Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/6614
Karar No : 2025/2848

TEMYİZ EDENLER : I- DAVACILAR
1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
VEKİLİ : Av. ...
II- DAVALI ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALI : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF : I- DAVALILAR
1- ... Bakanlığı
2- ... Belediye Başkanlığı-...
II- DAVACILAR
1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... , ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak düzenlenen ... tarihli, ... sayılı imar durum belgesi ile dayanağı... tarihli, ... sayılı Fatih Belediye Meclisi kararı ile onaylanan Fatih İlçesi (Tarihi Yarımada) 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; bilirkişi raporundaki tespitler ile dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, dava konusu ... parsel sayılı taşınmaz için belirlenen konut alanı kullanım kararı ve konut için düzenlenen imar durum belgesi bakımından, uyuşmazlık konusu alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planına aynı davacılar tarafından açılan davada konut alanı fonksiyonu bakımından iptal kararı verildiği , bu nedenle ... parsel sayılı taşınmaz için düzenlenen imar durum belgesinin de hukuka uygun olmadığı, dava konusu parsellerin diğer fonksiyonlarının üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve tekniklerine uygun olması nedeniyle hukuka aykırılık bulunmadığı ve diğer parseller yönünden verilen imar durum belgesininde hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu 1/1000 ölçekli Tarihi Yarımada (Fatih) Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının ve imar durum belgesinin konut alanı fonksiyonu bakımından iptaline, kalan kısımları bakımından davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacılar tarafından, taşınmaz üzerinde otel işletmesi bulunduğu, planlama yapılırken bu hususa dikkat edilmesi gerektiği, üst ölçekli nazım imar planına karşı açılan davanın halen devam ettiği, temyize konu kararın davanın reddine ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, temyiz edilen kararın iptale ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davacılar tarafından, temyiz edilen kararın davanın reddine ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin otopark alanına ilişkin kısmının kabulü ile Bölge İdare Mahkesi kararının anılan kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin diğer kısmının ve davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... , ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 30.12.2011 tarihinde 1/5000 ölçekli Tarihi Yarımada (Fatih) Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı onaylanmış, ... parsel sayılı taşınmaz kısmen konaklama tesis alanı ve kısmen yol alanı, ... parsel sayılı taşınmaz açık otoparklar , kısmen de konaklama tesis alanı ve ... parsel sayılı taşınmaz kısmen 500ki/ha yoğunlukta konaklama+konut alanı, kısmen 500ki/ha yoğunlukta konut alanı olarak belirlenmiş, söz konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle aynı davacılar tarafından dava açılmış, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:... , K:... sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli Tarihi Yarımada (Fatih) Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının ve bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı belediye meclis kararının ... parsel sayılı taşınmaza getirilen konut fonksiyonu bakımından iptaline, diğer fonksiyonları ve dava konusu diğer parseller yönünden ise davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 08/11/2021 tarihli, E:2020/4420, K:2021/12183 sayılı kararı ile otopark alanı fonksiyonu yönünden bozulmasına, diğer parsel ve fonksiyonlar yönünden onanmasına karar verilmiş, bozma kararı üzerine otopark alanı bakımından davanın reddi yolunda verilen... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:... , K:... sayılı kararının otopark kullanımı bakımından eksik inceleme yapıldığı gerekçesi ile Danıştay Altıncı Dairesinin 04/03/2025 tarihli, E:2024/1467, K:2025/1110 sayılı kararıyla yeniden bozulmasına karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu alana yönelik 1/1000 ölçekli Tarihi Yarımada (Fatih) Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Fatih Belediye Meclisinin... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilmiş, dava konusu ... parsel sayılı taşınmaz konut+konaklama, ... parsel konaklama,... parsel konaklama+açık otopark alanı olarak belirlenmiş ve yükseklik 6.50 metre olarak belirlenmiş, davacılar vekili tarafından 03.10.2017 tarihli dilekçe ile Fatih Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünden imar durum belgesi talep edilmiş, 06.10.2017 tarihli imar durum belgesinin tebliği üzerine 07.11.2017 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 8. alt bendinde, "Koruma amaçlı imar plânı: bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı hâller" başlıklı 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller" başlıklı 266. maddesinde, mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği; ancak, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı; "Bilirkişinin görev alanının belirlenmesi" başlıklı 273. maddesinde, mahkemenin bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararında inceleme konusunun bütün sınırlarıyla açıkça belirlenmesine ve bilirkişinin cevaplaması gereken sorulara ilişkin hususlara yer vermek zorunda olduğu; "Bilirkişinin haber verme yükümlülüğü" başlıklı 275. maddesinde, bilgisine başvurulan bilirkişinin kendisine tevdi olunan görevin uzmanlık alanına girmediğini mahkemeye bildirme yükümlülüğünün bulunduğu; "Bilirkişinin yetkileri" başlıklı 278. maddesinde, bilirkişinin görevini mahkemenin sevk ve idaresi altında yürüteceği, bilirkişinin görev alanı veya sınırları hakkında tereddüde düşerse, bu tereddüdünün giderilmesini her zaman mahkemeden isteyebileceği; "Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor" başlıklı 279. maddesinde, bilirkişi raporunun gerekçeli olması gerektiği, bilirkişinin hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında öngörülen otopark alanı kullanım kararı yönünden yapılan değerlendirmede,
Dosyanın incelenmesinden, aynı davacılar tarafından üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle dava açıldığı ,... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:... , K:... sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli Tarihi Yarımada (Fatih) Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının ve bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı belediye meclis kararının ... parsel sayılı taşınmaza getirilen konut fonksiyonu bakımından iptaline, diğer fonksiyonları ve dava konusu diğer parseller yönünden ise davanın reddine karar verildiği, anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 08/11/2021 tarihli, E:2020/4420, K:2021/12183 sayılı kararı ile otopark alanı fonksiyonu yönünden bozulmasına, diğer parsel ve fonksiyonlar yönünden onanmasına karar verildiği, bozma kararı üzerine otopark alanı bakımından... İdare Mahkemesinin... tarihli, E:... , K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, anılan kararın otopark kullanımı bakımından eksik inceleme yapıldığı gerekçesi ile Danıştay Altıncı Dairesinin 04/03/2025 tarihli, E:2024/1467, K:2025/1110 sayılı kararıyla bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda dava konusu uygulama imar planının üst ölçeği olan nazım imar planına karşı açılan davada Dairemizce verilen bozma kararından sonra verilecek karar sonucuna göre bu dosyada yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, otopark alanı kullanım kararı bakımından davanın reddine yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Diğer kullanım kararları yönünden yapılan değerlendirmede,
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Davanın konut alanı bakımından iptali, diğer fonksiyonlar bakımından davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin dava işlemin otopark alanına ilişkin kısmı yönünden kabulüne, davacıların diğer temyiz isteminin ve davalı Kültür ve Turizm Bakanlığının temyiz isteminin reddine,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle konut alanı kullanım kararı bakımından iptaline, diğer kullanım kararları bakımından reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının dava konusu işlemin otopark alan kullanım kararı bakımından BOZULMASINA, diğer kullanım kararları bakımından ONANMASINA,
3\. Bozulan kısım bakımından yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.