Danıştay danistay 2023/2668 E. 2025/2082 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2668
Karar No : 2025/2082

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Türkiye Gıda Sanayi Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına 10/07/2018 ila 07/08/2018 tarihleri arasında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesinin beyanname sırasına göre tahsis yöntemi sisteminin devreye alınması beklenilmeden tescil edildiği ve "956" kodlu ithal lisans belgesinin silinip işlem yapılarak anılan ithalat beyannamelerinde aşım yapıldığından bahisle toplu konut fonu ve katma değer vergisi ek tahakkukları ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacının tarife kontenjanından yararlanmak amacıyla usulüne uygun olarak serbest dolaşıma giriş beyannamelerini tescil ettirdiği, kota aşımı bulunması halinde Avrupa Birliği Çıkışlı Bazı İşlenmiş Tarım Ürünleri İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de yer alan tarife kontenjanlarına yönelik uygulama prensipleri uyarınca sistemin beyannamelerin tescillerine izin vermeyerek durumdan davacının mesaj ile bilgilendirilmesi gerekirken bu hususun gerçekleşmediği, anılan nedenlerle, mevzuat hükümleri ve idarenin uygulaması dahilinde hareket ettiğini öngörerek işlemleri tamamlanan davacı hakkında, aradan geçen uzun zaman akabinde somut bir tespit ve delil bulunmaksızın işlem tesis edilmesinin hukuk devleti kapsamında belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, öte yandan, tarife kontenjanına dair bilgisayar sisteminin devreye alınmasından sonra beyannamelerin tescil edildiği ve talep toplama yöntemine münhasır olan ithalat lisans belgesinin ise vergilendirmeye etkili bir unsur olmadığından davacının kontenjan aşımı yaptığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İhtilafa konu beyannamelerin tarife kontenjanına dair sistemin devreye alınmasından önce tescil ettirildiği, sistem tarafından izin verilmiş olsa dahi kontenjan aşımı bulunduğundan davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Kararın 10/07/2018 tarihli serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin kısmına dair temyiz isteminin ihtilafa konu işlemlerin 3 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra davacıya tebliğ edildiği gerekçesiyle reddi, öte yandan, diğer beyannameler yönünden; tahakkuklara dair hüküm fıkrasının tarife kontenjanı aşımı bulunduğundan bozulması, para cezalarına ilişkin hüküm fıkrasına dair temyiz isteminin ise, davacının aşımda bulunduğunun kendisine usulüne uygun bir biçimde bildirilmediği gerekçesiyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 10/07/2018 ila 07/08/2018 tarihleri arasında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesinin beyanname sırasına göre tahsis yöntemi sisteminin devreye alınması beklenilmeden tescil edildiği ve "956" kodlu ithal lisans belgesinin silinip işlem yapılarak anılan ithalat beyannamelerinde aşım yapıldığından bahisle toplu konut fonu ve katma değer vergisi ek tahakkukları ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasında; gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı, 2. fıkrasında; eşya ticaretine ilişkin özel hükümlerle belirlenmiş diğer önlemlerin, gerektiği takdirde, söz konusu eşyanın tarife pozisyonuna göre uygulanacağı, 3. fıkrasında; Gümrük Tarifesinin a) Bakanlar Kurulunca kabul edilen Türk Gümrük Tarife Cetvelini, b) tamamen veya kısmen Türk Gümrük Tarife Cetveline dayanan veya bu cetvele alt açılımlar ekleyen ve eşya ticaretine ilişkin tarife önlemlerinin uygulanması için tespit edilen diğer cetvelleri, c) Türk Gümrük Tarifesinin kapsadığı eşyaya uygulanacak; - Gümrük vergi oranlarını, - Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde alınan ithalat vergilerini, d) Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamalarını, e) Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını, f) ithalat vergilerinde, bazı eşyaya şartlı olarak uygulanacak muafiyet veya indirim uygulamalarını, g) yukarıdakilerin dışında kalan diğer tarife uygulamalarını kapsayacağı, 73. maddesinin 1. ve 3. fıkralarında; gümrük idarelerinin, eşyanın tesliminden sonra ve beyannamedeki bilgilerin doğruluğunu saptamak amacıyla, eşyanın ithal veya ihraç işlemlerini veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verileri kontrol edebilecekleri, beyannamenin incelenmesi veya eşyanın tesliminden sonraki kontrolü sonucunda, ilgili gümrük rejimine ilişkin hükümlerin yanlış veya eksik bilgilere dayanarak uygulandığının saptanması halinde, gümrük idarelerinin Kanun'da yer alan cezai hükümler saklı kalmak üzere, beyanı yeni bulgulara göre düzeltmek için gerekli işlemleri yapacakları belirtilmiştir.
Anılan Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının 6455 sayılı Kanun'la değişik (a) bendinde ise; serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, 15. maddede belirtilen gümrük tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınacağı karara bağlanmıştır.
Öte yandan, 13/8/2007 tarihli ve 2007/12555 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Avrupa Birliği Çıkışlı Bazı İşlenmiş Tarım Ürünleri İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar ve 14/4/2010 tarihli ve 2010/339 sayılı İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Karara dayanılarak hazırlanan 07/07/2018 tarih ve 30471 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Birliği Çıkışlı Bazı İşlenmiş Tarım Ürünleri İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'in 4. maddesinin 12. fıkrasında; beyanname sırasına göre tahsis yöntemine göre dağıtılan tarife kontenjanlarının tamamının tahsis edilmesini müteakiben bir sonraki tarife kontenjanı dönemine kadar kontenjan dâhilinde gümrük beyannamesi tesciline sistem tarafından izin verilmeyeceği, 8. maddesinin 6. fıkrasında ise; tarife kontenjanlarına ilişkin tahsisatın tarife kontenjanı konusu ürüne ilişkin gümrük beyannamesinin tescil numarası sırası esas alınarak, beyan edilen miktarla sınırlı olmak kaydıyla sırasıyla sonuçlandırılacağı, bu şekilde tahsis edilen miktarın toplam tarife kontenjanından düşüm yapılarak kontenjanın tamamının tahsis edileceği, tarife kontenjanından faydalanmak üzere talep edilen miktarın mevcut tarife kontenjanı miktarını aşması halinde sistem tarafından firmaya bilgilendirme mesajının gönderileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararda her ne kadar davalı idarece işletimi yapılarak devreye alınan bilgisayar sistemince tarife kontenjan miktarı aşılmasına rağmen davacının beyannamelerinin tesciline izin verilmesi ve mesaj ile bilgilendirme yapılmaksızın aradan geçen uzun zaman akabinde somut bir tespit ve delil de bulunmadan tesis edilen işlemin belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle ihtilafa konu tahakkuk ve para cezasının iptaline karar verilmiş ise de; dosyanın ve Dairemizin 2024/315 Esasına kayıtlı dosyadaki davalı idare beyanlarının incelenmesinden; Ticaret Bakanlığı Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğünce sistemsel bir arızanın meydana gelmesi nedeniyle olması gerekenden daha fazla tarife kontenjanının sistemde göründüğü ve limit aşımı halinde dahi Bakanlık internet sayfasının ilgili sekmesinin eksik düşümden kaynaklı hatalı sonuç verdiği, anılan nedenle, ithalatçılara limit aşımı nedeniyle gönderilmesi gereken uyarı mesajının da gönderilemediği, sistem izin vermiş olsa dahi tarife kontenjanını aşacak şekilde tavizli vergi ile ithalat yapılamayacağının bildirildiği anlaşılmış olup, bu durumda, tarife kontenjanın aşıldığı olayda, davalı idare sisteminin beyanname tesciline izin vererek ithalatçılara uyarı amacıyla bilgilendirme mesajı göndermemesi tek başına ihtilafa konu ek tahakkukları hukuka aykırı kılan bir husus olmadığı gibi, tarife kontenjanının aşılmadığı yönünde davacı tarafından somut bir delil de ortaya konulamadığından temyize konu kararın ek tahakkuklara ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Temyize konu kararın para cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz istemine gelince;
İhtilafa konu beyannamelere ilişkin olarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca para cezası karara bağlanmış ise de; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca tarife kontenjanının uygulanması ve sistemsel işleyişten idarenin sorumluluğu açık olup, davacının kontenjan aşımında bulunduğunun kendisine usulüne uygun bir biçimde bildirilmediği ve davacıya sistem tarafından uyarı mesajı gönderildiği hususunun da davalı idarece iddia ve ispat edilmediği olayda, 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasında hukuka uygunluk, yazılı gerekçeyle para cezasının iptali yolunda verilen kararda ise, sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen de reddine,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının para cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
3\. Kararın,ek tahakkukların iptaline dair hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 29/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.