Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/6284
Karar No : 2025/2736

TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Bakanlığı /...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Polatlı ilçesi, ... Mahallesi,... ada,...sayılı parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ... YİBF numaralı (B Blok) yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4.fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi gereğince ... Yapı Denetim Limited Şirketine verilen 1 (bir) yıl yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde yapı denetim şirketinin kuruluş ortağı olan davacının (mimar, proje ve uygulama denetçisi) herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev almamasına ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun da ortağı olmamasına ilişkin 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; davaya konu yapıya daha sonra yapılan mimari tadilatların taşıyıcı sistemi etkilemediği yönünde deprem tahkikatı raporu bulunduğu, davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelere göre söz konusu aykırılıkların mimarı ve statik proje ile ilgili olduğu, yapılan ara karara istinaden davalı idarece ve Polatlı Belediye Başkanlığınca söz konusu aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkilediği yönünde herhangi bir bilgi veya sunulmadığı anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu yapıda tespit edilen aykırılıkların mimari ve statik projeleri ile ilgili olduğu, davacı yapı denetim kuruluşunun bu aykırılıklara ilişkin herhangi bir bildirimlerinin de bulunmadığı, dava konusu işlemin ilgili mevzuata uygun tesis edildiği ve temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara ili, Polatlı ilçesi, ... Mahallesi,... ada, ...sayılı parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ... YİBF numaralı (... Blok) yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4.fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi gereğince ... Yapı Denetim Limited Şirketine verilen 1 (bir) yıl yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde yapı denetim şirketinin kuruluş ortağı olan davacının (mimar, proje ve uygulama denetçisi) herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev almamasına ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun da ortağı olmamasına ilişkin 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasında; "...Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: ...c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek... g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek..." hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun, dava konusu eylem tarihinde yürürlükte olan 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik 8. maddesinde;
"Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır.
...
ç) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile, 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, tespite konu olan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verilir...
g) Aşağıda belirtilen;
1) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi,
2) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi,
3) Yapı denetim kuruluşuna son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması, hâllerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden veya son idari para cezasının tebliğinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
...
Yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları, ceza süresi içinde; faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları ise, üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz..." düzenlemesi yer almaktadır.
20/02/2020 tarih ve 31045 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 25. maddesi ile değişik 8. maddesi ise;
"...
g) Aşağıda belirtilen;
1) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) bendinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, bu hataların yapının ruhsat eki onaylı statik projesinin ve hesaplarının, zemin etüd raporuna veya standartlara veya ilgili mevzuata aykırı olması,
2) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, bu hataların yapım aşamasında yapının ruhsat eki onaylı statik projesine aykırı olması,
3) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi, hallerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
...
Yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları, ceza süresince, faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları ise üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz..." şeklindedir.
20/02/2020 tarih ve 31045 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 29. maddesi ile getirilen "İdari müeyyidelere ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 5. maddesinde, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce;
a) Bu Kanuna aykırı olarak işlenmiş fiiller nedeniyle uygulanması gereken ancak henüz tesis edilmemiş idari müeyyidelerde lehe olan hükümler uygulanır...." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde 20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikle kuruluş ortakları için 2015 yılında getirilen hükmün genel olarak korunduğu ancak, ortakların yeni iş almaktan men cezası süresi içinde ve şirketin faaliyetine son verilmesi halinde üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı yönündeki düzenlemede yer alan "idari" ibaresinin kaldırıldığı, dolayısıyla yapılan yeni düzenlemenin ortaklar açısından daha lehe hükümler içerdiği, 2015 ve 2020 tarihlerinde anılan Kanunda yapılan değişikliklerinin her ikisinde de; kuruluş ortaklarına yaptırım uygulanabilmesinin, yapı denetim kuruluşunun yeni iş almaktan men veya faaliyete son verme cezası almak koşuluna bağlandığı görülmektedir.
Bu durumda uyuşmazlıkta, davacının ortağı olduğu yapı denetim şirketine bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesi nedeniyle ortak olan davacı hakkında davaya konu işlem tesis edildiğinden, anılan şirkete uygulanan yaptırımın kesinleşip kesinleşmediğinin söz konusu yaptırıma karşı dava açılıp açılmadığının araştırılması gerekmektedir. Zira, yapı denetim şirketinin bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının iptal edilmesi halinde davacı hakkında uygulanacak cezanın da dayanağı kalmayacağı tabiidir. Yapı denetim şirketinin bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının iptali için dava açmadığı takdirde ise, yapı denetim şirketinin ortağı olan davacının açtığı davada mevzuatta yer alan düzenlemeler değerlendirilerek yaptırımın hukukiliğinin incelenmesi gerekmektedir. Ancak, davacıya uygulanan dava konusu işlemin tesis edilmesine neden olan ortağı olduğu yapı denetim şirketine uygulanan cezai müeyyidenin hukuka uygun olup olmadığının incelenmesi suretiyle verilecek kararın sonuçlarının davacı hakkında tesis edilen işleme etkisi olabileceğinde duraksama bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta dava konusu yapının denetim sorumluluğunu üstlenen ve davacının kuruluş ortağı olduğu Polatlı Yapı Denetim Limited Şirketine bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin 29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 21/07/2022 tarihli ve 4154295 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği ve kararın istinaf edilmeyerek kesinleştiği anlaşılmış olup, anılan şirket için tesis edilen bir yıl yeni iş almaktan men cezası yaptırımı hakkında esas yönünden hukuki değerlendirme yapılmadığından, yapı denetim şirketinin ortağı olan davacının açtığı bu davada, davacı hakkında tesis edilen işlemin sebep unsuru olan ortağı olduğu yapı denetim şirketi hakkında verilen cezanın hukukiliğinin incelenmesi gerektiği açıktır.
Davacı hakkında tesis edilen işlemin ortağı olduğu yapı denetim şirketine bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesine bağlı olduğundan, şirket hakkında ceza verilmesine sebep olan aykırılıkların dosyada yer alan ...tarih ve ... sayılı Ankara İl Yapı Denetim Komisyon Raporunda, +1.20 kotundaki bodrum kalıp donatı kontrol tutanağının düzenlendiği ... tarihi ile ... kotundaki 9.normal kat kalıp donatı kontrol tutanağının düzenlendiği 11.12.2019 tarihleri arasında gerçekleştiğinin tespit edildiği dikkate alındığında, dava konusu eylem tarihinde yürürlükte olan taşıyıcı sistemin etkilenmesi şartının, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan statik projeye aykırılık şartına göre davacı lehine bir düzenleme olduğu sonucuna ualşıldığından tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin ortaya konulması gerekmekte olup, şayet hatalar yapının taşıyıcı sistemini etkilemiyorsa yapı denetim şirketine idari para cezası verilebileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde ise bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilebileceği açıktır.
Bu kapsamda dosya incelendiğinde; davacının ortağı olduğu şirketin Ankara ili, ... ilçesi, ... ada, ... sayılı parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ... YİBF numaralı yapının denetim sorumluluğunu üstlendiği, ...tarih ve ... sayılı Ankara İl Yapı Denetim Komisyon Raporunda; Polatlı Belediye Başkanlığının...... tarih ve ... sayılı yazı ekinde gönderilen 24.08.2020 tarihli yapı tatil zaptında Ankara ili, Polatlı ilçesi,... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan 6 bloktan oluşan inşaat halindeki yapılarda havalandırma bacalarında, balkonlarda, odalarda ve bazı alanlarda değişiklik yapıldığının tespit edildiğinin ve toplam değişiklik alanının 2.924,67 m2, dava konusu ... YİBF numaralı yapıdaki toplam artışın ise 407,74 m2 olduğunun belirtildiği, Komisyonlarınca yapılan değerlendirmede 24.08.2020 tarihli yapı tatil zaptı ve akabinde de ... tarih ve... sayılı Polatlı Belediye Encümeni kararında belirtilen söz konusu aykırılıklardan tüm katlardaki balkonlarda döşeme boyunun uzatılması ve şaft havalandırma bacalarına döşeme eklenmesi imalatlarının teknik olarak sonradan yapılamayacağı, balkonlarda döşemelerin uzatılmasıyla ve boşluklara yeni döşeme eklenmesi ile alan kazanılmış olması imalatların onaylı statik projesine aykırı olduğu, balkonlarda döşeme boyunun uzaması ve boşluklara yeni döşeme eklenmesi mevcut demir donatı ve beton imalatına ilave demir donatı ve beton imalatı konulmasına dolayısıyla binaya statik projesine aykırı olarak ek yük getirmesine sebep olduğu ve taşıyıcı sistemi etkilediği, balkonlarda döşeme boyunun uzatılması ve şaft-havalandırma bacalarına döşeme eklenmesi imalatlarının binanın taşıyıcı sistemi olan betonarme imalatı esnasında yapılmış olduğu değerlendirmesi yapıldığı, Polatlı Belediye Başkanlığınca (İdare Mahkemesince 07.02.2023 tarihli ara karar ile yapıya ilişkin aykırılıkların taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediği hususunun sorulması üzerine) gönderilen Deprem Tahkiki Teknik Raporunda, yapıya daha sonra yapılan mimari tadilatların taşıyıcı sistemi etkilemediği ve Deprem Tahkiki ve Performans Analizinin yeterli olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.
Dosyada her ne kadar İdare Mahkemesince "davaya konu yapıya daha sonra yapılan mimari tadilatların taşıyıcı sistemi etkilemediği yönünde deprem tahkikatı raporu bulunduğu, davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelere göre söz konusu aykırılıkların mimarı ve statik proje ile ilgili olduğu, yapılan ara karara istinaden davalı idarece ve Polatlı Belediyesi Başkanlığınca söz konusu aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkilediği yönünde herhangi bir bilgi veya sunmaması hususları bir arada değerlendirildiğinde, davacı şirket hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de yukarıda yer verildiği üzere davaya konu yapıda tespit edilen aykırılıkların taşıyıcı sistemi etkilediği hususunda... tarih ve ... sayılı Ankara İl Yapı Denetim Komisyon Raporunda değerlendirme yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesini teminen keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması ve davaya konu aykırılıkların eylem tarihi itibarıyla yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin ortaya konulmasından sonra yeniden bir karar verilmesi gerektiği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.