Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/5620
Karar No : 2025/1671

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVALI) ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Vakfı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 13/02/2024 tarih ve E:2023/2592, K:2024/843 sayılı bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı oluruyla onaylanan parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davaya konu parselasyon işleminin dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının iptali istemiyle davacı ve TMMOB Mimarlar Odası Başkanlığı tarafından açılan davalar sonucunda ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... ve E:..., K:... sayılı kararlarıyla iptaline karar verildiğinden dayanaksız kalan parselasyon işleminde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu parselasyon işleminin dayanağı imar planlarının davacı Bilkent Üniversitesinin mülkiyetindeki 4.688,24 metrekarelik kısmına ilişkin bölümünün iptal edildiği ve bu kararın istinaf ve temyiz aşamalarından geçerek kesinleştiği dikkate alındığında, dayanaksız kalan dava konusu parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun açıklamalı reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil Türkiye Verimlilik Vakfı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alana ilişkin 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 102/k sayılı maddesi uyarınca ... tarihli, ... sayılı Bakanlık Olur'u ile onaylanan parselasyon işlemi sonucunda Bakanlığın ... tarihli, ... sayılı işlemiyle re'sen onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki ifraz hattı dikkate alınmak suretiyle ... ada, ... parsel sayılı (30.776,76 m2 büyüklüğündeki) yükseköğretim tesisi alanında kalan taşınmaz davacı İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Rektörlüğü adına, ... ada, ... parsel sayılı (4.688,24 m2 büyüklüğündeki) taşınmaz da Maliye Hazinesi adına tescil edilmiştir. Söz konusu parselasyon işlemi 09.03.2020-09.04.2020 tarihleri arasında askıya çıkarılmış davacı tarafından askı tarihleri içerisinde 08.04.2020 tarihinde yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin ... tarihli, ... sayılı yazı ile 08.05.2020 tarihinde davacı tarafa tebliği üzerine 06.07.2020 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın "Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130.maddesinde, Üniversitelerin kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları belirtildikten sonra Devlet tarafından yasayla kurulacakları öngörülmüş; Yasada gösterilen usul ve esaslara göre kazanç amacına yönelik olmamak koşuluyla Vakıflar tarafından da Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabileceği açıklanmış; Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumlarının mali ve idari konular dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabi bulunduğu kuralları yer almıştır.
Yukarıda yer alan Anayasal düzenlemeden, vakıf üniversitelerinin de yasayla kurulacakları ve kamu tüzel kişiliğine sahip bulundukları anlaşılmaktadır.
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinin 1.fıkrasının (jj) bendinde, "jj) İfraz hattı: Parselleri birbirinden ayırmak ve arazi ve arsa düzenlemesine esas olmak üzere planla belirlenen parselin ifraz edileceği hattı ifade eder." düzenlemesine, aynı fıkranın (ööö) bendinde ise; Resmi bina: Genel ve özel bütçeli idarelerle, denetleyici ve düzenleyici idarelere, il özel idaresi ve belediyelere veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından fazlası karşılanan kurumlara, Kanunla veya Kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilerine ait bina ve tesisler şeklinde tanımlanmıştır.
22.02.2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Parselasyon planlarının yapımı ve dağıtım esasları" başlıklı 17.maddenin 1.fıkrasının (ç) bendinde, "Kamu yatırımlarının yürütülmesi amacıyla, kamu kurumlarına ait taşınmazdaki hisseler müstakil bir imar parselinde toplanabilir.
" düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Vakıf Üniversiteleri, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın yerleşik içtihatları uyarınca kamu tüzel kişiliğine sahip bulunmaktadır. Vakıf üniversitelerine ait bina ve tesislerin Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin tanımlar başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ööö) bendinde tanımlanan resmi bina kapsamında olduğu açıktır. Nitekim, Anayasa Mahkemesinin 30.05.1990 tarihli, E:1990/2, K:1990/10 sayılı kararında, Anayasa'nın 130. maddesi gereğince üniversitelerin Devlet ya da vakıflar tarafından kurulmuş olmalarına bakılmaksızın kamu tüzel kişiliğine sahip olacakları ve kamu tüzel kişiliğinin üniversitelerin zorunlu niteliklerinden, hukuksal yapılarının öğelerinden biri olduğu belirtilmiş yine Danıştay Altıncı Dairesinin 15.06.2004 tarihli, E:2003/5688 sayılı yürütmeyi durdurma isteminin reddi kararına yapılan itiraz üzerine verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 23/09/2004 tarihli, E:2004/331 sayılı kararında kamu hizmeti yaptığı tartışmasız olan vakıf üniversitelerinin bu hizmeti yerine getirmekte kullandığı yapıların resmi bina olduğu kabul edilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olay değerlendirildiğinde, kamu hizmeti yaptığı tartışmasız olan vakıf üniversitelerinin bu hizmeti yerine getirmekte kullandığı yapılarının resmi bina olduğu açıktır.
Dava konusu parselasyon işleminin dayanağı imar planlarından önceki Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla tadilen onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında, taşınmazın E:1.20 yapılaşma koşullarında kısmen lise alanı, kısmen üniversite alanı, kısmen de yurt alanı olarak ayrıldığı, söz konusu planlama işleminin iptali istemiyle davacı Bilkent Üniversitesi Rektörlüğü tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, söz konusu taşınmazın diğer paydaşı olan Bilkent Üniversitesinin muvafakatinin alınmadığı, Cami ve Hazire yerinin bulunduğu Bilkent Üniversitesi'ne ait ... sayılı parsel ile uyuşmazlığa konu ... sayılı parselin bir bütün olarak ele alınmadığı, planlama alanında yer alan özel yurt alanının Maliye Hazinesine tahsis amacına da aykırı olduğu, eğitim amaçlı yapılan tahsisin içinde yurdun yer almadığı, tahsisli alanda yer alan yurdun özel kişilere ait olacağı, bu durumun kamu yararına aykırı olduğu hususlarında bir çözüm getirilmediği, Bilkent Üniversitesinin parseldeki hissesinin 12 sayılı parseldeki Cami ve Anıt Mezar tarafına bir tampon olarak denk getirilmesi ve komşu 12 sayılı parselde yer alan anıt mezara tam cepheli olarak planlanması gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçeleriyle iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 06/04/2022 tarih ve E:2018/6825, K:2022/4345 sayılı kararıyla onandığı görülmektedir.
Söz konusu iptal kararından sonra dava konusu parselasyon işleminin dayanağı uygulama ve nazım imar planlarının iptali istemiyle Bilkent Üniversitesi Rektörlüğü ve TMMOB Mimarlar Odası Başkanlığı tarafından açılan davalarda, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı ve aynı tarihli E:..., K:... sayılı kararlarıyla, işbu davaya konu imar planlarının dayanağı olan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/100.000 ölçekli 2038 Ankara Çevre Düzeni Planının ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, imar planlarının gelinen aşamada hukuki dayanaklarının kalmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle imar planlarının iptaline karar verilmiştir.
Bu kararlara karşı davalı ve davalı yanında müdahil tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, plan değişikliği yapılan parselin tahsise konu 30.776,76 metrekarelik kısmında üç fakülte binası, yurt binası ve ihtiyaca göre diğer binaların yapılmasının öngörüldüğü, getirilen E:1.50 yapılaşma koşulu ile söz konusu yapılar birlikte düşünüldüğünde, oluşacak inşaat yoğunluğu neticesinde alanın açık yeşil alan sisteminin bir parçası olma özelliği kazanamayacağı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinden önce alanın komşu ... sayılı parselle birlikte kamu kurumu alanı olarak ayrıldığı, bu öngörüye uygun olarak ... parselin cami ve hazire yeri olarak ayrıldığı, ancak dava konusu planlamanın ... sayılı parsel dışında ... sayılı parsele özgü bir yaklaşımla planlandığı, önceki planlamaya yönelik kesinleşen yargı kararında da belirtildiği üzere ... ve ... sayılı parselin birlikte ele alınması gerektiği halde bu yaklaşıma uyulmadığı, yakın çevrede yer alan Bilkent Üniversite kampüsünün düşük yoğunluklu yapılaşma şartları altında, kampüs içerisinde ve açık yeşil alan sisteminin bir parçası olarak kurgulanmasına karşın içinde Bilkent Üniversitesinin de hissesi bulunan parsel için getirilen yapılaşma koşullarının bu dokuya uygun olmadığı, ayrıca ... sayılı parselde ifraz hattı ile Bilkent Üniversitesine ayrılan ve Üniversite Alanı fonksiyonu verilen alanın büyüklüğü de dikkate alındığında bu parselde tek başına fonksiyona uygun yapılaşma geliştirilmesinin mümkün görünmediği, bunun yanında komşu askeri alan kullanımı ile ilgili olarak gerekli görüşlerin plan yapım aşamasında alınmadığı ve yoğunluk arttıran plan kararına rağmen kentsel teknik altyapı değerlendirme raporunun hazırlanmadığı anlaşıldığından, planlama kararında bu yönleriyle hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle sırasıyla ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ve ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararlarıyla istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.
Anılan kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları üzerine, Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu bölge idare mahkemesi kararının davaya konu ... parsel sayılı taşınmazın Maliye Hazinesi mülkiyetindeki 30.776,76 metrekarelik kısmına ilişkin bölümünün, uyuşmazlığın daha önceki imar planlarında kamu kurumu alanı ve eğitim alanı gibi fonksiyon öngörülen ve mahkeme kararı sonrası plansız hale gelen taşınmazın yine benzer doğrultuda bu kez üniversite alanı olarak belirlenmesine ilişkin olduğunun kabulü gerektiği, diğer taraftan, bir kamu hizmetinin yerine getirileceği "üniversite alanı" olarak tanımlanan ve bu işlevin yerine getirileceği resmi yapılarda yüksekliğin çevresindeki yapılar esas alınması suretiyle değerlendirilmesi ve her üniversite alanında bulunmayan geniş yeşil alan beklentisi eleştirisi eğitim hizmetlerinin sunumunu sınırlayacağı ve anılan hizmetin üstün kamu yararı taşıdığı öngörüsüyle çelişeceği, bu durumda, kamu hizmeti olduğu noktası tartışmasız olan alana, yürütülecek hizmetin niteliği gereği çevredeki mevcut yapılardan farklı yükseklik verilmesinde ve geniş yeşil alan ayrılmamış olmasında şehirleşme sürecine aykırı ve kamu yararıyla çelişen bir yön bulunmadığı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun hangi usulde hazırlanacağına yönelik bir düzenleme bulunmadığından davaya konu planlama işleminde kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporu hazırlanmamasının imar planlarını kusurlandırır nitelikte görülemeyeceği gerekçesiyle bozulmasına, Bilkent Üniversitesinin mülkiyetindeki 4.688,24 metrekarelik kısmına ilişkin bölümünün ise onanmasına sırasıyla Danıştay Altıncı Dairesinin 13/02/2024 tarih ve E:2023/2718, K:2024/841 ve E:2023/2758, K:2024/840 sayılı kararları ile karar verilmiştir.
Bahse konu kısmen bozma kararı üzerine sırasıyla ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ve ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararları ile, söz konusu bozma kararlarına uyularak, davaya konu taşınmazın Maliye Hazinesi mülkiyetindeki 30.776,76 metrekarelik kısmına ilişkin istinaf talebinin kabulüne ve İdare Mahkemesinin uyuşmazlığa konu taşınmazın Maliye Hazinesi mülkiyetindeki 30.776,76 metrekarelik kısmının da iptaline dair kararının kaldırılmasına ve davanın kısmen reddine karar verildiği, bu kararın sırasıyla Danıştay Altıncı Dairesinin 24/03/2025 tarihli, E:2024/5636, K:2025/1669 sayılı ve aynı tarihli E:2024/5695, K:2025/1670 sayılı kararlarıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, parselasyon işleminin dayanağı imar planları ile davacının da hissedarı olduğu taşınmazın hisseli mülkiyet durumu göz önüne alınmak suretiyle davacı Bilkent Üniversitesi Rektörlüğü ile Maliye Hazinesi'ne ait hisse oranları esas alınarak ifraz hattı ile ayrıldığı görülmektedir.
Söz konusu imar planları ile taşınmazın ifraz hattı ile ayrılan her iki kısmı için de planlarda özel üniversite alanı kullanım kararı getirildiği, ifraz hattı ile davacı Üniversite'ye bırakılan kısım yönünden dava konusu parselasyon işleminin dayanağı imar planlarından önceki imar planları bakımından mahkemece verilen ve kesinleşen iptal kararının gerekçesi (Bilkent Üniversitesinin parseldeki hissesinin ... sayılı parseldeki Cami ve Anıt Mezar tarafına bir tampon olarak denk getirilmesi ve komşu ... sayılı parselde yer alan anıt mezara tam cepheli olarak planlanması gerektiği) göz önüne alınarak yargı kararının gereğinin yerine getirilmesine aykırı olacak şekilde özel üniversite alanına ayrılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle verilen iptal kararının onanmak suretiyle kesinleştiği görülmekte ise de, Hazine'ye ayrılan kısım bakımından, imar planları ile getirilen özel üniversite alanı kullanım kararının üstün kamu yararı bulunduğu gerekçesiyle hukuka uygun bulunduğu ve açılan davanın reddine karar verildiği, anılan kararın da istinaf ve temyiz aşamalarından geçerek kesinleştiği göz önüne alındığında imar planlarında öngörülen ifraz hattı bakımından verilmiş bir iptal kararı bulunmadığı gibi bu kısım bakımından söz konusu yargı kararlarında hukuka aykırılık tespiti de yapılmadığı, anılan yargı kararındaki iptal kararının gerekçesinin Bilkent Üniversitesinin parseldeki hissesinin ... sayılı parseldeki Cami ve Anıt Mezar tarafına bir tampon olarak denk getirilmesi ve komşu ... sayılı parselde yer alan anıt mezara tam cepheli olarak planlanması gerektiği şeklinde olduğu, davaya konu parselasyon işlemi sonucunda da bu ifraz hattının uygulamaya geçirildiği, davacı Üniversite'ye ayrı müstakil (... parsel sayılı) taşınmazın Maliye Hazinesi'ne de (... parsel sayılı) taşınmazın tahsis edildiği, söz konusu parselasyon işlemiyle DOP kesintisi, parsel dağıtımı vs. yapılmadığı, sadece ifraz hattı öngörülen ... parsel sayılı taşınmazdan hisse oranları dikkate alınarak müstakil parseller oluşturulduğu, imar planlarında davacı Üniversite'ye ait kısmın özel üniversite alanına ayrılan bölümünün iptali yolunda verilen kararın gerekçesinin ifraz hattı bakımından sonuç doğurmayacağı, sadece o kısma yönelik kullanım kararının hukuka aykırı bulunduğu sonucunun çıktığı, söz konusu iptal kararının parselasyon işlemini sakatlamayacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu parselasyon işleminin dayanağı imar planlarında öngörülen ifraz hattının uygulamaya geçirilmesine ve kamu yatırımı olduğu hususunda ihtilaf bulunmayan müdahile ait vakıf üniversitesinin yürüteceği eğitim hizmetinin sunumu amacıyla yargı kararı ile hukuka uygun bulunan özel üniversite alanının inşa edilebilmesine imkan sağlayacak nitelikte kısmen kamu mülkiyetindeki taşınmazdaki hazine hissesinin tek bir imar parselinde toplanmasına ilişkin davaya konu parselasyon işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddine dair temyize konu bölge idare mahkemesi idari dava dairesi kararında isabet görülmemektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.