Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/4664
Karar No : 2024/7699

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ..
2- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların maliki olduğu Balıkesir ili, Erdek İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... ada, ... sayılı parselin bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Erdek Belediye Encümeninin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile bu kararın dayanağı Erdek Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilip Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda; "Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı parselasyon planının iptali istemi yönünden yapılan incelemede; her ne kadar davacıların taşınmazını kapsayan alanda Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işlemi üzerine dayanak planların da iptali istenilmiş ise de söz konusu imar uygulamasının henüz Balıkesir Büyükşehir Belediyesince onaylanmadığı ve ilçe belediye başkanlığına iade edildiği, bu kapsamda, dava tarihi itibariyle (17/10/2023) dava konusu edilen ... tarih ve ... sayılı belediye encümen kararı ile kabul edilen parselasyon işlemine yapılan itirazlar neticesinde kısmen yeni düzenlemeler yapıldığından ve iptali istenilen karar değişikliğe uğrayarak yeni kararlar alındığından bu haliyle ortada idari davaya konu olacak kesin ve yürütülebilir bir işlem bulunmadığından bahisle davanın bu kısmının esasının incelenmesine olanak bulunmadığı; Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı parselasyon planının dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının iptali istemi bakımından yapılan incelemede, bu uygulamaya dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, bilahare 07/08/2017 tarihli imar komisyonu raporu doğrultusunda da 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatlarının 3194 sayılı İmar Kanununun 8/b maddesi uyarınca onaylanmasına belediye meclisinin ... tarih ve ... sayılı gündeminde karar verilmesi üzerine Balıkesir İli, Erdek İlçesi, Zeytinli Mahallesi, Kastri Mevkii İlave ve Revizyon Planında kapalı açık spor alanı, turizm-ticaret alanı ve belediye hizmet alanına ilişkin 1/1000 ölçekli ... sayılı paftalar üzerinde hazırlanan imar planı değişikliğinin belediye meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanarak 04/12/2018-04/01/2019 tarihleri arasında ilan edilerek kesinleştiğinden bahisle kanunda öngörülen süre içerisinde idari dava açılması gerekirken, bu süreler geçtikten ve plan kesinleştikten çok sonraki bir tarih olan 16/10/2023 tarihli dilekçe ile açılan işbu davanın anılan kısmının da esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacının, Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine; Erdek Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı parselasyon planının dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemi bakımından ise davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

... BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülerek davacının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
... BELEDİYE BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Dosyanın incelenmesinden, Balıkesir ili, Erdek ilçesi, ... Mahallesi, Kastri Mevkiinde bulunan ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, 07/08/2017 tarihli imar komisyonu raporu doğrultusunda da ... sayılı paftalar üzerinde hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Erdek Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı ve 3194 sayılı İmar Kanununun 8/b maddesi gereğince 04/12/2018-04/01/2019 tarihleri arasında ilan edilerek kesinleştiği, dava konusu parseli kapsayan alanda Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına karar verildiği, anılan parselasyon işleminin taşınmaz maliklerinin MERNİS adreslerine tebligat yapılmak suretiyle 1 ay süreyle 03/04/2023-03/05/2023 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, askı süresinde yapılan itirazlar neticesinde gerekli düzeltmelerin yapılarak parselasyon işleminin son halini aldığı, Erdek Belediye Encümeninin parselasyon işleminin onaylanmak üzere Balıkesir Büyükşehir Belediyesine gönderilmesine dair ... tarih ve ... sayılı kararı üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle 16.10.2023 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 4. fıkrasında; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği hüküm altına alınmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 19.maddesinde, "İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7/b maddesinde, çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planlarını ve imar ıslah planlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapmak veya yaptırmak büyükşehir belediyelerinin görev alanı içerisinde sayılmıştır.

Arsa ve Arazi Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik'in "Parselasyon planlarının onayı" başlıklı 25. maddesinde; "İdare ya da taşınmaz sahipleri tarafından yetkilendirilen harita mühendisi tarafından hazırlanan ve imzalanan dokümanları içeren parselasyon planları, onamaya yetkili idareye sunulur. Parselasyon planlarının idarece uygun bulunması durumunda, idarenin görevlendirdiği onaya yetkili harita mühendisleri tarafından imzalanır. DOPO hesabı ve tescile esas dağıtım cetveli onay yapacak idarenin birim amiri tarafından ayrıca onaylanır ve idarenin yetkili amiri tarafından imzalanarak onamaya yetkili karar organına sevk edilir. Parselasyon planları, parselasyon planına ait belgelerle beraber; büyükşehirlerde, Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında parselasyon planlarının büyükşehir belediyesince yapılması halinde büyükşehir belediyesi encümeni kararı ile; parselasyon planlarının ilçe belediyesince yapılması halinde, ilçe belediye encümeni kararı ve büyükşehir belediyesi encümeni kararı ile; diğer belediyelerde, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni kararı; dışında ise il idare kurulu kararı veya parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarenin onayından sonra yürürlüğe girer. Parselasyon planları bir ay müddetle onaylayan idaresine göre belediyede ya da valilikte askıya çıkarılır ve eş zamanlı olarak internet sitesinde yayımlanır. Ayrıca belediye duyurusu, gazete ve benzerimutat vasıtalarla da duyurulabilir. Üçüncü fıkrada belirtilen sürenin sonunda itiraz olmaması durumunda parselasyon planları kesinleşir. İtiraz olması durumunda ise itirazlar ilgili idare tarafından değerlendirilir. İtirazların uygun bulunmaması durumunda, gerekçelerin belirtildiği ilgili idare kararıyla parselasyon planları kesinleşir. İtirazların uygun bulunması durumunda, gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra tekrar hazırlanan parselasyon planı, ilgili idare tarafından onaylanarak askı ve kesinleşme süreci yeniden başlatılır. Parselasyon planında, herhangi bir sebeple değişiklik olması durumunda, bu süreçler tekrarlanır... İlgili idare onayı/kararı ve askı işlemlerinden sonra kesinleşen parselasyon planı, tapu ve kadastro mevzuatına göre; ilgili kadastro müdürlüğünce kontroledilerek onaylanır ve tapu müdürlüklerince tescil edilir." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. İmar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi gibi uygulama işlemleri üzerine, altmış günlük dava açma süresi içerisinde uygulama işlemine karşı veya uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.
Öte yandan, Büyükşehir olan bir alanda parselasyon yapılabilmesi için ilçe belediye encümenince parselasyon sınırının belirlenmesi, parselasyona konu olacak parsellerin kararda tek tek sayılması, bu karardan sonra alanda parselasyon yapılması ya da yaptırılmasından sonra ilçe belediyesince parselasyon planının 1 aylık süreyle askıya çıkarılması, ilan askı süresi içinde yapılan itirazların değerlendirilip bir karar verildikten sonra onay için büyükşehir belediye encümenine gönderilmesi, büyükşehir belediye encümenince onaylandıktan sonra 1 aylık süreyle yeniden ilan edilerek kesinleştirilmesi gerekmektedir.

Parselasyon işlemi yönünden;
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazı kapsayan alanda Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin; ... tarih ve ... sayılı Erdek Belediye Başkanlığı yazısı ile onaylanmak ve gereği yapılmak üzere Balıkesir Belediye Başkanlığına gönderildiği, Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile de "söz konusu 18. Madde uygulamasının Müdürlüğümüzce yapılan incelemelerde, 1 ay askı sürecinin yapıldığı ve itirazların olduğu, itirazların değerlendirilerek uygun görülen itirazlar için düzenlemelerin yapıldığı ve akabinde 2. askı sürecinin olduğu tespit edilmiş olup, uygulamanın itiraz ve askı süreçleri tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesine onaya gönderilmesi gerekmektedir." denilmek suretiyle Erdek Belediye Başkanlığına iade edildiği, bunun üzerine Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile dava konusu parselasyon işleminin 24.07.2023-25.08.2023 tarihleri arasında 1 ay süreyle askıya çıkarılmasına ve taşınmaz maliklerine tebliğ edilmesine karar verildiği, Erdek Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile askı süresi içerisinde yapılan tüm itirazların reddedilerek çalışmanın itirazlar neticesinde herhangi bir değişiklik işlemi içermemesi nedeniyle dosyanın onaylanmak üzere 5216 sayılı Kanun'un 7/b maddesine istinaden Balıkesir Büyükşehir Belediyesine iletilmesine, onaylanması halinde 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 19. maddesi hükümlerine göre Tapu ve Kadastro idarelerine gönderilmesine karar verildiği; Balıkesir Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile de parselasyon işleminin onaylanmasına ve tescil için Tapu Sicil Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, anılan kararın ise askıya çıkarılarak ilan edilmediği, parselasyon işlemine ilişkin sürecin mevzuata uygun olarak tamamlanmadığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, yukarıda verilen mevzuat hükümleri gereğince 25.05.2023 tarih ve 272 sayılı ilçe belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin onaylanmak üzere büyükşehir belediyesine gönderilmesinden sonra büyükşehir belediye encümenince 5216 sayılı Yasanın 7/b maddesi uyarınca parselasyon işleminin aynen veya değiştirilerek onaylanması, ilçe belediyesine gönderilmesi, ilçe belediyesince de askı ve ilan işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Henüz büyükşehir belediye encümeni kararıyla onaylanmayan bir parselasyon işleminin iptali istemiyle açılan bir davada, dava devam ederken parselasyon işleminin yargılama sürecinde büyükşehir belediye encümenince onaylanması durumunda kesin ve yürütülebilir bir işlem haline geldiğinin kabulü gerekir.
Uyuşmazlık özelinde ise parselasyon işlemi büyükşehir belediye encümenince onaylanıp onaylanmadığı yönünde bir bilgi bulunmasa dahi uyuşmazlık konusu parselasyon işleminin, belediye encümenince taşınmaz maliklerine tebliğ edildiği, askıya çıkarılarak ilan edildiği, askı süresi içerisinde yapılan itirazların reddedildiği gözetildiğinde doğurduğu hukuki ve fiili sonuçlar itibariyle dava konusu parselasyon işleminin yürürlüğe girdiği hususunda tereddüt bulunmadığından işlemin kesin ve yürütülebilir bir nitelik taşır haline geldiği açıktır.
1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişiklikleri yönünden;
Dava konusu taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanmış, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ise Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanarak, 04/12/2018-04/01/2019 tarihleri arasında ilan edilerek kesinleşmiştir. Plan değişiklikleri uyarınca hazırlanan dava konusu parselasyon işleminin yürürlüğe girerek kesinleşmesi üzerine 16/10/2023 tarihinde, parselasyon işlemi ile birlikte imar planı değişikliklerine karşı da bakılan dava açılmıştır.
Düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planlarına karşı, askı sürelerine göre dava açma süreleri geçirildikten sonra bu planların uygulama işlemi niteliğindeki parselasyon işlemine karşı süresinde dava açılmak kaydıyla dava açılabilmesi mümkündür. Yukarıda açıklandığı üzere dava konusu parselasyon işleminin yürürlüğe girerek davacının hukuki ve fiili durumunda değişiklik yaratmaya başlaması nedeniyle 2577 sayılı Yasanın 7. maddesinin 4. fıkrasında belirtildiği şekliyle parselasyon işleminin dayanağı dava konusu imar planları bakımından da davanın süresinde açıldığı açıldığının kabulü ile parselasyon işlemi ile birlikte dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin de incelenmesi gerekmektedir.
Bu durumda, işin esasa girilerek bir karar verilmesi gerekirken, mahkemece parselasyon işlemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine, imar planı değişiklikleri bakımından davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.