Danıştay danistay 2024/1133 E. 2025/1931 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1133
Karar No : 2025/1931

TEMYİZ EDENLER :I-(DAVACI) ...
VEKİLİ :Av. ...

II-(DAVALILAR)
1-... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ :Av. ...

2-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ :Av. ...

KARŞI TARAF :I-(DAVALILAR)
1-... Belediye Başkanlığı/...
2-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

II-(DAVACI) ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Ünye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların da bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı kararları ile bu kararlara yapılan itirazın reddine dair Ordu Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ve dayanağı Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı ile Ünye Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilip Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu parselasyon işlemi yönünden yapılan değerlendirme, dava konusu imar uygulamasının dayanak alınan mer'i 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planına uygun olduğu, arazi ve arsa düzenlemesi yapılmasının koşullarının oluştuğu, düzenlemede fiili kullanım alanı üzerinde ve yakınındaki imar adalarında yeni imar parsellerinin oluşturulduğu ve tahsislerin yapıldığı, düzenleme sınırının belirlenmesinde teknik kriterlere uyulduğu DOP oranının yasal sınır içerisinde kaldığı, uygulamaya giren tüm parsellerden DOP oranında eşit kesinti yapıldığı, düzenleme sahası içerisinde yoldan ihdas alanlarının kamuya ayrılan alanlar toplamından düşüldüğü ve yola terk edildiği ve belediyeye arsa kazandırılmadığı, davacıya tahsis edilen yeni parsellerin yapılaşma yapılması mümkün olan en yakın alandan ve eşdeğer tahsis olduğu belirtilerek hukuka uygun olduğu, dava konusu planlar yönünden yapılan incelemede, dava konusu nazım ve uygulama imar planlarının davaya konu alan için getirdikleri mekânsal kullanım kararlarının birbiri ile uyumlu olduğu, davaya konu imar planlarında, imar yollarının önceki plana göre genişletilmiş olmasının planlama teknikleri ile şehircilik ilkelerine uygun olduğu, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda planlanan belediye hizmet alanı üzerinde halihazırda kurulu ve kullanılmakta olan katı atık mekanik ayırma tesisi'nin bulunduğu, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın sanayi alanı içerisinde bulunması ve çevresinde konut birimlerine izin verilmemesi, yerleşim yerlerine mesafesi, alansal büyüklüğü, eğimi, ulaşım akslarına yakınlığı, hakim rüzgar yönü, yakın çevresinde su kuyusu, koruma alanı ve askeri alan bulunmaması açısından katı atık mekanik ayırma tesisi kurulmasına elverişli olduğu, bu nedenle söz konusu alanda belediye hizmet alanı kullanımının planlanması ve bu alanda katı atık mekanik ayırma tesisi kurulmasının şehircilik ilkeleri ve planlama teknikleri açısından uygun olduğu davaya konu imar planlarının genelinde yapı adalarının çevresinde, buralarda yaşayacak nüfusun çocuk oyun alanı, spor alanı, dinlenme alanı gibi ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde mahalle ölçeğinde park alanları düzenlenerek bir planlama dili oluşturulduğu, davaya konu ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde planlanan park alanlarının da bu sistemin bir parçası olduğu, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği Ek-2’de öngörülen standartların sağlanmasına da hizmet ettikleri, ayrıca planlama alanının sınırında düzenlenen bu park kullanımlarının, sanayi alanı ile güneyindeki plana dahil olmayan tarım alanları arasında tampon işlevi göreceği, dolayısıyla; davaya konu imar planların şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı, üst ölçekli plan kararları ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda, dava konusu parselasyon işlemi ile Ordu Büyükşehir Belediyesinin uygulama kapsamındaki hisselerinin uygulama neticesinde ayrıldığı ve belediye hisseleri yönünden hisse çözümü yapıldığı,Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait hisselerin hisse çözümü yapılması suretiyle mülkiyet sorununun çözülmesi şeklinde yapılan dava konusu parselasyon planında amaç ve konu unsuru yönünden mevzuata uygun olmadığı, düzenleme sınırının iskan sahası içindeki yollarda yol ekseninden geçirilmesinin gerektiği, dava konusu imar uygulamasında dere boyu yol bulunmasına rağmen uygulama sınırının derenin bazı kısımlarının da uygulama içine alınacak şekilde geçirildiği, derelerin tescil harici alanlar olması nedeniyle uygulama dışı bırakılması ve uygulama sınırının yolun dere kenarına isabet eden kısmından geçirilmesi gerektiği, derenin bir kısmının da uygulama sınırı içine alınması halinde düzenleme ortaklık payı oranının artacağı gözetildiğinde, dava konusu imar uygulamasında uygulama sınırının hatalı geçirildiği belirtilerek, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden verilen ret kararı kısmı yönünden yapılan istinaf başvurusunun reddine, dava konusu parselasyon işlemi yönünden yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile bu kısım yönünden davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının kaldırılarak parselasyon işleminin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazların fiilen tarım arazisi olarak kullanıldığı, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında gerekli görüş ve izinlerin alınmadığı, dava konusu alanda yapılan 2006 tarihli planlardan sonra dava konusu planların yapılmasına esas yürürlükteki planların ihtiyaca cevap vermemesi durumunun oluşmadığı, belirtilerek dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının hukuka aykırı olduğu ve iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalılar tarafından, dava konusu imar uygulamasının dayanağı imar planlarına uygun olduğunu düzenleme ortaklık payı hesabının doğru yapıldığı, düzenleme sınırının uygun geçirildiği, yapılan uygulamanın kamu yararına uygun olduğu, dava konusu parselasyon işleminin iptaline ilişkin temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ordu ili, Ünye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların da bulunduğu alanda Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı ile Ünye Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilip Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kabul edilmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı 2005/3 Genelgede değişiklik konulu yazısında "Kanunla Büyükşehir Belediyesine verilmiş olan görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım, onarım işleri ile ilgili olmak kaydı ile Büyükşehir Belediyesinin kendi sorumluluğunda veya mülkiyetinde olan parsellerde 3194 sayılı İmar Kanununun 15,16 ve 18.maddelerine göre ilçe belediyesi encümenine gerek kalmaksızın doğrudan ve münferiden işlem tesis edilmesi mümkün olup 5216 sayılı Kanun ve diğer kanunlar kapsamında Büyükşehir Belediyesine verilen görev ve hizmetlere yönelik olarak alınacak Büyükşehir Belediyesi Encümen kararlarında söz konusu görev ve hizmetlerin içeriği ile hangi kanun/madde kapsamında kaldığı hususlarının açıkça belirtilmesi ve 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uygun olması koşuluyla Büyükşehir Belediyelerince uygulama yapılması mümkün bulunmaktadır" belirtildiğinden buna göre düzenleme sahası tespit edilerek imar uygulaması yapılmasına Ordu Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla karar verilmiştir.
Ordu Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı karar ile düzenleme sahası seçilen ve imar uygulaması yapılmasına karar verilen Ordu İli, Ünye İlçesi, ... Mahallesi ... ada ... ve ... parsel ile ... ada ... ve ... sayılı kadastral parselleri kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmıştır.
Davacı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmazların bulunduğu alanda yapılan parselasyon işlemleri ile parselasyon işlemine yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin ve parselasyon işlemlerinin dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 3194 sayılı İmar Kanununun "Arazi ve Arsa Düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde: "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmü yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. Maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak, aynı fıkranın (c) bendinde; Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı hakkındaki temyiz istemi incelendiğinde;
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararının bu bölümüne karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Davanın parselasyon işlemleri yönünden reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile bu kısım yönünden davanın reddine ilişkin karar kısmının kaldırılarak iptaline ilişkin kısmı hakkındaki temyiz istemi incelendiğinde;
Yukarıda belirtilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden, nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde uygulama imar planlarını yapma yetkisinin ilçe belediyelerine ait olduğu, kanunen öngörülen bir yıllık sürenin geçmediği hallerde ve kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili olmayan durumlarda ise uygulama imar plânlarının, büyükşehir belediyesince doğrudan yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil edeceği açıktır.
Benzer biçimde parselasyon yapılmasına ilişkin yetkinin kural olarak, ilçe ve ilk kademe belediyelerinde bulunduğu, bu kapsamda, büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkisinin parselasyon işleminin kabul edilmesine dair ilçe belediye encümeni kararının onaylanmasıyla sınırlı olduğu, ancak istisnai olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının (ilgili yetki kuralları uyarınca ilçe veya büyükşehir belediye meclisince) onaylanmasından sonraki bir yıl içerisinde yetkili ilçe belediyesince parselasyon yapılmamış olması halinde ve kanunlarla büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işlerine ilişkin büyükşehir belediye encümeninin doğrudan parselasyon yapmaya yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, Ordu Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının ... tarih ve .... sayılı 2005/3 Genelgede değişiklik konulu yazısı ile "Kanunla Büyükşehir Belediyesine verilmiş olan görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım, onarım işleri ile ilgili olmak kaydı ile Büyükşehir Belediyesinin kendi sorumluluğunda veya mülkiyetinde olan parsellerde" ilçe belediyesi encümenine gerek kalmaksızın imar uygulamasının yapılabileceğinin belirtilmesi üzerine dava konusu işlemlerin tesis edildiği anlaşılmıştır.
Büyükşehir Belediyelerinin, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7. maddesinin, 1. fıkrasının (c) bendinde düzenlenen yetkisi Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle sınırlı olup kullanılacak bu yetkinin mevzuatta öngörülen amaç doğrultusunda ve sınırları belirli bir biçimde kullanılması gerektiğinden, kanunda belirtilen hizmetlerin gerçekleştirilmesi amacıyla yapılacak uygulamaların ulaşılmak istenen amaçları aşacak veya aykırı olacak şekilde uygulama gerçekleştirilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.
Dava konusu işlemler ile davalı idarenin savunma dilekçesi ve Dairemizin ilgili dosyası olan E:2023/8581 sayılı dosyadaki bilgi ve belgeler ile dava dosyası bir bütün halinde değerlendirildiğinde, düzenleme sahasında Ordu Büyükşehir Belediyesinin malik ve hissedar olduğu parsellerin bulunması, 12.50 metreden büyük 20.00 ,25.00 ve 30.00 metre genişlikte yolların ve düzenleme sahasında belediyenin ayrıştırma gruplama(mekanik ayırma) tesisi olması gerekçeleriyle imar uygulamasının büyükşehir belediyesince yapıldığı anlaşılmıştır.
Parselasyon işleminin yapıldığı düzenleme sahasının incelenmesinden, Ordu İli, Ünye İlçesi, ... Mahallesi ... ada ... ve ... parsel ile ... ada ... ve ... sayılı kadastral parsellerin uygulamaya dahil edildiği, uygulamaya dahil edilen parsellerden davalı Ordu Büyükşehir Belediyesinin hisseli olarak ... ada ... ve ... sayılı parsellerin ... ada ... ve ... sayılı parsellerin ise tamamının maliki olduğu, Ordu Büyükşehir Belediyesinin hissedar ve maliki olduğu taşınmazlar dışında düzenleme sahasında davacı ve 3.kişilerin hissedar veya maliki olduğu taşınmazların da bulunduğu görülmüştür.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile dosyadaki bilgi ve belgeler ile Dairemizin E:2023/8581 sayılı dosyasının birlikte incelemesi neticesinde Dairemizce yapılan değerlendirmede; dava konusu düzenleme sınırının iskan sahası içindeki yollarda yol ekseninden geçirilmesi gerekirken dava konusu imar uygulamasında dere boyu yol bulunmasına rağmen uygulama sınırının derenin bazı kısımlarının da uygulama içine alınacak şekilde geçirildiğinden uygun olmadığı, davalı belediyenin malik ve hissedar olduğu parsellerin bulunması ve düzenleme sahasında belediyenin ayrıştırma gruplama(mekanik ayırma) tesisi bulunması nedeniyle büyükşehir belediyesince parselasyon yapıldığı ancak davalı belediyece doğrudan parselasyon yapılması yetkisinin kendi göreviyle ilgili taşınmazlarda mevzuatta öngörülen görev ve hizmetler doğrultusunda ve sınırları belirli bir biçimde yapılması gerektiği, somut uyuşmazlıkta ise dava konusu parselasyon işlemine esas düzenleme sahasının davalı Ordu Büyükşehir Belediyesinin maliki olduğu taşınmazlar ve görev alanına giren hizmetlerin yürütülmesi amacıyla tahsisli olanlar dışında davacı ve 3.kişilerin hissedar veya maliki olduğu taşınmazların da bulunduğu çok geniş bir alanı kapsadığı görüldüğünden parselasyon işleminin tesis edildiği düzenleme sınırının bu haliyle büyükşehir belediye encümeni kararıyla onaylanmasında hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının ve Davalıların temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planını yönünden reddine, dava konusu parselasyon işlemleri yönünden yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile bu kısımlar yönünden davanın reddine ilişkin karar kısmının kaldırılarak parselasyon işlemleri yönünden iptaline ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin tarih ve E:..., K:... sayılı kararının,1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planınına ilişkin kısmı yönünden ONANMASINA, parselasyon işlemlerine ilişkin kısmı yönünden yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA
3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren İdare Mahkemesine gönderilmesine,11/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.