. maddesinin 2. fıkrasında, dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler koymak ve bunları kaldırmak üzere Cumhurbaşkanına yetki verilebileceği hükmüne yer verildiği, 2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 2 ve 3. maddelerinde ise, Cumhurbaşkanı'nın bu Kanun kapsamındaki konularda düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu, ithalat, ihracat veya dış ticaret işlemleri üzerine konulan ek mali yükümlülüklerin nevi, miktarı, tahsili, takibi, iadesi, gerektiğinde bütçeye irat kaydedilmesi, bir fonda toplanması ve fonun kullanım esaslarının Cumhurbaşkanı Kararı'nda gösterileceğinin belirtildiği, bu durumda kaynağını Anayasa'dan alan, usulüne uygun olarak davacıdan tahsil edilen ve gözetim kıymeti ile alakası olmayan ek mali yükümlülüğe ilişkin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddine dair dava konusu işlemin ek mali yükümlülük ve yükümlülük üzerinden hesaplanan katma değer vergisine ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği; davacı tarafından ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin, İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde öngörülen kıymetin altında olması sebebiyle, gözetim belgesi ibrazı zorunluluğunun getirildiği, Tebliğde belirtilen birim kıymet, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, gözetim önlemlerinin yanlış uygulanması suretiyle fazladan ödenen gümrük vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvuruların reddine dair kararda hukuka uyarlık bulunmadığı; fazladan ödenen tutarın 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca 6183 sayılı Kanun'a göre hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesinin icap ettiği, öte yandan, davalı idare tarafından yapılan hesaplamaya göre; iadesi gereken gümrük vergisi tutarının 301.668,16TL, katma değer vergisi tutarının ise 325.801,60TL olduğu tespit edildiğinden, gümrük ve katma değer vergisinin iade taleplerinin fazlaya ilişkin kısımlarının da reddinin gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin gözetim kıymetine isabet eden 301.668,16TL gümrük vergisi, 325.801,60TL katma değer vergisi tutarına ilişkin kısmı yönünden iptali ile tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle iadesine, dava konusu işlemin kalan kısımları bakımından davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ek mali yükümlülüğün öngörülebilirlik ilkesine aykırı olduğu, Bakanlar Kurulu kararı ile vergisel bir yükümlülük getirilemeyeceği; davalı idarece, davacının serbest iradesiyle beyanda bulunduğu, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde yapılan değişiklik hükmünün uygulanması gerektiği, gözetim kıymet ticaret politikası önlemi olduğundan iadeye konu olamayacağı, bu nedenle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idarece istemin reddi gerektiği savunulmuş; davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ..'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın davacı adına 28/07/2021 tarihinden önce tescilli beyannameler bakımından iptale ve davanın kısmen reddine ilişkin hüküm fıkrasının onanması, anılan tarihten sonra tescil edilen beyanname bakımından ise verilen iptale ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 2021 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 35 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, gözetim kıymete yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğün gözetim kıymetine isabet eden kısmının geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen 386.070,00TL gümrük vergisi, 330.330,00TL ek mali yükümlülük ve 476,540,00TL katma değer vergisinin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin 1. fıkrasının 18/7/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik halinde, kanunen ödenmemesi gerektiği halde ödenen gümrük vergilerinin geri verileceği, tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, söz konusu gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması halinde, geri verme veya kaldırma taleplerinin kabul edilmeyeceği, 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi açıklanan temyize konu kararın, davacının istinaf isteminin reddine ilişkin hüküm fıkrası ile davalı idarenin istinaf isteminin ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi dışında kalan beyannameler yönünden redde ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkralarının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Davalı idarenin, Mahkeme kararının, ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesine isabet eden gümrük ve katma değer vergilerinin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla yapılan inceleme sonucunda ticaret politikası önlemlerinden olan gözetim uygulamasına başvurulabilmektedir.
Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.
Gözetim belgesinin ibraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde sadece ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektiren bir durum olmamakla birlikte, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli değildir.
Bununla beraber 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.
Bu değişiklikten önce, ithale konu eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen kıymetten düşük olması durumunda, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye ulaşmasını sağlayacak şekilde yurt dışı gider beyan edilmesi sonucunda fazladan ödendiği ifade edilen vergilerin iadesi için ya üç yıllık süre içinde 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunulması ya da tescil tarihinde beyannameye ihtirazi kayıt konulması suretiyle aynı Kanun'un 242. maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilerek vergilerin iadesi talep edilebilmekteydi.
Anılan Kanun'un 211. maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tescil edilen beyannameler açısından ise, eşyanın kıymetinin, tebliğde belirtilen miktarda beyan edilmesi halinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması neticesini doğuracağından, bu durumda ödenen veya tahakkuk eden vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması taleplerinin kabul edilmeyeceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; mahkemece, dava konu işlemin eşyanın gözetim kıymetine isabet eden 301.668,16TL gümrük vergisi, 325.801,60TL katma değer vergisi tutarına ilişkin kısmı yönünden iptali ile tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle iadesine karar verilmiş ise de, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamelerinden 34 adedinin Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde 28/07/2021 tarihinde yapılan değişiklikten önce tescil edildiği, bir beyannamenin ise belirtilen tarihten sonra 27/08/2021 tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.
Bu bakımdan, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması neticesinde tahakkuk eden ve ödenen vergilerin beyannamenin tescil tarihinde yürürlükte olan 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'la eklenen hüküm uyarınca geri verilmesi istenilemeyeceğinden, ... tarih ve ... sayılı beyanname bakımından gözetim kıymete isabet eden gümrük ve katma değer vergilerin 211. madde uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin anılan beyannameye isabet eden kısmında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin reddine; davalı idarenin temyiz isteminin ise kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacı adına tescilli beyannamelerden 28/07/2021 tarihinden önce tescil edilenlere yönelik iptale ve tecil faiziyle iadeye ilişkin kısmı ile davanın reddine dair hüküm fıkralarının ONANMASINA,
3\. Kararın, dava konusu işlemin, ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesine isabet eden kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4\. ... TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
5\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 10/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.