Danıştay danistay 2024/3924 E. 2025/4164 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/3924
Karar No : 2025/4164

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Etimesgut İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı Yenimahalle Belediye Meclisi kararı ile bu kararın onaylanmasına dair ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının ve genel 1/5000 ölçekli nazım imar planı notu oluşturulmasına yönelik... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; taşınmazın ortaöğretim kullanımından özel eğitim kullanımına dönüştürülmesi işleminde yatırımcı kuruluş olan Milli Eğitim Bakanlığının taşınmaza ihtiyaç duyulmadığı yönünde bir talebinin bulunmadığı, değişikliğe yönelik olarak herhangi bir bilimsel veri ve analizin bulunmadığı, değişikliğin yeterli teknik ve nesnel gerekçelere dayanmadığı tüm bu sebeplerle şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olduğu anlaşılan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince;
-genel nazım imar planı notunun kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden, her bir kısıtlı taşınmaz için gerekli ve yeterli analiz çalışması yapılmadan naklenmesi suretiyle tesis edilen işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı,
-taşınmazın "orta öğretim alanı" olan kullanımının "özel eğitim alanı" olarak belirlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Yenimahalle Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden, plan değişikliğinin gerekçesine ilişkin olarak bilimsel ve teknik veriye dayalı herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, bölge genelinde kamu tarafından karşılanacak eğitim tesis alanı ile özel sektör tarafından işletilecek eğitim tesis alanı miktarının belirlenmesine yönelik herhangi bir inceleme, araştırma ve analize dayanmaksızın yapıldığı açık olan dava konusu imar planı değişikliğinde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı,
Mahkeme kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmediğinden, istinaf başvurusunun yukarıda yer verilen gerekçeler doğrultusunda gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından, kamulaştırmadan sorumlu olan idarenin kendileri olmadığından hasım mevkinden çıkarılmalarının gerektiği, taşınmazın alım-satımının önünde herhangi bir engel olmadığı, dolayısıyla taşınmaz üzerinde kısıtlılık bulunmadığı tüm bu nedenlerle temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu değişikliğin donatı miktarını ve türünü değiştirmediği, Milli Eğitim Bakanlığınca taşınmaza ihtiyacının bulunmadığının bildirildiği, taşınmaz üzerindeki kısıtlılığın kaldırıldığı, tüm bu nedenlerle temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ: Kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile taşınmazın "orta öğretim alanı" olan kullanımının "özel eğitim alanı" olarak belirlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne dair... tarihli, ... sayılı Yenimahalle Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden 1/5000 ölçekli nazım imar planına aykırılık yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle değişik gerekçe doğrultusunda onanması, genel nazım imar planı notunun kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden onanması düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından hissedarı olduğu Ankara İli, Etimesgut İlçesi, ... Mahallesi ... ada... parsel sayılı taşınmazın imar planında ortaöğretim alanı olarak kamu hizmetine ayrılmasına rağmen beş yıldan uzun süredir kamulaştırılmayarak mülkiyet hakkının süresiz olarak kısıtlandığından bahisle... tarihinde... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan tazminat istemli davanın kısmen kabulüne kısmen reddine dair ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, bu bozma kararı üzerine ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararı ile bakılan davada idari yargı yerinin görevli olması sebebiyle dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmesiyle söz konusu kararın kesinleşmesini müteakip davanın... İdare Mahkemesi'nin E:... esasına kayden yeniden açıldığı, dosyanın tekemmülü sırasında davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığınca ... tarihinde dosyaya sunulan cevap dilekçesinde "... ada ... parselin, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... gün ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Etimesgut Kuzeyi (Susuz) İlave İmar Planı ve bu planın uygulaması olan 85037 nolu parselasyon planı kapsamında E:0.80 Hmaks:Serbest yapılaşma koşullarıyla "ortaöğretim alanı" kullanımında kaldığı, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kamulaştırılmamış donatıların maliklerince kullanılabilmesi için plan tadilatının mümkün olduğu ve "özel" ibaresi getirilerek kullanımına imkan veren genel nazım imar plan notu oluşturulduğu, bu plan notu doğrultusunda hazırlanan ... ada ... parselin E:0.80, Hmaks:Serbest yapılaşma koşulları aynen korunarak "özel eğitim tesisleri alanı" kullanımına dönüştürülmesine ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğinin Yenimahalle Belediye Meclisi'nin ...gün ve ... sayılı kararı ile uygun görülerek, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... gün ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, onaylanan plan değişikliğinin 16.11.2016 gün ve 29890 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak bir ay süre ile askıya çıkarıldığı, askı süresi içerisinde herhangi bir itiraz olmaksızın 19.12.2016 tarihinde askıdan indirilerek kesinleştiğinin" belirtildiği, Yenimahalle Belediye Başkanlığı'nın bu cevap dilekçesinin 16.08.2018 tarihinde davacıya tebliği üzerine taşınmazın ortaöğretim alanı kullanımından özel eğitim tesisleri alanı kullanımına dönüştürülmesine dair 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı Yenimahalle Belediye Meclisi kararının, bu kararın onaylanmasına yönelik ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının ve genel plan notu oluşturulmasına dair... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
03.07.2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4. maddesinin (ü) bendinde Eğitim tesisleri alanı: Okul öncesi, ilk ve orta öğretim ile yükseköğretime hizmet vermek üzere kamuya veya gerçek veya tüzel kişilere ait; eğitim kampüsü, genel, mesleki ve teknik eğitim fonksiyonlarına ilişkin okul ve okula hizmet veren yurt, yemekhane ve spor salonu gibi tesisler için uygulama imar planında özel veya kamu tesisi alanı olduğu belirtilmek suretiyle ayrılan alanları, ifade eder." düzenlemelerine yer verilmiştir.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yönetmeliği'nin 5. maddesinin (i) bendinde, "Sosyal altyapı alanları: birey ve toplumun kültürel, sosyal ve rekreatif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isim" şeklinde tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin eki EK-2 ile Farklı Nüfus Gruplarında Asgari Sosyal ve Teknik Altyapı Alanlarına İlişkin Standartlar ve Asgari Alan Büyüklükleri Tablosu oluşturulmuş ve Tablo Açıklamalarının 8. maddesinde: "İmar planlarında ayrılmış bulunan ve kamu niteliği taşıyan Kreş + Anaokulu, İlköğretim, Ortaöğretim, Sağlık Tesisi, Kültürel Tesis, Sosyal Tesis Alanları; imar planı değişikliği yapılmak suretiyle bu kullanımların başına "Özel" ibaresi getirilmek, kamu ve özel altyapı oranları ilgili yatırımcı Bakanlık veya kamu kuruluşunca belirlenmek kaydıyla, bu tabloda belirtilen kişi başına asgari standart değerinin içinde yer alır." kuralı yer almıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğine ekli Gösterimler tablosunun "Uygulama İmar Planları Gösterimleri" bölümünün "Açıklamalar" kısmının 8. maddesinde " Eğitim, Sağlık, sosyal ve kültürel tesisler gibi sosyal altyapı alanlarının özele dönüştürülmesine yönelik plan değişikliklerinde kullanımın başına "ÖZEL" ifadesi ile sembole "Ö" harfi eklenir. Açık veya kapalı spor alanları uygulama imar planında kullanıma "Ö" harfi eklenmek suretiyle değişiklik yapılarak özel nitelikle yapılabilir." "Nazım İmar Planları Gösterimleri" bölümünün "Açıklamalar" kısmının 15. maddesinde "Eğitim, Sağlık, sosyal ve kültürel tesisler gibi sosyal altyapı alanlarının özele dönüştürülmesine yönelik plan değişikliklerinde kullanımın başına "ÖZEL" ifadesi eklenir. Açık veya kapalı spor alanları imar planında kullanıma "Ö" harfi eklenmek suretiyle değişiklik yapılarak özel nitelikle yapılabilir." ibaresine yer verilmiş bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı tarafın temyiz isteminin genel nazım imar planı notunun kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49.maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdari Dava Dairesince verilen kararın davalı tarafça temyiz edilen kısmı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, anılan kısmın bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Davalı tarafın temyiz isteminin taşınmazın "ortaöğretim alanı" olan kullanımının "özel eğitim alanı" olarak belirlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Yenimahalle Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden:
Davaya konu taşınmazın yürürlükteki 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ortaöğretim alanı fonksiyonunda kalmakta iken yapılan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile ortaöğretim alanından özel eğitim alanına çevrildiği, anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca sosyal altyapı alanı kullanımı kapsamında bulunan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri kullanımına yönelik tesislerin kamu veya özel sektör tarafından yapılabilmesi mümkün olmakla birlikte, başına özel ibaresi getirilerek özel sektör tarafından gerçekleştirilebilen "Kreş + Anaokulu, İlköğretim, Ortaöğretim, Sağlık Tesisi, Kültürel Tesis, Sosyal Tesis Alanları" kullanımlarının asgari donatı standartları içinde yer alacağı belirtilmiş, böylece bu nitelikteki kullanımların başına "özel" ibaresi getirilmesine yönelik imar planı değişiklikleri sonucunda, donatı standartlarında bir değişiklik olmayacağı öngörülmüştür.
Nitekim, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 5. maddesinin (i) bendi uyarınca, sosyal altyapı alanı kullanımı kapsamında bulunan eğitim alanı kullanımının kamu veya özel sektör tarafından yapılabilmesi sosyal altyapı alanının isabet ettiği donatı dengesini değiştirmemektedir.
Ortaöğretim alanı kullanımının özel eğitim tesisleri alanı kullanımına çevrilmesine hukuken bir engel bulunmaması, eğitim hizmetinin özel sektör tarafından da yürütülebilmesinin mümkün olması, ayrıca ortaöğretim alanı kullanımının özel eğitim tesisleri alanı kullanımına çevrilmesinin sosyal donatı alanı miktarını değiştiren bir duruma da yol açmaması karşısında, mülkiyet kısıtlılığını ortadan kaldırmaya yönelik olarak sadece imar planında öngörülen kullanım kararının önüne "özel" ibaresi eklenmesinden ibaret dava konusu imar planı değişikliğinde hukuka aykırılık, aksi yöndeki idari dava dairesi kararının anılan kısmında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2\. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taşınmazın "orta öğretim alanı" olan kullanımının "özel eğitim alanı" olarak belirlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne dair... tarihli, ... sayılı Yenimahalle Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden BOZULMASINA, genel nazım imar planı notunun kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden ONANMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.