Danıştay danistay 2024/1774 E. 2025/3311 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1774
Karar No : 2025/3311

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ... 6- ...
7- ... 8- ...
9- ... 10- ...
11- ... 12- ...
13- ... 14-...
15- ... 16- ...
17- ... 18- ...
19- ... 20- ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı- ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... İdaresi Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Hatay ili, Antakya ilçesi, ... Mahallesinde bulunan taşınmazların, kalıcı iskan alanı kurulması amacıyla 05/04/2023 tarihli ve 7452 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kabul edilerek kanunlaşan 24/02/2023 tarih ve 32114 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin 126 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. maddesinin 7. fıkrası uyarınca uyarınca acele kamulaştırmasına dair ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava dosyası ve UYAP kayıtlarının incelenmesi sonucunda, davacılardan ..., ..., ..., ... ve ...'ün uyuşmazlığa konu proje alanı kapsamında taşınmazlarının bulunmadığı, Mahkemelerinin 10/11/2023 tarihli ara kararı ile davacılardan dava açmaktaki menfaatlerini ortaya koyan bilgi ve belgelerin istenilmesine karşın, herhangi bir bilgi veya belgenin ortaya konulamadığı görüldüğünden, anılan davacıların dava konusu işlemle kişisel, güncel ve meşru bir menfaat bağlarının bulunmadığı, 21/02/2018 tarihli mikrobölgeleme etüt raporunun bulunduğu, Mahkemelerinin 10/11/2023 tarihli ara kararına verilen 16/11/2023 tarihli cevap yazısında, Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında, Hatay ili Antakya ilçesi, Dikmece iskan alanı sınırlarının gösterildiği, yapılan incelemelerde proje alanına yakın en diri fayın, proje alanına 7,5 km uzaklıkta bulunduğu, bu yönüyle fay hattına olan mesafenin yerleşim yeri açısından tehlike arz etmediğinin belirtildiği yönünde cevap verildiği, proje alanının, Hatay ili Antakya ilçesi, ... Mahallesi'nde, Nurzeytin formasyonu üzerinde yer aldığı, en yakın fay hattına 7,5 km uzaklıkta olduğu, yapılan sondaj çalışmalarında zemininde 1 metre derinliğe kadar yerleşime uygun olmayan çamurlu kil, ardından kumtaşı-silttaşı ardalanması bulunduğu, kumtaşı-silttaşı ardalanmasının ise yerleşime uygun Zb sınıfında yer aldığı, hem depremden önce düzenlenen 2018 tarihli mikrobölgeleme etüt raporunda hem de davalı yanında müdahil olan TOKİ tarafından hazırlatılan 2023 tarihli bilirkişi raporlarında belirtilen hususlara ilişkin gerekli önlemlerin alınması halinde, dava konusu proje alanının yer aldığı Nurzeytin formasyonunda kalıcı yerleşim merkezleri kurulmasını engelleyen herhangi bir durumun bulunmadığı, diğer bir deyişle proje alanının zemin ve fay hatlarına uzaklık bakımından yerleşime uygun olduğu, mikrobölgeleme etüt raporunda, Nurzeytin formasyonu üzerinde yer alan dava konusu proje alanının, gerekli önlemlerin alınması halinde kalıcı iskan faaliyetleri için kullanılmasını engelleyen herhangi bir durumun bulunmadığı belirtildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacılar ..., ..., ..., ... ve ... yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, diğer davacılar yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Zemin etüdü yapılmadan acele kamulaştırma kararının alındığı, davalı idare 21/02/2018 tarihli raporda bu bölgeyle ilgili zemin etüdünün olduğu belirtilmiş ise de, uygulamayı yapacak olan TOKİ tarafından, temmuz 2023 tarihinde ihalesi yapılan, dikmece mahallesi 1415 konut alanı için hazırlatılan etüd raporunda, Dikmece için daha önceden hazırlanmış bir jeolojik zemin etüd raporu bulunmadığının belirtildiği, 2018 yılında Hatay Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan bir mikrobölgeleme raporunun, zemin etüdü raporu gibi sunulmaya çalışıldığı, TOKİ tarafından dosyaya sunulan ve kamulaştırma işlemi sonrasında, temmuz 2023 tarihinde ihale edildiği belirtilen zemin etüd raporunun, onaylanmadığı ve resmi bir belge niteliğini kazanmadığı, Mahkemenin bu belgenin esas alınmasının, bilirkişi incelemesi yaptırılmamasının hukuka aykırı olduğu, alanın deprem alanına yakınlığını gösterir bir belge dosyasına sunulmadığı belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı ve müdahil tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının redde dair kısmının bozularak karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi, davanın ehliyet yönünden reddine dair kısmının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve 2577 sayılı Yasanın 20/A maddesi uyarınca uyarınca dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde deprem afeti meydana gelmiştir.
08/02/2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan aynı tarihli ve 6785 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile; 06/02/2023 tarihinde, Kahramanmaraş ilinde meydana gelen deprem afeti sebebiyle, Anayasanın 119. maddesine dayanılarak, aralarında Kahramanmaraş ilinin de yer aldığı birden fazla ilimizde üç ay süre ile olağanüstü hal ilan edilmiştir.
... tarihli ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Oluru ile depremin yaşandığı illerde kesin iskan alanları belirlenmiş olup; Hatay İlinde, Dikmece Mahallesi, iskan alanı olarak belirlenmiştir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işlemi ile; 126 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. maddesinin 7. fıkrası uyarınca uyarınca acele kamulaştırmasına dair işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
Müdahil Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından dosyaya sunulan dilekçe ile; Dikmece Mahallesindeki taşınmazların kamulaştırılmasından vazgeçildiğinin belirtildiği; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı Bakan olurları ile; yazı eki belgelerde bilgileri belirtilen acele kamulaştırma kararına konu taşınmazlara bu aşamada proje geliştirilemeyeceğinden acele kamulaştırma kararının iptal edilmesinin uygun görüldüğü, anılan taşınmazların Kamulaştırma Kanununun 21. maddesi gereğince kamulaştırmasından vazgeçilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Kararın; davanın reddine ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "acele kamulaştırma işlemleri" hakkında ivedi yargılama usulünün uygulanacağı hükmüne; (i) bendinde ise, "Danıştay evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir. Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı bulduğu hâllerde kararı bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine verilen kararlar kesindir." hükmüne yer verilmiştir.
Yargılama devam ederken davalı idare tarafından kamulaştırma işleminden vazgeçilmesi halinde davanın konusuz kalacağı açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı Bakan olurları ile; yazı eki belgelerde bilgileri belirtilen acele kamulaştırma kararına konu taşınmazlara proje geliştirilemeyeceğinden acele kamulaştırma kararının iptal edilmesinin uygun görüldüğü, taşınmazların Kamulaştırma Kanununun 21. maddesi gereğince kamulaştırılmasından vazgeçilmesine karar verildiği görüldüğünden, konusu kalmayan davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair kısım yönünden davalı idare tarafından davanın açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, davanın anılan kısmına yönelik yargılama giderlerinin davalı idare üzerinde bırakılması gerektiği, ayrıca davanın netice itibarıyla kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığı yönünde sonuçlanması nedeniyle yargılama giderlerinin tamamı ile yargılama giderlerinden olan vekalet ücreti yönünden yeniden hüküm kurulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2\. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davacılar ..., ..., ..., ... ve ... yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, diğer davacılar yönünden ise davanın reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının ONANMASINA;
3\. Kararın; davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 2577 sayılı Kanunun 20/A-2(i) maddesi uyarınca, davanın bu kısmı yönünden ise KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4\. Davanın kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığı yönünde sonuçlanması sebebiyle, ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacılar tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin haklılık durumu dikkate alınarak takdir edilen ...-TL'sinin davacılar ..., ..., ..., ... ve ... üzerinde bırakılmasına, adli yardım isteminin kabul edilmesi nedeniyle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan ...-TL yargılama giderinin 12 eşit taksit halinde anılan davacılardan tahsili için ... İdare Mahkemesince ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacılardan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a verilmesine,
5\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...- TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılardan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a verilmesine, Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...- TL vekalet ücretinin davacılar ..., ..., ..., ... ve ...'den alınarak davalı idareye verilmesine,
6\. Artan posta avansının taraflara iadesine,
7\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
8\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak, 16/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.