Danıştay danistay 2023/3027 E. 2025/1969 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3027
Karar No : 2025/1969

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı ... gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen eşyanın ... pozisyonunda sınıflandırılması gerektiğinden bahisle fazladan ödenen gümrük vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, davalı idarece davacı adına tescilli dava dışı ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "..." ticari tanımlı eşyanın ihtirazi kayıtla beyan edilmesi sonrasında 30/12/2019 tarih ve 30994 sayılı 1.mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan 1951 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveli ile 15. fasıl notlarındaki yapılan değişiklik sonucu, eşyanın gümrük laboratuvarında yeniden analiz edildiği ve düzenlenen tahlil raporuna istinaden iddia olunan ... gümrük tarife istatistik pozisyonunda sınıflandırılmasına karar verildiğinden davacının itirazının kabul edildiği; uyuşmazlığa konu beyannameye ilişkin olarak ihtirazi kayıt dilekçesi verildiği halde Gümrük Kanunu'nun 242. maddesine istinaden süresi içerisinde itiraz edilmediği, bu sebeple kesinleşmiş bir işlem hükmünde olduğundan bahisle davacının talebinin reddedildiği görülmekteyse de; anılan dava dışı beyanname için pozisyon itirazının değerlendirilmesinde ... pozisyonunda beyan edilen "..." ticari tanımlı eşyanın, kimyasal analizi sonucu ... pozisyonunda sınıflandırılması gerektiğinin belirlendiği, Resmi Gazete'de yayımlanan düzenleme ile 15. fasıl notlarında yapılan değişikliğin de bu doğrultuda olduğu, bu haliyle eşyanın ... pozisyonunda sınıflandırılması gerektiği konusunda tereddüt bulunmadığı anlaşıldığından, davacı tarafından yapılan başvurunun fasıl notlarındaki değişiklikten sonra yapıldığından bahisle reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlığın çözümünün davacı tarafından ithal edilen eşyanın iddia olunan gümrük tarife istatistik pozisyonunda sınıflandırılıp sınıflandırılmayacağının belirlenmesini icap ettirdiği, bu belirlemenin ise, eşyanın teknik özelliklerinin tespitini ve elde edilecek verilerin yorumunu gerektirdiği, gümrük vergisine ilişkin uyuşmazlıklarda, tahakkuk işleminin unsurları yönünden hukuka uygunluğunun anılan işlem için öngörülen idari prosedürün usulüne uygun olarak tamamlanması üzerine açılan davada denetlenebileceği, bu itibarla olayda, açıkça yanlışlıkla alınan veya fuzulen tahakkuk eden veya tahsil edilen bir verginin söz konusu olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı ... gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen eşyanın ... pozisyonunda sınıflandırılması gerektiğinden bahisle fazladan ödenen gümrük vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 58. maddesinin 2. fıkrasında, bir gümrük rejimine tabi tutulmak istenen eşyanın, bu rejime uygun şekilde yetkili gümrük idaresine beyan edileceği; 67. maddesinin 2. fıkrasında, bir beyannamenin iki veya daha fazla kalemi kapsaması halinde, her kaleme ilişkin bilgilerin ayrı bir beyan sayılacağı; 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan; 4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, adına tescilli dava dışı bir serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya ile aynı eşyanın uyuşmazlığa konu beyanname ile ithal edildiği, söz konusu dava dışı beyanname muhteviyatı ... gümrük tarife istatistik pozisyonunda ihtirazi kayıtla beyan edilen eşyanın itirazı doğrultusunda ... pozisyonunda sınıflandırılması gerektiğinin ortaya konulduğundan bahisle fazladan ödenen gümrük vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemece, davacı tarafından ithal edilen eşyanın dava dışı beyanname muhteviyatı eşya ile aynı eşya olduğunun kabulü suretiyle hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, her bir gümrük beyannamesi veya beyannamenin her bir kalemi ile beyana konu eşya özelinde yapılan beyanın birbirinden bağımsız olduğu sonucuna varılmaktadır.
Olayda, uyuşmazlığın çözümünün, davacı tarafından ithal edilen eşyanın dahil olduğu gümrük tarife istatistik pozisyonunun belirlenmesini zorunlu kıldığı, bu belirlemenin ise, ancak eşyanın teknik özelliklerinin incelenmesi suretiyle ortaya konulmasını ve elde edilecek verilerin gümrük tarife cetvelinin tarifenin yorumu ile ilgili genel kurallarının ve Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesindeki açıklama notlarının yorumunu gerektirmesi nedeniyle, ortada, açıkça yanlışlıkla alınan veya fuzulen tahsil edilen bir verginin söz konusu olmadığı, dolayısıyla davacının geri verme isteminin 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna varıldığından, davaya konu işlemde hukuka aykırılık, bölge idare mahkemesi kararının, işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararda isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 26/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.