Danıştay danistay 2023/2295 E. 2025/2108 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2295
Karar No : 2025/2108

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Havalimanı Kargo Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sistem Lojistik Hizmetler Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL :... Şubesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Atatürk Havalimanı Kargo Gümrük Müdürlüğüne ... sayılı konşimentoya bağlı olarak gelen ve aynı zamanda taşıyıcı da olan davacı adına düzenlenmiş ...tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi kapsamında “kot kumaşı, metal fermuar, metal kot düğme, t-shirt, led tabela(bataryalı)” olarak beyan edilen eşyaların fiziki muayene neticesinde 6 marka ve 30 farklı modelde 4.167 adet cep telefonu ve 20 adet batarya olduğunun tespit edildiğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, dava dışı ... Ev Tekstil E-Ticaret Gıda İnşaat Turizm Tekstil Elektrik Elektronik Limited Şirketi tarafından ithal edilerek... sefer sayılı uçakla... Ag. firması tarafından Hong Kong'dan İstanbul'a transfer edilen ve davacı adına düzenlendiği anlaşılan 15/01/2018 tarih ve ... sayılı Transit Refakat Belgesi kapsamında karayolu ile İzmir'e transfer edilecek eşya ile ilgili gümrük kontrolünde eşyanın beyan edilen 2 kap 920 kg “kot kumaşı, metal fermuar, metal kot düğme, t-shirt, led tabela(bataryalı)” cinsi eşyalardan farklı olarak 6 marka ve 30 farklı modelde 4.167 adet cep telefonu ve 20 adet ... marka batarya olduğunun tespit edilmesi üzerine asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına uyuşmazlık konusu para cezası kararının alındığı anlaşılmakta ise de, eşyanın Hong Kong'dan İstanbul'a transferini gerçekleştiren ve davacı yanında dosyaya müdahil olan ... Ag. firmasının sunduğu müdahale dilekçesinden anlaşılacağı üzere, gönderici firmanın Hong Kong'da bulunduğu ve firmaya tanınan özel statü gereği havaalanında x-ray cihazından geçirilmeden ihracat işlemlerinin gerçekleştirildiği, bu nedenle beyan edilen eşya ile kutularda yer alan eşyanın aynı olup olmadığının kontrolünün yapılamadığı, ihracatçı firmanın beyanına göre de, Gürcistan'a gitmesi gereken eşyanın Türkiye'ye ve Türkiye'ye gelmesi gereken eşyanın ise Gürcistan'a gönderildiğinin anlaşıldığı, yurt dışından ithal edilip, başka bir firma tarafından hata sonucu beyandan farklı şekilde yurda gönderilen eşyanın, yalnızca İstanbul'dan İzmir'e kara yoluyla taşımasını gerçekleştirmek amacıyla davacı adına transit refakat belgesi adına düzenlendiği, bu nedenle farklı çıkan eşyadan davacının sorumlu tutulamayacağının anlaşılması karşısında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının asıl sorumlu sıfatıyla beyanında sorumlu olduğu bu nedenle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, eşyanın taşıyıcısı olduğu ve gümrükten henüz teslim almadığı bir eşyayla ilgili sorumluluğunun bulunmadığı; müdahil tarafından da, ihracatçının "known shipper" statüsü nedeniyle x-ray cihazından geçirilmemiş kargo içerikleri nedeniyle davacının sorumlu tutulamayacağı belirtilerek istemin reddi gerektiğini savunmuşlardır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, transit refakat belgesi kapsamında taşınan eşyalara ilişkin olarak transit rejimi kapsamında asıl sorumlu sıfatıyla adına transit refakat belgesi düzenlenmiş olan davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan şekli uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Göndericisinin Çin Halk Cumhuriyeti Hong Kong bölgesinde mukim ... Industrial Ltd. isimli firma ve İzmir’de mukim alıcısının ise ... Ev Tekstil E-Ticaret Gıda İnşaat Turizm Tekstil Elektrik Elektronik Limited Şirketi olan eşyaların anılan firma adına kayıtlı ...sayılı konşimentoya bağlı olarak taşıyıcılık hizmetlerini yürüten Lufthansa Cargo firması tarafından Atatürk Havalimanı Kargo Gümrük Müdürlüğüne getirildiği ve alt taşıyıcı davacı tarafından alıcısına teslim edilecek olan eşyaların konşimentoya ve ekli belgelere göre 2 kap 920 kg “kot kumaşı, metal fermuar, metal kot düğme, t-shirt, led tabela(bataryalı)” olarak beyan edildikleri, hem eşyaların alt taşıyıcısı olan hem de adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi kapsamında asıl sorumlu olan davacının eşyaları İzmir’e taşıyabilmesi için gümrük işlemlerinin yapıldığı aşamada kırmızı hattaki fiziki muayenede eşyaların beyan edilenden farklı olarak 6 marka ve 30 farklı modelde 4167 adet cep telefonu ve 20 adet ... batarya olduğunun anlaşılması üzerine gümrük yetkililerince 15/01/2018 tarihli tutanağın imza altına alınarak asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının olay tarihinde yürülükte olan şekli uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında para cezası kararı alındığı anlaşılmış olup, işbu işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 16. fıkrasında; gümrük beyanının eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade edeceği, 17. fıkrasında; beyan sahibinin, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi olduğu, 20. maddesinin 5911 sayılı Kanun ile değişik (a) bendinde; "rejim hak sahibi" deyiminin, kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların veya yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade ettiği, (b) bendinde; transit rejiminde rejim hak sahibine "asıl sorumlu" denileceği, 84. maddesinin 1. fıkrasında, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmamış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerine tabi olduğu; 2. fıkrasında, gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye veya bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınmasına izin verebileceği; 86. maddesinde, asıl sorumluların eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü oldukları, bu kişilerin yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcının da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü oldukları düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 235. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle 5. fıkrasında, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası alınacağı belirtilmiştir.
Gümrük Yönetmeliği'nin 212. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "rejim hak sahibi (asıl sorumlu)"nin, transit rejimi beyanında bulunan veya hesabına transit rejimi beyanında bulunulan ve transit rejimi kapsamında gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olan kişiyi ifade ettiği, 243. maddesinde ise, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilerek transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın giriş gümrük idaresinde yapılan kontrolü neticesinde, beyan edilenden açıkça farklı olduğu tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilen ve gümrük vergileri ve/veya ticaret politikası önlemleri açısından farklılık oluşturan eşya, belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olarak kabul edileceği, Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca idari para cezasının uygulanmasını müteakip eşyanın sevkine izin verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, rejim hak sahibi (asıl sorumlu), transit rejimi kapsamında taşınan eşyayı ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olup, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu takdirde gümrük idaresine karşı gümrük vergilerinden dolayı sorumluluğu bulunmaktadır. Öte yandan, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte olan şekline göre Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası alınacağı belirtilmiştir.
Olayda, taşıyıcısının ve aynı zamanda asıl sorumlusunun davacı olduğu anlaşılan Transit Refakat Belgesi Belgesi muhteviyatı eşyada yapılan aramada beyan edilen “kot kumaşı, metal fermuar, metal kot düğme, t-shirt, led tabela(bataryalı)” cinsi eşyanın yerine belirgin şekilde farklı cinste 6 marka ve 30 farklı modelde 4167 adet cep telefonu ve 20 adet ... batarya cinsi eşyaların bulunduğunun tespiti üzerine dava konusu para cezası kararının alındığı anlaşılmıştır.
Öte yandan, davacı ve müdahil tarafından eşyanın ihracatçısı Hong Kong'da mukim Shine Asia Industrial Ltd. isimli firmanın "known shipper" statüsü nedeniyle x-ray cihazından geçirilmemiş kargo içeriklerinden sorumlu tutulmamaları gerektiği, ihracatçı firmanın beyanına göre de, Gürcistan'a gitmesi gereken eşyanın Türkiye'ye ve Türkiye'ye gelmesi gereken eşyanın ise Gürcistan'a gönderildiğinin ileri sürüldüğü görülmekte ise de, dosya kapsamında ihracatçı firma tarafından gönderilmiş bir özür mektubu haricinde resmi makamlar tarafından düzenlenmiş ve bu durumu izah eder niteliğe havi bir belgenin bulunmadığının anlaşılması karşısında, transit refakat belgesi kapsamı eşyalara ilişkin olarak asıl sorumlu davacı adına tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 29/05/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca ceza kesilebilmesi için transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olması gerekmekte olup, bir eşyanın belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun kabul edilebilmesi için de giriş gümrük idaresinde yapılan kontrolü neticesinde, beyan edilenden açıkça farklı olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi gerekmektedir.
Olayda ise, transit beyannamesi kapsamında beyan edilene nazaran belirgin bir şekilde farklı cinste eşya değil, beyanname muhteviyatında yer alan eşyanın beyan harici olduğu tespit edilen eşyaların mevcudiyeti söz konusudur.
Açıklanan nedenlerle, anılan madde hükmünün olayda uygulanma imkanı mevcut olmayıp, belirtilen hüküm dayanak gösterilmek suretiyle karara bağlanan para cezasında hukuka uygunluk bulunmadığından, yazılı gerekçeyle verilen ve sonucu itibarıyla yerinde olan karara yönelik temyiz isteminin reddi gerektiği oyu ile Dairemiz kararına katılmıyorum.