Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/7145
Karar No : 2025/442

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı/ANKARA

DAVANIN KONUSU :Laboratuvar denetçisi belgesine sahip kimya mühendisi olarak görev yapan davacı tarafından,11.12.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 'Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 5. fıkrasının 2. cümlesinde' yer alan "Bu koşullara ilave olarak laboratuvarların kapsamında kimyasal deneylerin bulunması halinde ilgili kalite kontrolü deneyleri konusunda en az iki yıl meslek içi ihtisas alanında laboratuvar denetçi belgesine sahip kimya mühendisi de istihdam edilir." düzenlemesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 5. bendindeki dava konusu düzenleme ile yapı malzemelerinin laboratuar deneylerinde kimya mühendisi denetçinin bulunmasının şarta bağlandığı, laboratuvarlara bu Yönetmelik değişikliği ile kimyasal deney bulundurup bulundurmama serbestisi ve buna bağlı olarak kimya mühendisi istihdam edip etmeme serbestisi verilerek denetçi belgesi sahibi kimya mühendislerinin çalışmaya dair sahip oldukları müktesep haklarının ortadan kaldırıldığı, bu serbestinin ise kimya mühendisi olan denetçi belgesi sahiplerinin müktesep haklarının zedelediği, idareye yapılan başvuruda bu hususun uygulamada kafa karışıklığına yol açtığını dile getirip denetçi belgelerinin geçerli olması nedeni ile kullanılabilir halde tutulması için işlem yapılmasının talep edildiği, alınan cevapta sadece denetçi belgelerinin geçerli olduğunun ifade edildiği, uygulamanın düzeltilmesine dair bir işlem yapılmadığı, anılan Yönetmelik'in düzenleyici olması ve sürekli uygulanması nedeniyle 6 maddesinin 5.bendinin yayımlanması ile ortaya uygulama boşluğu ortaya çıktığı, iptali istenen "laboratuvarın kapsamında kimyasal deneyimlerin bulunması halinde" ifadesinin yapı denetimine dair mevzuata aykırı olduğu, denetçi belgesi sahibi olan davacı dahil kimya mühendislerinin bu bilgi ile edindiği çalışma hakkının, müktesep hak olmaktan çıkarılıp ilim ve fenne rağmen laboratuvar sahibinin insiyatifine terk etmek sonucunu doğuracağı, buradaki idari uygulama boşluğunun düzenlemenin bu kısmının iptali ile yasal ve hem de rasyonel zemine kavuşacağı, iptal kararı ile eski uygulama devam edeceği için sorunun bu şekilde çözülmüş olacağı ileri sürülerek dava konusu işlemin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Dosyanın incelenmesinden, kimya mühendisi olan ve yapı malzemesi denetçisi olarak görev yapan davacı vekili tarafından, 11/12/2023 tarihli başvuru ile davacının 4708 sayılı kanun ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği gereği kimya mühendisi olarak Bakanlık tarafından kendisine verilen ... tarih ve ... sayılı "Denetçi Belgesi"nin 09/09/2022 tarihinde vize edildiği, 11/12/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan "Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile 14/02/2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinin uygulamada değişik yorumlara ve denetçi belgelerinin geçerliliğinin devam edip etmediğine dair endişelere yol açtığı, yapı denetimine dair mevzuatta müktesep hak olarak denetçi belgelerinin 11/12/2023 tarihinden sonra geçerliliğinin devam edip etmediğinin açıklığa kavuşturulması ve müktesep hakkın mevcudiyeti gözetilerek belgenin geçerliliği ve devamına dair işlem yapılarak uygulamanın sağlıklı bir şekilde devamının sağlanmasının istendiği, davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısında, Yönetmeliğin geçici 3. maddesinin 1. fıkrası ile "Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Bakanlıkça izin belgesi verilmiş olan laboratuvarlar, 6. maddenin 5. fırkasındaki şartları bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde sağlar." hükmü eklenerek Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce izin belgesi verilen laboratuvarlara Yönetmeliğin 6. maddesinin 5. fıkrasında belirtilen personelle ilgili şartları sağlamak için Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 3 yıllık süre verildiği, Yönetmeliğin geçici 2. maddesinin 2. fıkrası ile de "Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Bakanlıkça laboratuvar denetçi belgesi verilmiş olan denetçilerin belgeleri geçerlidir." hükmü eklenerek Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce denetçi belgesi alanların Yönetmeliğin 11. maddesinin 9. fıkrasında yapılan sınıflandırma sebebiyle yeniden başvuru yapmalarına ve belge almalarına gerek bulunmadan yapılan sınıflandırmaya göre istihdam edilebileceğinin hüküm altına alındığı, bu bağlamda davacı kimya mühendisinin, Bakanlıkça izin belgesi verilen ve kapsamlarında kimyasal deney bulunduran hem yapı malzemeleri hem de zemin laboratuvarlarında kimya laboratuvar denetiçisi olarak istihdam edilebileceği yanıtı verilmesi üzerine davacı vekili tarafından 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuarları Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 5. fıkrasının "Bu koşullara ilave olarak laboratuvarın kapsamında kimyasal deneylerin bulunması halinde ilgili yapı malzemesi kalite kontrolü deneyleri konusunda en az üç yıl meslek içi ihtisas alanında laboratuvar denetçi belgesine sahip kimya mühendisi de istihdam edilir." kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında dilekçelerin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmış, aynı maddenin 6. fıkrasında; anılan hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmü uygulanacağı belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da altmış gün olduğu ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı, aynı maddenin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilglilerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri, aynı yasanın 10. maddesinde de, ilgililerin haklarında idari bir davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, otuz gün içinde bir cevap verilmezse istemin reddedilmiş sayılacağı, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine dava açılabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
14/03/2023 tarih ve 32132 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuarları Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuarları Uygulama Yönetmeliği'nin 6. maddesine 5. fıkranın eklendiği, fıkrada "Bu koşullara ilave olarak laboratuvarın kapsamında kimyasal deneylerin bulunması halinde ilgili yapı malzemesi kalite kontrolü deneyleri konusunda en az üç yıl meslek içi ihtisas alanında laboratuvar denetçi belgesine sahip kimya mühendisi de istihdam edilir." düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.
Dava dilekçesinde de bahsedildiği gibi dava konusu düzenlemenin laboratuvarın kapsamında kimyasal deneylerin bulunması halinde, ilgili yapı malzemesi kalite kontrolü deneyleri konusunda en az üç yıl meslek içi ihtisas alanında laboratuvar denetçi belgesine sahip kimya mühendisi de istihdam edileceğine yönelik olduğu, davacının 11/12/2023 tarihli başvurusunun ise "denetçi belgelerinin 11/12/2023 tarihinden sonra geçerliliğinin devam edip etmediğinin açıklığa kavuşturulması ve müktesep hakkın mevcudiyeti gözetilerek belgenin geçerliliği ve devamına dair işlem yapılarak uygulamanın sağlıklı bir şekilde devamının sağlanmasına" yönelik olduğu, bu itibarla Yönetmelik maddesinin uygulanmasına yönelik bir istem içermemesi nedeniyle iptali istenen başvurunun Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuarları Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 5. fıkrasının uygulaması niteliğinde olmadığı bu nedenle anılan başvurunun reddine ilişkin işlemin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca dava konusu düzenleyici işlemin uygulanması amacıyla yapılan bir başvuru olmadığından aynı Kanunun 7. maddesinin 4. fıkrası kapsamında uyuşmazlık konusu Yönetmelik hükmünün dava konusu edilebilmesine imkan tanıyan uygulama işlemi olarak kabulüne yasal olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, 14/03/2023 tarih ve 32132 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuarları Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin iptali istemiyle, söz konusu düzenlemenin uygulanması ya da yayımı tarihinden itibaren yasal dava açma süresi ( 60 gün) içinde, dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 23/01/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine, peşin alınan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine, artan posta gideri avansının kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.