Danıştay danistay 2024/5076 E. 2024/7172 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/5076
Karar No : 2024/7172

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... 2- ... 3-...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1-... Bakanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

3- Meram Belediye Başkanlığı-KONYA
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...4 tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada ... ve ... sayılı parselleri kapsayan alanda ... Doğal Sit Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Koruma alanı ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... sayılı parseller ve ... ada, ..., ..., ..., ..., ..., ... sayılı parsellere yönelik 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığının... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... kararda; dava konusu uygulama ve nazım imar planlarının ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... sayılı parseller ile ... ada, ..., ..., ..., ...... ... ve ... sayılı parsellere yönelik olduğu, davacılara ait ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin planlama alanı dışında kaldığı, dolayısıyla davacıların dava konusu işlemin iptalini istemesinde hukuken korunması gereken kişisel, güncel ve meşru bir menfaati bulunmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacılara ait ... ili, ... ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin bulunduğu aynı ilçe, ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parseller ve ... ada, ..., ... sayılı parsellere yönelik 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığının ...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanması üzerine anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatler ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3. fıkrasının c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, yine 14. maddenin 6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 inci madde hükmünün uygulanacağı ve 15. Maddenin 1/b fıkrasında ise bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.


HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan ''menfaat ihlali'' doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, iptal davasına konu idari işlemin niteliğine ve dava açanın hukuken korunması gereken haklarına göre idari yargı yerlerince belirlenmektedir.
Yargısal denetimin amacı her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru ve güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkisinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğacak ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkileyecektir. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan 'dava açma ehliyeti, iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerlerince değerlendirilmektedir.
İdari işlemler yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarından meydana gelir. İptal davasında idari işlemlerin hukuka uygunluğu bu unsurlar bakımından denetlenerek hukuk devleti ilkesinin gerçekleşmesine olanak sağlandığından menfaat ilişkin bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.
Dosyasının incelenmesinden, ... ili, ... ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin davacılara ait olduğu, aynı ilçe, ... Mahallesi, ... ada... sayılı parseller ve ... ada, ... sayılı parsellere yönelik 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanması üzerine anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Dava konusu imar planlarıyla düzenlenen alanın mahallesi farklı olmasına karşın davacının maliki olduğu parsellerle uyuşmazılığa konu alan arasında sadece yol bağlantısının bulunduğu, valilik teknik inceleme raporunun sonuç kısmında plan değişikliğiyle ilkokul alanının parsel mülkiyetine çekilmesinden dolayı yaklaşık 490 metrekare azaldığının değerlendirildiği dikkate alındığında davacıların dava açma ehliyetinin belirtilen iddialar kapsamında davacıların dava konusu işlemle meşru ve güncel bir menfaat ilişkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, ... tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesini kapsayan alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen...tarihli, E:..., K:... sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 29/04/2024 tarih ve E:2020/3827, K:2024/2551 sayılı kararı ile incelenmek suretiyle ... Mahallesini kapsayan alanda onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planına karşı, şehir sakini sıfatıyla açılan davada davacıların dava açmasında kişisel, güncel ve meşru menfaatinin olduğunun Dairemizce kabul edildiği görülmektedir.
Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle ehliyet yönünden reddine ilişkin Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/12/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY (X): Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile Dairemiz kararına katılmıyoruz.