Danıştay danistay 2023/7743 E. 2025/2761 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/7743
Karar No : 2025/2761

DAVACI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı/...
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU : 12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesine eklenen 2. fıkranın iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Kahramanmaraş merkezli deprem felaketlerinin ardından davalı Bakanlık tarafından, deprem bölgesinde yapılan tespitlerden hareketle bir takım düzenlemeler getirilmeye çalışıldığı, fakat gerekli bilimsel ve teknik araştırmalar yapılmadan mevzuatta değişiklik yapılmasının, kişilerin Anayasa'dan doğan mülkiyet haklarının ihlali niteliğinde uygulamalara neden olabilecek bir yaklaşımı doğurduğu, davaya konu Yönetmelik değişikliğinin, yapıların statiğini dahi etkileyebilecek nitelikte olduğu, getirilen düzenlemenin önemi gözetildiğinde ilgili mevzuat çerçevesinde tüm paydaşlarla beraber geniş kapsamlı olarak değerlendirilmesi gerekirken, herhangi bir ilgili meslek grubu, akademisyen veya sivil toplum kuruluşundan görüş alınmadığı, uyuşmazlık konusu değişiklik kapsamında, aynı yapı adası içerisinde birden çok bina bulunduğu hallerde, riskli yapılar özelinde uygulama yapılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, ayrıca, değişiklikle ruhsat vermeye yetkili idarelerce meclis kararları ile farklı usuller belirlenebileceğinden uygulamaların belirlilik ve hukuki güvence ilkelerine aykırı olacağı, birden fazla usul uygulanmasına izin veren düzenlemenin, uygulama sırasında anlaşmazlıklara ve farklılıklara neden olabileceği, bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esaslarının düzenlendiği Otopark Yönetmeliğinin 5. maddesiyle çelişkili olacak şekilde yapılan değişikliğin otopark alanlarının belirlenmesine ilişkin olarak idarelere yetki verilerek Yönetmeliği aşan bir uygulama getirdiği, yetkisiz bir şekilde belirlenen usuller veya kararların hukuka aykırı sonuçlar doğurabileceği, bu madde kapsamında uygulama yapılan parselin bulunduğu adadaki diğer parsellerdeki yapılaşma koşullarının gözetilmediği, ilave imar hakkı tanıyan düzenlemenin açıkça hukuka aykırı olduğu iddialarıyla dava konusu işlemin iptali istenilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesinin 1. inci fıkrasının (e) bendinde açıklanan şartlarda otopark ihtiyacının kısmen veya tamamen parselinde karşılanmasının mümkün olmadığı durumlarda karşılanamayan otopark miktarının aynı fıkranın (f) bendinde yer alan sıra dahilinde karşılanacağına ilişkin genel düzenleme bulunduğu, dava konusu değişiklikle, bu genel esasa, riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan binalar bakımından istisna bir hükmün getirildiği, bu binalarda yaşayanlar mağdur edilmeden bir an önce evlerinde oturmaları için otopark ihtiyacının karşılanabilmesine yönelik çözümler üretilmesinin amaçlandığı, 6306 sayılı Kanunun uygulanmasını kolaylaştırıcı bir düzenleme olması nedeniyle 6306 sayılı Kanunun kapsamı ile sınırlı olacak şekilde riskli yapılara yönelik düzenlemeler içermesinin normlar hiyerarşisinin gereği olduğu, risksiz yapıların imar mevzuatı ve planlama hukukunun genel hükümlerine göre işlem görmesi gerektiği, riskli yapının, risksiz yapılarla kıyaslandığında can ve mal güvenliğinin sağlanmasını teminen yıkılmaları ve yeniden yapılmalarının zorunluluk olduğundan dönüşümü kolaylaştırıcı düzenlemeler yapılmasının 6306 sayılı Kanunun amacına uygun olduğu, bu nedenle eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığı, riskli yapıların hukuki durumu diğerlerinden farklı olduğu için uygulanacak düzenlemelerin de birbirinden farklı olmasının bir gereklilik olduğu, riskli yapılar için idare meclislerince karar alınarak bu kararlara göre uygulama yapılacağından belirlilik ilkesine aykırılık bulunmadığı, Yönetmelikteki sıralamadan bağımsız uygulama yapılabilmesinin Yönetmelikte verilen yetkinin dışına çıkılması anlamı taşımadığı, düzenlemenin Maraş depremi sonrasında toparlanmaya çalışan 11 ildeki uygulamaları kolaylaştırmayı amaçladığı, ilave imar hakkı getirildiğine ilişkin iddianın somut verilere dayanmadığı, bu sonucuna nasıl varıldığının anlaşılamadığı, davaya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, 12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesine eklenen 2. fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.
Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesinin 1. fıkrasının a) bendinde, otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının zorunlu olduğu kuralına yer verildikten sonra, aynı fıkranın e) bendinde otopark ihtiyacının yerinde karşılanması mümkün olmayan durumlara yer verildiği, f) bendinde, parselde ihtiyaç duyulan otopark ihtiyacının yerinde karşılanmasının mümkün olmaması halinde, otopark ihtiyacının komşu parsellerde ortak veya ada içi otopark uygulamasıyla ya da tapuda süresiz irtifak kurulması yoluyla karşılanabileceği, bunlar da mümkün değil ise karşılanamayan otopark ihtiyacının Yönetmeliğin 12. maddesinde yer verilen esaslar çerçevesinde, bölge otoparklarından tahsis yapılmak suretiyle karşılanmasını teminen otopark bedeli alınmak suretiyle karşılanacağının düzenlendiği görülmektedir.
Uyuşmazlık konusu Yönetmelik değişikliği ile, bahsi geçen düzenlemeyi izleyecek şekilde eklenen 2. fıkrada, afetlere hazırlık kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parsellerde yeni yapılacak yapıların otopark ihtiyacının çözümünde, Yönetmelikte belirtilen usuller arasında herhangi bir öncelik sırası olmadan uygulama yapılabileceği veya otopark bedeline ve bu bedelin hesabına esas asgari otopark miktarlarına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla ruhsat vermeye yetkili idaresince meclis kararı alınmak suretiyle farklı usullerin belirlenebileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Davaya konu hükümde, "Yönetmelikte belirtilen usuller" ve "ruhsat vermeye yetkili idaresince meclis kararı alınmak suretiyle uygulancak farklı usullere" ilişkin iki farklı yöntem öngörülmesi karşısında bu düzenlemelerin hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri ile eşitlik ilkesi bakımından ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
Hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri olan hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Kanunlara güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen bireyin, bu kanunların uygulanmasına devam edileceği yolunda oluşan beklentisinin mümkün olduğunca korunması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.
Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir.
Riskli yapı tespiti bulunan parseller için 6306 sayılı Kanun ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde vergi, harç ve belediyelere ödenecek ücretlerle ilgili istisnalar getirilmiş olup dönüşümün hızlandırılması, kolaylaştırılması ve teşvik edilmesi bakımından anılan kanunlardaki istisnai hükümlerin geçerli olduğu görülmektedir. Buna karşın, Otopark Yönetmeliği'ne eklenen davaya konu hüküm ile anılan Kanun'un amacının aşılarak komşu parseller arasında farklı düzenlemelerin uygulanmasına neden olunduğu görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, İmar Kanunu'nun "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesinde otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususların ve otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceğinin Yönetmelikte belirleneceği hüküm altına alınmasına karşın, 12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen dava konusu 2. fıkra ile bu yetkinin, riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parseller açısından belediye meclisine verildiği, bu kapsamda, ilgili belediye meclisince birden fazla parselin bulunduğu bir yapı adası içerisinde riskli yapı tespiti yapılan binanın yer aldığı parselin ve riskli yapı tespiti yapılmamış diğer parsellerin otopark ihtiyacının belirlenmesinde farklılıkların ortaya çıkmasına neden olacak şekilde karar alınabilmesine imkan tanındığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu düzenleme uyarınca; aynı ada içinde riskli yapı tespiti bulunan parseller bakımından Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemeler, herhangi bir sıralama olmadan uygulanabileceği gibi, ilgili belediye meclisince karar alınarak tamamen farklı ve ilgilisince öngörülmesi mümkün olmayan belirsiz usullerin de uygulamaya konulabileceği, bu durumun ise eşitlik, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil edeceği ve keyfiliğe neden olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, hukuka aykırı olduğu neticesine ulaşılan dava konusu Yönetmelik hükmünün iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Dava,12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen 2. fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule yönelik iddiaları yerinde görülmemiştir.
Anayasa'nın 124. maddesi ve ilgili kanunlarda belirlenen yetki ve görev çerçevesinde düzenleme yapan ve bu düzenlemeleri uygulamak üzere işlemler tesis edebilen idarelere verilen düzenleyici işlemler yapabilme yetkisinin idari faaliyetlerin belirliliği ve hukuki güvenlik ilkesi gibi Anayasal ilkelere dayanılarak kullanılması hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu gibi hukuki istikrarın sağlanması açısından zorunluluktur.
31/05/2012 tarih ve 2809 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6306 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olarak belirlenmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Otoparklar" başlıklı 37. maddesinde, "İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir. (Ek fıkra:4/7/2019-7181/11 md.) Yapılaşmamış parseller, parsel maliklerinin muvafakati, araç giriş ve çıkışlarının trafiği aksatmaması ve ilgili idaresinden izin alınmak kaydıyla, zemini geçirimli malzeme ile kaplanarak ve gerekli işaretlemeler yapılarak, yapı kapsamına girmeyecek şekilde açık otopark olarak işletilebilir." hükmüne, "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesinde ise "(...) III - Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir. Otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğu, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceği ise, bu yönetmelikte belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Otopark Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında kalan belediyelerde, son nüfus sayımına göre nüfusu 10000 ve daha fazla olan yerleşmelerde, nüfusu 10000'den az olmakla birlikte imar planı onaylanmış yerleşmelerde ve alanlarda ve imar planı bulunmamakla beraber bu Yönetmeliğin uygulanacağına dair idarelerce karar alınan bütün yerleşmelerde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemektir." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Genel esaslar" başlıklı 4. maddesi otoparklarla ilgili genel esasları düzenlemiş; (a) bendinde; binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının, bu fıkranın (e) bendinde belirtilen durumlar haricinde zorunlu olduğu, (e) bendinde, otopark ihtiyacı kısmen veya tamamen parselinde karşılanamayan durumlar belirtilmiş, (f) bendinde otopark ihtiyacının, bu fıkranın (e) bendinde yer alan hükümler doğrultusunda bir kısmı veya tamamının parselinde karşılanamayan binalarda karşılanamayan otopark miktarının karşılanma yöntemleri; otopark ihtiyacının komşu parsellerde ortak veya ada içi otopark uygulamasıyla ya da tapuda süresiz irtifak kurulması yoluyla karşılanabileceği, bunlar da mümkün değil ise karşılanamayan otopark ihtiyacının Yönetmeliğin 12. maddesinde yer verilen esaslar çerçevesinde, bölge otoparklarından tahsis yapılmak suretiyle karşılanmasını teminen otopark bedeli alınmak suretiyle karşılanacağı şeklinde belirlenmiş, 5. maddesinde; bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esasları düzenlenmiştir.
12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen davaya konu 2. fıkrada; "Afetlere hazırlık kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parsellerde yeni yapılacak yapıların otopark ihtiyacının çözümünde; bu Yönetmelikte belirtilen usuller herhangi bir öncelik sırası olmadan uygulanabileceği gibi otopark bedeline ve bu bedelin hesabına esas asgari otopark miktarlarına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla ruhsat vermeye yetkili idaresince meclis kararı alınmak suretiyle farklı usuller de belirlenebilir." kuralı öngörülmüştür
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 37. ve 44. maddelerine dayanılarak çıkarılan Otopark Yönetmeliği'nin amacı, yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı park ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemek olduğundan yapı ruhsatı verilecek binaların otopark ihtiyacının tespit edilmesi açısından uygulanacak düzenleyici işlem Otopark Yönetmeliği olduğu gibi 6306 sayılı Kanun kapsamında, riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parsellerde yeni yapılacak yapıların otopark ihtiyacının çözümünde de bu yönetmeliğin uygulanması gerekeceği tabiidir.
İmar Kanunu'nun "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesinde otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususların ve otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceğinin Yönetmelik'te belirleneceğinin hüküm altına alınması, afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların tespit edilmesi ve böylece, sözkonusu alanlar ile riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat kurallarına ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini oluşturmak için, iyileştirme, tasfiye ve yenilemelerde bulunulması amacıyla çıkarılan 6306 sayılı Kanun ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde ise dönüşümün hızlandırılması, kolaylaştırılması ve teşvik edilmesi bakımından riskli yapı tespiti bulunan parseller için vergi, harç ve belediyelere ödenecek ücretlerle ilgili istisnai hükümler getirilmiş olması karşısında Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen dava konusu 2. fıkra ile riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parseller açısından belediye meclisine verilen yetkinin; ilgili belediye meclisince, birden fazla parselin bulunduğu bir yapı adası içerisinde riskli yapı tespiti yapılmış, riskli yapı tespiti yapılmamış parsellerin otopark ihtiyacının belirlenmesinde farklılıkların ortaya çıkmasına neden olacak şekilde karar alınarak kullanılabileceği, aynı ada içinde riskli yapı tespiti bulunan parseller bakımından Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemeler, herhangi bir sıralama olmadan uygulanabileceği gibi, ilgili belediye meclisince karar alınarak tamamen farklı ve ilgilisince öngörülmesi mümkün olmayan belirsiz usullerin de uygulamaya konulabileceği, bu hususun hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen 2. fıkranın iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Daire since, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesine, 2. fıkra eklenmiştir.
Anılan değişikliğin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın "Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde; "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.", hükmüne, "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesinde; "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. (Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/1 md.) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." hükmüne yer verilmiştir.
İdarelerin düzenleyici işlemler yapabilme yetkisi Anayasa'nın 124. maddesine dayanmakta olup idareler tarafından mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla düzenleyici işlemler yapılabileceğinde duraksama bulunmamaktadır. Ancak, bu düzenlemeler yapılırken, hukuk devleti ilkesi uyarınca, idari faaliyetlerin belirliliği ve hukuki güvenlik ilkesi gibi Anayasal ilkelerin de göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade etmektedir. Yasal düzenlemelerin erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olması buna dayalı olarak yapılacak düzenleyici işlemlerin de aynı nitelikleri haiz olması gerekmektedir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması, hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi için zorunlu koşullardandır. Yapılan düzenlemelerde istikrar, belirlilik ve öngörülebilirlik göz önünde bulundurularak hukuki güvenlik sağlanır. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliğini temin eder.
İlgili kanunlarda yetkilendirilen idareler, kanunlarda belirlenen yetki ve görev çerçevesinde düzenleme yapabilmekte ve bu düzenlemeleri uygulamak üzere işlemler tesis edebilmektedir. Ancak idareler, bu konudaki yetkilerini kullanırken eşitlik, hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkelerine uygun davranmak zorundadır. Bu durum hukuk hukuk devleti ve hukuki istikrarın sağlanması açısından önem arz etmektedir.
Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen "kanun önünde eşitlik ilkesi" ise hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlâli yasaklanmıştır.
31/05/2012 tarih ve 2809 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6306 sayılı Kanunun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir." hükmü getirilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun "Otoparklar" başlıklı 37. maddesinde, "İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir. (Ek fıkra:4/7/2019-7181/11 md.) Yapılaşmamış parseller, parsel maliklerinin muvafakati, araç giriş ve çıkışlarının trafiği aksatmaması ve ilgili idaresinden izin alınmak kaydıyla, zemini geçirimli malzeme ile kaplanarak ve gerekli işaretlemeler yapılarak, yapı kapsamına girmeyecek şekilde açık otopark olarak işletilebilir." hükmüne, "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesinde ise "(...) III - Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir. Otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğu, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceği ise, bu yönetmelikte belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Otopark Yönetmeliğinin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında kalan belediyelerde, son nüfus sayımına göre nüfusu 10000 ve daha fazla olan yerleşmelerde, nüfusu 10000'den az olmakla birlikte imar planı onaylanmış yerleşmelerde ve alanlarda ve imar planı bulunmamakla beraber bu Yönetmeliğin uygulanacağına dair idarelerce karar alınan bütün yerleşmelerde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemektir." hükmüne, "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 37 nci ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Genel esaslar" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Otoparkla ilgili genel esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması, bu fıkranın (e) bendinde belirtilen durumlar haricinde zorunludur.
b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen bahçe mesafeleri bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç otopark olarak kullanılamaz.
c) Binanın kullanımı için yapılan otopark alanları, 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak alan olarak yönetilir.
ç) Binek otoları için birim park alanı, manevra alanı dâhil en az 20 m2’dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m2 üzerinden hesaplanır. Manevra alanı ve şekli dâhil park yerlerinin vaziyet veya kat planında gösterilmesi zorunludur. Taşıt asansörü ve mekanik sistemlerin kullanılması halinde birim park alanı, onaylı projesinde açıkça gösterilmek ve idaresince uygun görülmek kaydıyla daha az ölçülerde yapılabilir.
d) İmar planı ve parselasyon planlarında imar parsellerinin büyüklüklerinin otopark yapımını mümkün kılacak şekilde belirlenmesi esastır.
e) Otopark ihtiyacı kısmen veya tamamen parselinde karşılanamayan durumlar aşağıda belirtilmiştir:
1) (Değişik:RG-31/5/2019-30790) Parselin alan veya cephe boyutları nedeniyle otoparkın, bu Yönetmelikte belirtilen en az ölçülerdeki; park alanı, park etme düzeni, dönüş çapı, manevra alanı ve servis yolu alanlarının, tamamen veya kısmen, bodrum katlarda veya parselinde karşılanamadığının veya otopark rampasının bu Yönetmeliğe göre en çok eğim kullanılmasına rağmen parsel sınırından itibaren binanın derinliği boyunca ve buna ilave olarak derinliğe dik en fazla bir cephesi boyunca sağlanamadığının bir teknik raporla idarece tespit edilmesi,
2) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli tescilli taşınmaz kültür varlığı parselinde bulunup, ilgili mevzuat uyarınca otopark yapılamaması,
3) (Değişik:RG-31/5/2019-30790) Arazinin jeolojik ve topoğrafik yapısı, yer altı su seviyesinin yüksekliği gibi nedenlerle, tüm teknik tedbirler alınmasına rağmen, bodrum kat yapılamadığının ve parselinde otopark tesisinin mümkün olmadığının idarece tespit edilmesi,
4) Parselin, meskûn alanlarda yaya yollarından veya merdivenli yollardan ya da araç trafiğine kapatılmış yol veya yaya bölgelerinde kalan ve Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) ya da yerel trafik/ulaşım komisyonu tarafından otopark giriş-çıkışına izin verilmeyen yollardan cephe alması ve başka yollardan araç giriş ve çıkışının mümkün olmaması,
5) (Mülga:RG-7/9/2018-30528)
6)(Ek:RG-31/5/2019-30790)(Değişik:RG-25/3/2021-31434)Bitişik nizam parsellerde, bitişik binaların temellerinin alt kotundan daha aşağıya inilmesinin statik bakımdan risk içermesi nedeniyle otopark ihtiyacının parselinde karşılanamaması.
f) Otopark ihtiyacının, bu fıkranın (e) bendinde yer alan hükümler doğrultusunda bir kısmı veya tamamının parselinde karşılanamadığı binalarda karşılanamayan otopark miktarı;
1) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) Komşu parsellerle ortak otopark uygulaması veya ada içi otopark uygulamaları şeklinde karşılanır.
2) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) Otopark olarak gösterilen yapı ya da bağımsız bölüm ile bu otoparkı kullanacak olan yapı ya da bağımsız bölümlerin tapularında ayrı ayrı süresiz irtifak kurulması, tapu kütüğünün beyanlar hanelerinde bu konuda belirtme yapılması kaydıyla; (Değişik ibare:RG-16/6/2022-31868) 1500 metrelik yarıçap veya 2000 metrelik yürüme mesafesi içinde kamulaştırmaya konu olmayan başka parselden ya da binadan veya binaların zorunlu olarak ayrılması gerekenler haricindeki müstakil otopark olarak ayrılmaya müsait olan bölümlerinden veyahut ticari otoparklardan karşılanır.
3) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) Otopark ihtiyacı, (1) ve (2) numaralı alt bentlere göre de karşılanamayan parsellerde, ilgili idarelerce, 12 nci maddede yer alan esaslar dâhilinde bedel alınmak suretiyle bölge otoparkından yer tahsis edilerek karşılanır.
4) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) (3) numaralı alt bende göre bölge otoparklarından tahsisin şekline, (2) numaralı alt bende göre başka parselde otopark yeri ayrılmasına ve irtifak kurulmasına ilişkin ilgili idarelerce usul ve esaslar belirlenebilir.
5) Otoparkı parseli dışında bulunan yapıların otopark yerleri ve adetleri, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin ilgili bölümlerinde ve yönetim planlarında belirtilir.
6)(Ek:RG-25/3/2021-31434)(Değişik:RG-16/6/2022-31868) Sit alanlarında, mevzuat gereği parselde otopark ihtiyacının tamamen ya da kısmen karşılanamaması ve sit alanı sınırlarının 1500 metre yarıçapından veya 2000 metrelik yürüme mesafesinden daha fazla olması nedeniyle mevzuatı uyarınca bu mesafeler içinde başka bir parselde de otopark yeri karşılanamadığının idaresince tespiti halinde, karşılanamayan otoparka ilişkin gerekli yatay ve düşey işaretlemeler yapılmak suretiyle yol boyu otoparkı, cep otoparkı gibi yöntemlerle yol üzeri parklanma düzeni idaresince sağlanır.
g) Otoparkların giriş ve çıkışlarının yeterli olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi zorunludur. Bununla birlikte;
1) İmar planında yükseltilmiş veya viyadük olarak yer alan yollardaki parsel cephelerinden,
2) Merdivenli sokaklarda araçların ulaşmadığı kesimlerdeki parsel cephelerinden,
3) Mer’i imar planlarında yaya yolu ayrılmış ve UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonu kararı ile yayalaştırılması uygun görülen yollardaki parsel cephelerinden,
4) Demiryolu hemzemin geçitlerini kesen yollardan cephe alan ve demiryolu platformuna 40 metre kadar olan bölümdeki parsel cephelerinden,
5) Sinyalize kavşaklara erişen yollardan cephe alan parsellerin uzak köşesi, sinyalizasyona UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonunca aksine karar alınmadıkça 20 metre olan bölümlerdeki parsel cephelerinden,
6) UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonunca karar alınanlar hariç, dönel kavşak ve katlı kavşak kolları boyunca yer alan parsel cephelerinden, otopark giriş çıkışı düzenlenemez.
ğ) Otoparklarda, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, 3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik, 19/12/2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 15/5/1997 tarihli ve 22990 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik, 5/12/2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği hükümlerine uyularak gereken önlemlerin alınması, (Ek ibare:RG-25/3/2021-31434) erişilebilirlik mevzuat ve standartlarına uyulmak suretiyle engellilerin kullanımına yönelik düzenlemelerin yapılması zorunludur. Ayrıca, Türk Standartları Enstitüsünce hazırlanan ilgili tüm standartlara uyulur. Standartların bu Yönetmelikte belirlenen ölçü ve miktarlardan daha az olması halinde bu Yönetmelik hükümleri geçerlidir. Bu düzenin sağlanmasından ve yürütülmesinden belediyeler ve valilikler sorumludur.
h) Bu Yönetmelikte idarelerce karar alınması öngörülen hususlarda, 3194 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olmamak ve bu Yönetmelik hükümlerine uyulmak koşuluyla uygulanacak şekli takdire ilgili idare yetkilidir. İmar planları ile veya idarelerce bu Yönetmelik hükümlerine aykırı kararlar getirilemez.
ı) Umumi bina ve bölge otoparkları ile genel otoparkların giriş-çıkış ve asansörlerine en yakın yerlerinde birden az olmamak şartıyla, her 20 park yerinden birinin engelli işareti konularak engelliler için ayrılması zorunludur. Yol üstü otoparklarda engelliler için yapılacak düzenlemeler, trafik güvenliği esas alınarak yapılır.
i) Bütün otopark türlerinde otopark alanının %1’ inden az olmamak üzere ilave alan bisiklet ve motosiklet park yeri olarak ayrılır.
j) Kat mülkiyeti ve kat irtifakı tesis edilirken otopark olarak ayrılan alanların, gereken hallerde ilgili idare meclisinde bu yönde karar alınmak suretiyle eklenti olarak ilgili bağımsız bölüme tapuda tahsisi gerçekleştirilebilir. Eklenti otoparkların ortak alan olarak yönetilmesi hususu yönetim planında belirtilir. (Ek cümle:RG-31/5/2019-30790) Bu tür eklenti otoparklarda, aynı bağımsız bölüme ait iki otopark yerinin arka arkaya park düzeni şeklinde (birbirini engelleyebilecek şekilde) birlikte düzenlenmesi halinde tek bir manevra alanı gösterilmesi yeterli kabul edilir.
k) Varsa ulaşım ana planı ve/veya otopark ana planına uygun olmak koşuluyla ilgili idarenin uygun görüşü ve ilgili trafik veya ulaşım komisyonunun kararı ile yapım şekline göre açık, katlı ve kapalı otoparklar için geçerli hükümler yerine getirilmek kaydıyla işletme amaçlı otopark yapılabilir.
l) Yaya alanları, bisiklet yolları ve kaldırımlar otopark olarak düzenlenemez ve kullanılamaz.
m) Açık otoparkların tesis edildiği alanın zeminlerinde, yağmur suyu tahliyesi için uygun eğim verilir, yağmur suyunu toprağa geçiren malzemeler kullanılır.
n) İmar planları hazırlanırken bölge ve genel otopark yerleri, katlı otopark ve cep otoparkı düzenlenecek yerler konusunda Büyükşehirlerde UKOME, diğer yerlerde ilgili trafik komisyonunun görüşü alınır.
o) Yol üstü araç park yeri için ayrılması gereken alanın ölçüleri en az 2,5x5,50 metredir. Engelli araçları için 1/30 oranında park yeri ayrılır.
ö) Yol üstü otoparkı yapılacak yerler ile yapımına ve işletilmesine ilişkin usul ve esaslar, büyükşehir belediyelerinde UKOME, diğer belediyelerde yerel trafik/ulaşım komisyonu kararı alınarak idarelerce belirlenir, buna göre yol üstü otopark düzenlemeleri, uygulaması ve işletmesi yapılır.
p) Bölge ve genel otoparklar ile yol üstü otoparklarında kapasite, boş-dolu oranları gibi güncel verilerin kayıtlarının tutulması ve elektronik ortamlar da dâhil paylaşılmasına ilişkin usul ve esaslar idarelerce belirlenir.
r) 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyelerince ulaşım ana planlarının yapılması veya yaptırılması ve uygulanması esastır.
s) İlgili idareler, bu fıkranın (f) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamında kalıp bölge ve genel otoparklardan faydalanmak için müracaat edenlerin otopark sorununun nasıl çözümleneceğini, binanın hangi bölge veya genel otoparkından yararlanacağını 30 gün içinde bildirmekle yükümlüdür." düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin "Bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esasları" başlıklı 5. maddesinde; (1) Bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esasları aşağıdaki şekildedir:
a) İlgili idare varsa, UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu kararlarını göz önünde bulundurarak, imar planları ve kent ulaşım sistemini de esas alarak parselinde otopark yapılamayacak güzergâhları belirler. Bu alanlarda 4 üncü maddeye göre uygulama yapılır.
b) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) Parselin otopark ihtiyacı bodrum katlarda, tamamen tabii veya tesviye edilmiş zemin altında kalmak ve üzeri ilgili ulusal ya da uluslararası standartlara göre ve asgari 30 cm toprak örtüsüyle yeşillendirilerek bahçe vasfının ortadan kaldırılmaması şartıyla binaların arka ve yan bahçe altlarının tamamında, ayrıca gereken durumlarda idarenin uygun görmesi halinde parsel sınırına 3 metreden fazla yaklaşmamak üzere ön bahçe zemini altında veya yeşil dokuya uygun ve su geçirimli malzeme kullanılmak ve bahçe vasfı ortadan kaldırılmamak kaydı ile bina arka ve yan bahçelerinde karşılanabilir.
c) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) Otopark giriş çıkışı ön bahçe mesafesi içinden de sağlanabilir. Otopark rampası parsel sınırı dışından başlatılamaz. Arka bahçede otopark yeri tefrik ve tesis edilebilmesi için yan bahçenin en az 3,00 metre olması veya bina içinden en az 2,75 metre genişliğinde geçiş yolu düzenlenmesi şarttır. Yan bahçede otopark yeri de tesis edilecekse bunun için yan bahçede tesis edilecek otopark yeri haricinde en az 3,00 metre yan bahçe kalması sağlanır. 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde tanımlanan ortak otopark uygulamalarında da en az 3,00 metre eninde geçiş yolu sağlanır.
ç) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) Yerleşme bölgelerinde; binanın bodrum katları, tabii veya tesviye edilmiş zemin altı ile arka ve yan bahçelerde yeterli otopark yerinin teşkil edilememesi halinde, 5,00 metreden fazla ön bahçe mesafesi olan yerlerde, yeşil dokuya uygun ve su geçirimli malzeme ile bina cephesinden itibaren 2 metre dışında kalan kısmın, bina girişine ve varsa yaya kaldırımı sürekliliğine engel olmayacak şekilde açık otopark alanı olarak düzenlenmesi hususunda idareler yetkilidir. Tek bağımsız bölümlü (villa gibi) müstakil konut binalarında varsa yaya kaldırımı sürekliliğini engellememek ve ilgili idare onayı alınmak kaydı ile tüm bahçeler bu ölçülerle sınırlı olmaksızın açık otopark alanı olarak düzenlenebilir.
d) (Değişik:RG-31/5/2019-30790) Mevcut yapılarda parsel maliklerinin ilave otopark yapmak istediği durumlar ile birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerine göre otopark ihtiyacını karşılayamadığı idarece tespit edilen yeni yapılarda; ticari amaçla işletilmemek, 634 sayılı Kanun uyarınca muvafakat alınmak, ayrıca değişiklikten etkilenen bağımsız bölüm malikinin muvafakati alınmak ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkilememek kaydıyla arka bahçede binalara 2 metreden fazla yaklaşmamak, arka bahçe mesafesi içinde zemin kat yüksekliğini aşmamak, arka bahçe mesafesi dışında bina yüksekliğini aşmamak kaydıyla zemin üstü mekanik otoparklar ve/veya taşıt asansörü yapılabilir.
e) Ticaret alanları, ticaretin yapılabildiği karma kullanımlar ile ticaretin yapılabildiği konut alanlarında, binanın ihtiyacı olan otoparkını parsel veya bina bünyesinde karşılamak, otopark dışında hiçbir kullanım getirmemek, bahçe mesafelerini korumak şartıyla bağımsız bölüm olarak bodrum katlarında ve girişi zemin kattan da olabilen ticari amaçlı otoparklar yapılabilir. Ticari amaçlı dışa dönük olarak kullanılan otoparklarda 634 sayılı Kanun uyarınca parsel maliklerinin muvafakati ve UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu görüşü alınarak uygulama yapılır. Bu otoparkların, giriş ve çıkışlarının binanın kullanımına ait otoparklardan ayrı düzenlenmesi, tavan döşemelerinde ve diğer bağımsız bölümlere bitişik duvarlarında ilgili mevzuatına göre ses, ısı ve su yalıtımı yapılması, dışa bakan cephelerinin bina estetiğiyle uyumlu olması zorunludur.
f) İlgili mevzuat gereğince binanın serpinti sığınağı olarak kullanılmak üzere ayrılmış bölümleri, barış zamanında ilave otopark olarak kullanılabilir. Ancak binanın ihtiyacı olan otopark mahallerinin ayrı ayrı düzenlenmesi zorunludur. Sığınakların ilave otopark olarak kullanılabilmesi için tasdikli mimari projenin, araçların giriş-çıkış ve park etme düzeni açısından uygun olması gereklidir.
g) Otopark Yönetmeliği kapsamında kalan yerleşmelerin imar planlarında bu Yönetmeliğin uygulanamayacağına dair hüküm getirilemez.
ğ) Toplu konut inşaatlarında, sanayi ve depolama tesislerinde, kamu kurum ve kuruluşları, halkın toplu kullanımına açık alışveriş merkezleri, sinema, tiyatro gibi yapılarda, ağız diş sağlığı merkezleri ve hastanelerde, otellerde, stadyum ve kapalı spor tesislerinde, üniversitelerde, düğün salonlarında otopark ihtiyacının bina bünyesinde veya parselinde ya da bu Yönetmelik kapsamında parselinde otopark teşkilinin mümkün olmaması halinde komşu parselde karşılanması zorunludur. (...)" hükmüne yer verilmiştir.
12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesine eklenen davaya konu 2. fıkrada; "Afetlere hazırlık kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parsellerde yeni yapılacak yapıların otopark ihtiyacının çözümünde; bu Yönetmelikte belirtilen usuller herhangi bir öncelik sırası olmadan uygulanabileceği gibi otopark bedeline ve bu bedelin hesabına esas asgari otopark miktarlarına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla ruhsat vermeye yetkili idaresince meclis kararı alınmak suretiyle farklı usuller de belirlenebilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının zorunlu olduğu kuralına yer verildikten sonra, aynı fıkranın (e) bendinde otopark ihtiyacının yerinde karşılanması mümkün olmayan durumlara yer verildiği, (f) bendinde, parselde ihtiyaç duyulan otopark ihtiyacının yerinde karşılanmasının mümkün olmaması halinde, otopark ihtiyacının komşu parsellerde ortak veya ada içi otopark uygulamasıyla ya da tapuda süresiz irtifak kurulması yoluyla karşılanabileceği, bunlar da mümkün değil ise karşılanamayan otopark ihtiyacının Yönetmeliğin 12. maddesinde yer verilen esaslar çerçevesinde, bölge otoparklarından tahsis yapılmak suretiyle karşılanmasını teminen otopark bedeli alınmak suretiyle karşılanacağının düzenlendiği görülmektedir.
Uyuşmazlık konusu Yönetmelik değişikliği ile bahsi geçen düzenlemeyi izleyecek şekilde eklenen 2. fıkrada, afetlere hazırlık kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parsellerde yeni yapılacak yapıların otopark ihtiyacının çözümünde, Yönetmelikte belirtilen usuller arasında herhangi bir öncelik sırası olmadan uygulama yapılabileceği veya otopark bedeline ve bu bedelin hesabına esas asgari otopark miktarlarına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla ruhsat vermeye yetkili idaresince meclis kararı alınmak suretiyle farklı usullerin belirlenebileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 37. ve 44. maddelerine dayanılarak çıkarılan Otopark Yönetmeliği'nin amacı, yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemek olduğundan yapı ruhsatı verilecek binaların otopark ihtiyacının tespit edilmesi açısından genel düzenleyici işlem Otopark Yönetmeliği'dir. Bu kapsamda, 6306 sayılı Kanun kapsamında, riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parsellerde yeni yapılacak yapıların otopark ihtiyacının çözümünde de Otopark Yönetmeliği'ndeki genel hükümlerin uygulama alanı bulduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu hükümde, "Yönetmelikte belirtilen usuller" ve "ruhsat vermeye yetkili idaresince meclis kararı alınmak suretiyle uygulancak farklı usullere" ilişkin iki farklı yöntem öngörülmesi karşısında bu düzenlemelerin hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri ile eşitlik ilkesi bakımından ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
Hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri olan hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Kanunlara güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen bireyin, bu kanunların uygulanmasına devam edileceği yolunda oluşan beklentisinin mümkün olduğunca korunması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.
Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir.
Riskli yapı tespiti bulunan parseller için 6306 sayılı Kanun ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde vergi, harç ve belediyelere ödenecek ücretlerle ilgili istisnalar getirilmiş olup dönüşümün hızlandırılması, kolaylaştırılması ve teşvik edilmesi bakımından anılan kanunlardaki istisnai hükümlerin geçerli olduğu görülmektedir. Buna karşın, Otopark Yönetmeliği'ne eklenen davaya konu hüküm ile anılan Kanun'un amacının aşılarak komşu parseller arasında farklı düzenlemelerin uygulanmasına neden olunduğu görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, İmar Kanunu'nun "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesinde otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususların ve otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceğinin Yönetmelikte belirleneceği hüküm altına alınmasına karşın, 12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen dava konusu 2. fıkra ile bu yetkinin, riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu parseller açısından belediye meclisine verildiği, bu kapsamda, ilgili belediye meclisince birden fazla parselin bulunduğu bir yapı adası içerisinde riskli yapı tespiti yapılan binanın yer aldığı parselin ve riskli yapı tespiti yapılmamış diğer parsellerin otopark ihtiyacının belirlenmesinde farklılıkların ortaya çıkmasına neden olacak şekilde karar alınabilmesine imkan tanındığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu düzenleme uyarınca; aynı ada içinde riskli yapı tespiti bulunan parseller bakımından Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemeler, herhangi bir sıralama olmadan uygulanabileceği gibi, ilgili belediye meclisince karar alınarak tamamen farklı ve ilgilisince öngörülmesi mümkün olmayan belirsiz usullerin de uygulamaya konulabileceği, bu durumun ise eşitlik, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil edeceği ve keyfiliğe neden olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu Yönetmelik hükmünde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Dava konusu 12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Otopark Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin 2. fıkrası ile Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesine eklenen 2. fıkranın İPTALİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...- TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4\. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.