Danıştay danistay 2023/3082 E. 2025/1804 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3082
Karar No : 2025/1804

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kimya Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Mersin Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğünce tescilli ... tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın beyana göre fazla olduğunun tespit edildiğinden bahisle Çobanbey Gümrük Müdürlüğünce, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi uyarınca asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına alınan ceza kararına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, beyanname eki faturada 26 adet olarak beyan edilen Cream+Jel 40 ml eşyanın 5.749 adet fazla çıktığı sayım sonucu tespit edildiğinden, fazla çıkan eşyanın gümrük vergileri kadar alınan para cezası kararında hukuka aykırılık; fazla çıktığı tespit edilen Hair Serum%5, Lotin 50 ml, Şampuan 210 ml, Saç Kremi ve Temizleme Jeli 250 ml eşyaların ise beyan harici eşya olduğu, dolayısıyla 4458 sayılı Gümrük Kanununun 235. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendinde belirtildiği şekliyle beyana göre fazla eşya olmadığı anlaşıldığından, bu eşyalara ilişkin para cezası kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile dava konusu işlemin; Hair Serum%5, Lotin 50 ml, Şampuan 210 ml, Saç Kremi ve Temizleme Jeli 250 ml eşyalara isabet eden kısmının iptaline, Cream+Jel 40 ml eşya yönünden ise davanın reddine karar verilmiş.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda; ithal edilen eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine giriş işlemlerini gerçekleştirerek anılan rejime tabi tutan idarenin Mersin Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğü olduğunun anlaşılması karşısında, söz konusu eşyayla ilgili olarak işlem tesis edilmesine anılan Müdürlüğün yetkili olduğu, eşyanın sevk edildiği Çobanbey Gümrük Müdürlüğünce işlem tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından, Mahkeme kararının, işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf istemi reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Fazla çıkan eşya ile ilgili Gümrük Yönetmeliği'nin 239. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi gereği fazlalığın sebebi ile ilgili olarak süresi içerisinde belge ve bilgilerin Çobanbey Gümrük Müdürlüğü'ne sunulması, aksi halde işlem tesis edileceğinin bildirildiği, olayda üzerinde durulması gereken konunun Çobanbey Gümrük Müdürlüğünce yapılan işlemin fazla çıkan eşyalara ilişkin olduğu ve yetkili müdürlükçe işlem tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : İlgili mevzuat ve hukuki değerlendirme bölümlerinde ayrıntısına yer verilen düzenlemeler uyarınca, dava konusu işlemi tesis etme yetkisi bulunan Çobanbey Gümrük Müdürlüğünün yetkili olmadığı gerekçesiyle verilen Mahkeme kararının, davanın kısmen kabulüne ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin istinaf istemini reddeden vergi dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mersin Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğünce tescilli ... tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın beyana göre fazla olduğunun tespit edildiğinden bahisle Çobanbey Gümrük Müdürlüğünce, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi uyarınca asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına alınan ceza kararına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde; "Gümrük İdaresi veya İdareleri" deyiminin, gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin kısmen veya tamamen yerine getirildiği merkez veya taşra teşkilatındaki hiyerarşik yönetim birimlerinin tamamını, 12. fıkrasında, "Gümrük gözetimi" deyiminin, gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere Gümrük İdareleri tarafından genel olarak uygulanan işlemleri; 13. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, “Gümrük kontrolü” deyimi, Türkiye Gümrük Bölgesi ile diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, nakil ve nihai kullanımını ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın durumunu düzenleyen gümrük mevzuatı ve diğer mevzuatın doğru uygulanmasını sağlamak için gümrük idareleri tarafından yürütülen; eşyanın muayenesi, beyanname verileri ile elektronik veya yazılı belgelerin varlığının ve gerçekliğinin doğrulanması, işletmelerin hesap ve diğer kayıtlarının incelenmesi, taşıma araçlarının kontrolü, bagajların ve kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları diğer eşyanın kontrolü ile resmi araştırmalar ve diğer benzeri diğer işlemlerin yapılması gibi özel işlemlerin yerine getirilmesini ifade edeceği; 36. maddesinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın girişinden itibaren gümrük gözetimine tabi olduğu, bunların yürürlükteki hükümlere uygun olarak gümrük idareleri tarafından denetleneceği, söz konusu eşyanın gümrük statüleri belirleninceye, serbest dolaşımda olmayan eşyanın ise 77. maddenin 1. fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, gümrük statüleri değişinceye ya da serbest bölgeye girinceye yahut 163 ve 164. maddeler gereğince yeniden ihraç veya imha edilinceye kadar gümrüğün gözetimi altında kalacağı, 84. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihindeki şekliyle; ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerinin uygulanacağı, 2. fıkrasında; gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye, bir iç gümrük idaresinden diğer bir iç gümrük idaresine taşınmasına izin verecekleri, 86. maddesinin olay tarihindeki şekliyle; asıl sorumlunun eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu, asıl sorumlunun yükümlülükleri saklı kalmak üzere, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcının da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü oldukları kurala bağlanmış, 87. maddesinin 1. fıkrasında; transit rejiminin işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile istisnaların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiş, 183. maddesinin 1. fıkrasında ise; gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğünün doğacağı öngörülmüştür.
4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen şekliyle; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksiklik veya fazlalık tespit edilmesi hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (c) veya (d) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildikten sonra (d) bendinde, beyana göre fazla olduğunun tespit edilmesi hâlinde, fazla çıkan eşyanın gümrük vergileri kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
07/10/2009 tarih ve 27369 Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin "Ulusal transit rejiminde serbest dolaşımda olmayan eşyada beyana aykırılık" başlıklı 239. maddesinin 2. fıkrasında; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilerek, ulusal transit rejimi altında taşınan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, varış gümrük idaresince yapılan kontrol ve muayenesi sonucunda eşyanın beyanda belirtilen cinsine uygun olmakla birlikte beyana göre fazla çıkması halinde; a) fazla çıkan eşyanın geçici depolama yeri veya antrepoya alınacağı, talep edilmesi halinde, beyana konu diğer eşyanın gümrük işlemlerine devam edileceği, beyannameye ekli fatura ve ticari belgelerde kayıtlı bilgilerden fazlalığın yanlış beyan sebebiyle ortaya çıktığı anlaşılırsa, fazla eşyaya ilişkin rejim beyanında bulunulmasına izin verileceği, aksi halde, fazlalığın mahrecindeki fazla yüklemeden veya yanlış beyandan kaynaklandığının, 28 gün içerisinde ispat edilmesi gerektiği, bu sürenin yazılı başvuru halinde 28 gün daha uzatılabileceği, yükümlüsünce süresi içerisinde ispat edilmesi halinde, fazla eşyaya ilişkin rejim beyanında bulunulmasına izin verileceği, süresi içerisinde ispat edilememesi halinde, Kanun'un varış gümrük idaresince hareket gümrük idaresine bildirimde bulunulmasını müteakip hareket gümrük idaresince rejimin ibra edileceği, b) Türkiye Gümrük Bölgesinin dışına çıkarılacak eşya için, fazla çıkan eşya ile beyan edilen eşyanın aynı olması durumunda, tespit edilen fazlalığın transit refakat belgesine ve sisteme gerekli açıklamalar yapılarak kaydedileceği ve transit rejimi sonlandırılarak eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılmasına izin verileceği, ayrıca, hareket veya giriş gümrük idaresine bilgi verileceği, çıkış gümrük idaresinde, beyan edilen serbest dolaşımda bulunmayan eşyaya ilaveten farklı eşya tespit edilmesi halinde ise, durumun transit refakat belgesine ve sisteme gerekli açıklamalar yapılarak kaydedileceği, transit rejimi sonlandırılarak beyan edilen eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılmasına izin verileceği, ancak farklı çıkan eşyanın yurtdışına çıkışına izin verilmeyeceği, farklı eşya bulunması durumunun mahrecindeki yüklemeden veya yanlış beyandan kaynaklandığının 28 gün içerisinde ispat edilmesi gerektiği, bu sürenin yazılı başvuru halinde 28 gün daha uzatılabileceği, yükümlüsünce süresi içerisinde ispat edilmesi halinde, bu eşyanın yurtdışı edilmesine ya da transit rejimine tabi tutulmasına izin verileceği, süresi içerisinde ispat edilememesi halinde, Kanunun 235. maddesinin beşinci fıkrasının (d) bendi uyarınca işlem yapılacağı, ayrıca, hareket veya giriş gümrük idaresine bilgi verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi uyarınca ceza kesilebilmesi için, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre fazla olması gerekmektedir.
Olayda, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresince yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre fazla olduğunun tespit edildiğinden bahisle ve tespiti yapan varış gümrük idaresince 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi uyarınca idari yaptırım uygulanmıştır. Şu halde mevcut duruma uygulanacak idari yaptırımı uygulayacak idari makamın tespiti yapan varış gümrük idaresi olacağı 4458 sayılı Kanun'la düzenlendiğinden kanunilik ilkesinin ihlal edildiğinden bahsedilemez.
Kaldı ki, 4458 sayılı Kanun'un 87. maddesinin 1. fıkrasında, transit rejiminin işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile istisnaların yönetmelikle belirleneceğine dair hükümlere istinaden Gümrük Yönetmeliği'nin 239. maddesinin 2. fıkrasında mevcut durumda varış gümrük idaresince Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi uyarınca işlem yapacağı, ayrıca, hareket veya giriş gümrük idaresine bilgi vereceğinin açıkça belirlenmiş olması nedeniyle, tespiti yapan varış gümrük idaresinin işlem tesis etme yetkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, temyize konu edilen karar; dava konusu işlemi tesis etme yetkisinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine giriş işlemlerini gerçekleştirerek anılan rejime tabi tutan Mersin Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğünde olduğu, bu nedenle eşyanın sevk edildiği Çobanbey Gümrük Müdürlüğünce işlem tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine dayanmakta ise de, yukarıda Kanun ve Yönetmeliğin değinilen maddelerinin değerlendirilmesinden davalı idarenin (Çobanbey Gümrük Müdürlüğü) işlem tesis etme yetkisinin bulunduğu sonucuna varılması karşısında, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden Mahkeme kararının, işlemin kısmen iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine dair vergi dava dairesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 20/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.