Danıştay danistay 2023/1665 E. 2025/1429 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1665
Karar No : 2025/1429

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... firması adına kayıtlı .../... plakalı çekici ve dorse türü araçlar için yurtta kalış süresinin geçerli mazeret olmaksızın aşılması ve aracın yurt içinde bırakılması suretiyle geçici ithalat rejimi hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle, araç şoförü davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla, Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği'nin (Seri No:1) 19. maddesinin 1. fıkrasında, geçici ithaline izin verilen kişisel ve ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının getiriliş amacı dışında kullanılması, bir başkasına kiralanması, ödünç verilmesi, başka bir şahsa izinsiz devredilmesi, satılması, hak sahibi olmayan kişilerce kullanılması, taşıtla birlikte giren ve belgelerinde kayıtlı olan parçalarının izinsiz olarak değiştirilmesi, yurtta kalma süreleri içerisinde yurt dışına çıkarılmaması veya herhangi bir gümrük idaresine teslim edilmemesi hâlinde, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesi uyarınca işlem yapılacağı ve geçici ithal izni iptal edilerek taşıtın gümrük idaresince teslim alınacağının düzenlendiği, olayda ise, 21/03/2021 tarihinde yurda giriş yapan araç için ceza kararının düzenlendiği tarihe kadar herhangi bir gümrük idaresine başvuruda bulunulmadığından bahisle dava konusu ceza kararının alındığı, ticari kullanıma mahsus aracın süresi içerisinde yurt dışı çıkışı yapılmadığı açık olmakla birlikte, aracın getiriliş amacı dışında kullanıldığına ilişkin davalı idarece yapılmış herhangi bir tespit bulunmadığından, 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesinin anılan bendi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden; davacının ... firmasına ait çekiciyi ve dorseyi sevk ve idare etmekle görevli "şoför" olduğu, gümrük gözetimindeki eşyayı 4458 sayılı Kanun'a aykırı olarak gümrük gözetiminden çıkardığı veya çıkarılmasına iştirak ettiği veya anılan Kanun'un 183. maddesinin 3. fıkrasında sayılan diğer haller kapsamında gümrük yükümlüsü sayılmasını gerektirir herhangi bir somut olgunun ortaya konulamadığı, bu nedenle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Süresinde aracı yurt dışı etmeyen davacı hakkında tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrası uyarınca süresi içerisinde yurttan çıkarılmayan aracın şoförü olarak sorumluluğu bulunan davacı adına (a) bendine göre tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
... firması adına kayıtlı... plakalı çekici ve dorse türü araçlar için yurtta kalış süresinin geçerli mazeret olmaksızın aşılması ve aracın yurt içinde bırakılması suretiyle geçici ithalat rejimi hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle, araç şoförü davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen ve olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle 238. maddesinin 1. fıkrasında, 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç olmak üzere, (a) bendinde, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, (b) bendinde, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin rejim ihlallerinde, gümrük vergileri tutarının dörtte biri, (d) bendinde, (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun'a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar idari para cezası verileceği, 2. fıkrasında, 1. fıkranın (c) ve (d) bentlerinde belirtilen eşyanın, yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezası verileceğinin düzenlendiği, anılan maddede atıf yapılan 241. maddesinin 3. fıkrasının (l) bendinde; geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen taşıtın verilen sürenin bitimini takiben bir ay içerisinde yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması halinde usulsüzlük cezasının 1. fıkrada belirtilen miktarın iki katı, 4. fıkrasının (g) bendinde, aynı eylemin iki ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde dört katı, 5. maddesinin (b) bendinde, üç ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde altı katı olarak uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
4458 sayılı Kanun'un 183. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğünün doğacağı, 2. fıkrasında, gümrük yükümlülüğünün, eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığı tarihte başlayacağı, 3. fıkrasında, bu Kanun hükümlerine göre; (a) eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran kişilerin, (b) bu çıkarma işine iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, (c) söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, (d) eşyanın geçici depolanmasında veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişilerin gümrük vergilerinden sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, 22/04/2011 tarih ve 27913 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliğinin (Seri No:1) 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarına otuz güne kadar süre verileceği; 17. maddesinin 1. fıkrasında, taşıt sahipleri, sürücüleri veya firma yetkilileri tarafından herhangi bir gümrük idaresine süresi içerisinde yapılacak müracaatla; kaza, yangın gibi beklenmeyen haller, herkesçe bilinen olağan dışı durumlar, hastalık ve tutukluluk hali gibi olayların taşıtın yurtta kalma süresi içerisinde cereyan ettiğinin resmi belgelerle ispatlanması ya da ihracatçının yükünü zamanında tedarik edememesi nedeniyle yüklemenin gecikmesi hâlinde bunun ihracatçıdan alınacak belge ile kanıtlanması durumunda, süre uzatım talebinde bulunabilecekleri düzenlenmiş; olay tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin 1. fıkrasında ise, geçici ithaline izin verilen kişisel ve ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının; getiriliş amacı dışında kullanılması, bir başkasına kiralanması, ödünç verilmesi, başka bir şahsa izinsiz devredilmesi, satılması, hak sahibi olmayan kişilerce kullanılması, taşıtla birlikte giren ve belgelerinde kayıtlı olan parçalarının izinsiz olarak değiştirilmesi, yurtta kalma süreleri içerisinde yurt dışına çıkarılmaması veya herhangi bir gümrük idaresine teslim edilmemesi hâlinde, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Kanun'un 238. maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılacağı ve geçici ithal izni iptal edilerek taşıtın gümrük idaresince teslim alınacağı; 20. maddesinde ise giriş gümrük idarelerince, şartların ihlali nedeniyle tahakkuk ettirilecek gümrük vergileri ile ilgili olarak herhangi bir belge ibraz edilmeksizin programa kayden Türkiye’ye geçici girişi yapılan taşıtlar ile yabancı taşıtlar geçici giriş formu kapsamı taşıtlar için ilgili kişinin nezdinde takibat işlemlerine başlanılacağı kuralı öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda izah edilen mevzuat hükümlerinden, 4458 sayılı Kanun'un 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen ve olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle 238. maddesinde, rejim hükümlerinin ihlali ile yurtta kalış süresinin ihlali şeklinde ikili bir ayrıma gidildiği ve süre ihlali halinde ceza miktarında yükümlüler lehine değişiklik yapıldığı, geçici ithalat rejimi kapsamında ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının yurtta kalış süresinin ihlali halinde öncelikle 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ve 5. fıkrasının (b) bentleri dikkate alınarak izin süresinin bitiminden itibaren üç ayı aşmayan süreler için anılan bentler uyarınca işlem yapılması, üç ay dolduktan sonra ise, 238. maddenin 1. fıkrasının (d) bendine göre gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun'a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar idari para cezası verileceği, akabinde, eşyanın, yapılacak tebligattan itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezası verileceğinin hükme bağlandığı, 4458 sayılı Kanun'un 183. maddesine göre idari para cezasına bağlanan eyleme iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, ... firması adına kayıtlı .../... plakalı ticari kullanıma mahsus aracın, geçici ithalat rejimi kapsamında 21/03/2021 tarihinde şoför olan davacı tarafından verilen beyanname ile yurda girişinin sağlandığı, bu durumun dava dilekçesinde davacı tarafından da kabul edildiği, öte yandan, aracın Mersin ilinde... isimli şahsa teslim edildiği iddiasına ise, bu iddiayı doğrulayacak bilgi ve belgelerin dosyaya sunulmadığı görüldüğünden itibar edilmediği, dolayısıyla, ceza tarihi itibarıyla çıkış işlemlerinin gerçekleştirilmemesi ve davalı idarece aracın akıbetinin de bilinmemesi nedeniyle olayda rejim ihlalinin bulunduğu açıktır.
Bu durumda, süresi içerisinde yurttan çıkarılmayan ve nerede olduğu da belirlenemeyen araç nedeniyle, geçici ithalat rejimi hükümlerinin ihlal edildiği sonucuna ulaşılan olayda, aracın şoförü olarak davacının ilgili maddede ifadesini bulan eylemi bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerden olduğu ve sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmış olup, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4\. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 07/04/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz başvurusu, ... firması adına kayıtlı .../... plakalı çekici ve dorse türü araçlar için yurtta kalış süresinin geçerli mazeret olmaksızın aşılması ve aracın yurt içinde bırakılması suretiyle geçici ithalat rejimi hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle, araç şoförü olan davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemi iptal eden Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istemiyle yapılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından dava dilekçesinde, aracı Zonguldak gümrük sahasında araç sahibi firma yetkilisinin talimatı doğrultusunda 500 TL ücret karşılığında Mersin iline getirdiği, burada ... Garajında yine ... isimli şahsa teslim ettiği, Zonguldak Gümrük Müdürlüğünde görevli memur tarafından kimliği üzerinden yurda giriş işlemleri yapıldığı, araçla herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, aracın geçici ithalat rejimi kapsamında yurda giriş yaptığını bilmediği ve gümrük idaresince de kendisine bu konuda bilgilendirme yapılmadığı yolundaki iddiaları karşısında, davalı idarece, aracın yurda girişi sırasında davacıya aracı belli bir süre sonunda yurt dışına çıkarmak zorunda olduğu, çıkarmaması halinde hakkında müeyyide uygulanacağı ve müeyyidenin ne olduğu, aracı başka bir kişi veya firmaya teslim etmemesi gerektiği veya teslim ettiği taktirde bu durumun kendi sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı yolunda bir tebliğde bulunup bulunulmadığı ve taahhüt alınıp alınmadığının belirsiz bırakıldığı görülmektedir. Ayrıca gümrük idaresince aracın başka bir kişi veya firma tarafından kullanılmasına müsaade edildiği hallerde de öncelikle bunlar nezdinde cezai işlemlerin gerçekleştirilmesi gerektiği hususu açık olup, idarece davacının dava konusu fiili bildiği ve bu fiilin gerçekleşmesine katkısının bulunduğuna dair hiç bir bilgi ve belgeyi dosyaya ibraz etmediği ve bu haliyle davacının firma yetkilisi tarafından verilen talimat doğrultusunda aracı yurda getirmesinin hakkında ceza kararı alınması için yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu cezanın dayanağını oluşturan 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesi kapsamında rejim ihlalinin bulunduğundan söz edilebilmesi için, aracın yurt dışına çıkarılması için gereken sürenin geçmiş olması yeterli olmayıp, ayrıca aracın ilgili olduğu kişi ya da firmalar (aracın kayıtlı olduğu firma ve aracın teslim edildiği kişiler vs.) nezdinde bir tespit yapılarak aracın yurt dışı edilemeyecek bir halde bulunduğunun belirlenmesi gerektiği, araç şoförünün yurda giriş esnasında kendisine konu hakkında gerekli bilgilendirmeler sağlanmadan ve taahhütler alınmadan doğrudan rejim ihlali nedeniyle işlem yapılmasının hukuka uygun bulunmadığı açıktır.
Bu itibarla, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, şoför olan davacının idaresinde yurda girişi yapılan aracın yurtta kalış süresini aşarak geçici ithalat rejimi hükümlerini ihlal ettiğinden bahisle alınan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemi iptal eden mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyoruz.