Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/6605
Karar No : 2025/2485

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Yapı Kooperatifi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av....

2-... Bakanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

3- ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli de kapsayan alanda Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca 21/09/2021 tarihinde onaylanan ve Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından 12/11/2021 tarihinde askıya çıkarılan Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile parselasyon işleminin davacıya ait taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, parselasyon işleminin dayanağı 1/5.000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının üst ölçekli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planına ve planların kademeli birliktelik ilkesine uygun olduğu, düzenleme sınırının mevzuata uygun olarak belirlendiği, düzenleme ortaklık payının (DOP) mevzuat ile belirlenen sınırlar içerisinde kaldığı, tahsis edilen alanın davacıya tam hisseye karşılık müstakil şekilde tahsis edildiği, imar planlarının ve parselasyonun yürürlükte bulunan imar planı hükümlerine, dağıtım ilke ve esasları ile şehircilik ilkesine uygun olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacının maliki olduğu İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... (2.545.640 m²) sayılı kök parselin bulunduğu alanda 20/06/1991 tarihinde parselasyon yapıldığı, parselin hissedarı...'in hissesinin düzenlemeye alınıp % 26,67 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılarak ... ada, ... sayılı parselin (3050,80 m²) tam hisse olarak anılan şahsa tahsis edildiği, dava konusu parselin 15/06/2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında “gelişme alanı' fonksiyonunda kaldığı, 13/02/2008 onay tarihli 1/5000 ölçekli Kayabaşı Kentsel Gelişme Alanı Revizyon Nazım İmar Planında “185 k/ha yoğunlukta konut alanında”, 13.02.2008 onay tarihli 1/1000 ölçekli Kayabaşı Kentsel Gelişme Alanı Revizyon Uygulama İmar Planında ise: “E:1.00 H:Serbest yapılaşma şartlarında konut alanında”, 21/09/2021 onay tarihli 1/5000 ölçekli Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin Nazım İmar Planında “130 K/HA Orta Yoğunluklu “K2” rumuzlu gelişme konut alanı” fonksiyonunda kaldığı, 21/09/2021 onay tarihli 1/1000 ölçekli Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin Uygulama İmar Planında “E:0.75 Yençok:5 kat yapılaşma şartlarında K2 rumuzlu gelişme konut alanı" fonksiyonunda, parselin Toplu Konut İdaresi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işlemi kapsamında kaldığı, parselin 20/06/1996 tarihinde davacıya satıldığı, parselin Toplu Konut İdaresi Başkanlığının... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işlemi ile düzenleme sınırına alındığı, önceki parselasyon işlemindeki düzenleme ortaklık payı kesintisi (1109,83 m²) iade edilerek ve % 45 oranında (1872,28 m²) düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılarak 2288,35 m² yüzölçümlü ... ada, ... sayılı parselin tam hisse olarak davacıya tahsis edildiği, davacı tarafından anılan parselasyon işlemi ile Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun, 4/7/2019 tarih ve 7181 sayılı Kanunun 9. maddesi ile değişik 18. maddesinin 7. fıkrasında, "Bu madde hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaması esastır. Ancak, her türlü imar planı kararı ile yapılaşma koşulunda ve nüfusta artış olması hâlinde, artış olan parsellerden, uygulama sonucunda oluşan değerinin önceki değerinden az olmaması kaydıyla, daha önceki imar uygulamalarında yapılan terk veya kesintiler dikkate alınmak suretiyle ilk uygulamadaki düzenleme ortaklık payı oranını % 45’e kadar tamamlamak üzere ilave düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacıya ait parselin 21/09/2021 onay tarihli 1/1000 ölçekli Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin Uygulama İmar Planında “E:0.75 Yençok:5 kat yapılaşma şartlarında K2 rumuzlu gelişme konut alanı" fonksiyonunda kaldığı görülmektedir. Ancak, Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 1.1.2. K2 Rumuzlu Gelişme Konut Alanı başlıklı plan notunda "K2 rumuzlu gelişme konut alanlarında E=0.75 ve Yençok=5 kat olacak şekilde uygulama yapılacaktır.
02.10.1990 tarihinde, Küçükçekmece Belediyesi ile bir kısım taşınmaz maliki arasında imzalanan hibe protokolü çerçevesinden, daha önce Belediyeye hibe yapan maliklerden hibelerin iadesi iddiası ile Belediye aleyhine dava açmış olup, iş bu davadan vazgeçenler dava feragat evrakını Belediyeye ibraz etmek şartı ile bu plana göre yapılacak imar uygulaması sonucu elde edeceği tahsis alanlarının emsal alanı hesabı aşağıdaki gibi yapılır; Uygulamadan Önceki Mülkiyet (KOP hariç)+Brüt HibeX(1-(0,26676+0,081774))/1,25
Uygulama öncesi mülkiyetlerden KOP parselleri çıkartıldıktan sonra kalan alan ile geçmişte yapılan ve iade iddiasından vazgeçilen brüt hibe miktarından (geri alınan hibe miktarı hariç olmak üzere), 20.06.1991 tarihinde tapu tescili tamamlanan imar uygulamasına göre, 0,26676 DOPO+0,081774 KOPO = 0,348534 kesinti oranı düşülerek hesaplanacak net alanı toplanır ve 1,25'e bölünür.
02.10.1990 tarihli protokol kapsamında Belediyeye hibe vermiş olup, sonradan hibe iadesi talebi ile dava açmış olanlardan, davasından feragat edenler için, yukarıda izah edilen şekilde hesaplanan emsal alanı iş bu umar planına göre yapılacak imar uygulamasından sonra, ilgilileri adına oluşacak yeni imar parsellerinin parsellerinin toplam emsal alanı hakkıdır. Ancak bu hesap sonucu belirlenen emsal alanının kullanıldığı parsellerde emsal oranı hibir şekilde 1,25'i geçemez. Bu kapsamda yapılacak hesaplama üzerinden yapılacak inşaat uygulamalarında Yençok=Z+5 kat şeklinde uygulama yapılabilir.
Başakşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı kapsamında Başakşehir Belediyesi tarafından ilgililerine devredilecek parsellerde yapılaşma hakları hesaplanırken devredilen parsellerin uygulama öncesi mülkiyet durumu yukarıda tarif edilen hesapta yeni maliklerin lehine dikkate alınacaktır." hükümlerine yer verilmiştir.
Dava konusu alanda yukarıdaki plan notu ile farklı emsal uygulandığı ancak aynı alandaki parsellere farklı emsal uygulanabilmesi için zemin farklılığı gibi teknik bir gerekçenin bulunması gerektiği ancak yukarıda yer alan plan notunda yer alan gerekçenin bu kapsamda olmadığından iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
Dosya içeriğinde dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ait plan paftası ile plan notu yer almadığından, bu belgeler temin edilerek 1/5000 ölçekli nazım imar planı hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, davacıya ait parselin 13/02/2008 onay tarihli 1/5000 ölçekli Kayabaşı Kentsel Gelişme Alanı Revizyon Nazım İmar Planında “185 k/ha yoğunlukta konut alanında”, 13.02.2008 onay tarihli 1/1000 ölçekli Kayabaşı Kentsel Gelişme Alanı Revizyon Uygulama İmar Planında ise: “E:1.00 H:Serbest yapılaşma şartlarında konut alanında” kaldığı, 21/09/2021 onay tarihli 1/5000 ölçekli Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin Nazım İmar Planında “130 K/HA Orta Yoğunluklu “K2” rumuzlu gelişme konut alanı” fonksiyonunda kaldığı, 21/09/2021 onay tarihli 1/1000 ölçekli Doğu Resneli Çiftliği Mevkii Gecekondu Önleme Bölgesinin Bir Kısmına İlişkin Uygulama İmar Planında “E:0.75 Yençok:5 kat yapılaşma şartlarında K2 rumuzlu gelişme konut alanı" fonksiyonunda kaldığı açık olup dava konusu imar planı ile hem nüfus hem de yapılaşma koşullarında artış değil azalış olduğundan 3194 sayılı İmar Kanununun, ... tarih ve ... sayılı Kanunun 9. maddesi ile değişik 18. maddesinin 7. fıkrası uyarınca düzenleme ortaklık payının % 45e kadar tamamlanmasına hukuken olanak bulunmadığından Toplu Konut İdaresi Başkanlığının ...... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işleminde de mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.