Danıştay danistay 2023/5021 E. 2025/2457 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/5021
Karar No : 2025/2457

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av....

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, imar planında blok nizam 5 kat yapılaşma konut alanında kalan taşınmaz üzerinde bina cephesi 50 metreyi geçmeyen ancak bina cepheleri toplamı 65 metre olan ikili veya üçlü blok şeklinde yapılar yapmak istediğinden bahisle taşınmazı üzerinde belirtilen yapılaşma koşullarında yapı yapabileceği yönünde işlem tesis edilmesi talebiyle yapılan 31/10/2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ve dayanağı Tepebaşı Belediyesi 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı plan notlarının 11 sayılı maddesinin birinci cümlesinde yer alan "blok yapı nizamında 50.00 metreyi" ibaresi ile aynı maddenin (b) fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "cephe 50.00 metreye" ve "bina cephesinin 50.00 metreyi veya" ibarelerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı başvurusunun reddine yönelik işlem yönünden; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde (PAİY) “blok nizam” tanımı yapılmakta ise de blok yapı nizamında blok boyuna ilişkin hükmün yürürlükte bulunan PAİY'de yer almadığı gibi anılan Yönetmeliğin değiştirilemez hükümleri kapsamında da bulunmadığı, bu nedenle davaya konu alanda geçerli olan imar planı ve notlarının uygulanmasının mümkün olduğu, öte yandan, dava konusu parselin üç yola cepheli olduğu, bu yollardan 5'er, güneydeki ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdan 3,5 metre çekilerek oluşturulacak bina kitlesinin taban oturumu 1.207 m² olacağı, parsel alanı 2.045 m² olarak hesaplandığında taban alanı katsayısı %59 olacağından taşınmazda yapılacak binanın taban oturumunun Yönetmeliğin idarelerce değiştirilemez hükümlerinden olan 5. Maddenin 6. fıkrasına aykırılık oluşturacağı, Yönetmelik hükümlerine göre, 2.045,00 m² yüzölçümlü parselde, taban oturumu 818,00 m² olan bir bina inşa edilmesi mümkün olduğundan parsel derinliği ortalamasının 18.76 metre olacak binanın inşası için de blok genişliğinin en çok 43.60 metre olabileceği, bu durumda, davalının ret cevabında hukuka aykırılık olmadığı, plan notu yönünden ise; iptali istenilen plan notunun (b) fıkrasındaki "cepheye 50.00 metreye" ve "bina cephesinin 50.00 metreyi veya" ibareleri “konut” yapıları için düzenlenmediğinden davacı parseli açısından uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı, uygulama imar planı notunun iptali istenen ifadeleri yönünden ise, maddenin ilk kısmı ile ikinci kısmı arasında çelişki olmadığı, ikinci kısımdaki ifadenin küçük parsellerin birleştirilmesi halinde uygulanabileceği, PAİY'de aksi yönde bir düzenleme bulunmadığından cephe genişliğinin imar planları ile belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, ayrıca dava konusu uygulama imar planında blok nizam beş katlı (BL-5) yapılaşma hakkının tanımlandığı, çekme mesafelerine göre belirlenen yapı alanında Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. maddesinin 6. fıkrası uyarınca TAKS'ın Yönetmelik ile belirleneceğinin belirtilmesi ve Yönetmelikte de bu oranın %40 olması gerektiği yönündeki hüküm bulunması ve bu hükmün belediyelerce çıkarılacak yönetmelik ve plan notu ile aşılamayacağı hususu birlikte değerlendirildiğinde, Tepebaşı Belediyesi 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı notlarının 11. sayılı maddesinin (bu kapsamda “birinci cümlesinde yer alan “cepheye 50,00 metreye” ve “bina cephesinin 50,00 metreyi veya” ibarelerinin) şehircilik ve planlama ilkelerine ve imar mevzuatına aykırılık taşımadığı neticesine varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacının plan tadilatı yapılarak taşınmazının yapılaşma koşulunun ayrık nizam olarak değiştirilmesi talebinin, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden uygun olup olmadığı konusunda yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince bu konuda karar verme yetkisini haiz belediye meclisince değerlendirilerek karara bağlanması gerekirken, belediye meclisine sunulmaksızın Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı, dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu yönünden ise davacı başvurusunun yetkili belediye meclisince karar verilirken karara bağlanabilecek bir husus olduğundan bu aşamada davanın anılan kısmı hakkında karar verilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında isabet görülmediği neticesine varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptaline, dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu yönünden ise dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY : Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, davalı idareye yapılan 21/01/2019 tarihli başvuruda, parselde yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi, geriatri kliniği, eczane, poliklinik, laboratuvar ve tetkik hizmetleri, diyetisyen ve fizyoterapi hizmetleri, hemşire ve hastabakıcı hizmetleri, refakatçi desteği, düzenli doktor muayenesi ve evde bakım merkezi gibi konut dışı hizmetlerin verildiği yaşlılar için tasarlanmış bağımsız bölümler yapılmasının istenildiği, bunun için imar planı değişikliğine gerek olmadığı belirtilerek 65 metre bina cephesi için onay verilmesi talebinde bulunulmuştur.
Davalı idare tarafından, 07/02/2019 tarihli yazı ile, uygulama imar planı notlarının 11 sayılı maddesine göre, bina cephesinin en çok 50 metre olabileceği, 65 metre olmasının mümkün olmadığı cevabı verilmesi üzerine, davacı tarafından 31/10/2019 tarihinde yeniden yapılan başvuruda, imar planı notlarının 11 sayılı maddesinde bina cephesi için 50 metre sınırlaması getirildiği ancak parselde ikili üçlü bloklar yapılması halinde, bina cepheleri toplamına ilişkin bir sınırlama getirilmediğinden bina cepheleri toplamında 50 metre şartının aranmadığına dair işlem tesis edilmesi talep edilmiştir.
Davalı idarenin ...tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü cevabında, imar planı notuna göre eğitim, sağlık, turizm gibi konut dışı fonksiyonlarda bina cephesinin 50 metreyi aşması halinde büyükşehir belediyesi görüşü alınarak yapı yapılabileceği, ancak davaya konu parselde bu fonksiyonların yer almasının mümkün olmadığı, dolayısıyla 50 metreyi aşan bina cephesi düzenlenmesinin uygulanmasının söz konusu olamayacağı davacıya bildirilmiştir.
Bunun üzerine, ... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin ve anılan işleme dayanak gösterilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı notlarının 11 sayılı maddesinin birinci cümlesinde yer alan "blok yapı nizamında 50.00 metreyi" ibaresi ile aynı maddenin (b) fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "cephe 50.00 metreye" ve "bina cephesinin 50.00 metreyi veya" ibarelerinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. maddesinde; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.” hükmü, 22. maddesinde; “Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir.” hükmü,
03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "ppp) yapı nizamı: Uygulama imar planı ile belirlenen ayrık, blok ve bitişik nizamdan birini, 1) Ayrık nizam: Hiç bir yanından komşu parseldeki binalara bitişik olmayan yapı nizamını, 2) Bitişik nizam: Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan ve ortak alandan arka bahçeye çıkış sağlanan yapı nizamını, 3) Blok nizam: İmar planı veya bu Yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği belirlenmiş yapı kitlesinin, bir parsel veya dilatasyonla ayrılmak suretiyle birden fazla parsel üzerine oturduğu bahçeli yapı nizamını (Bir taraftan komşu parseldeki binaya bitişik, diğer taraftan ayrık olan ikili veya ikiz nizamlar, blok nizam olarak değerlendirilir.) ifade ettiğinin belirtildiği, 54. maddesinin 1. fıkrasında, Kanun ve bu Yönetmelikle getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamayacağının kurala bağlandığı, yapı ruhsatı işlerine ilişkin esasların düzenlendiği, 55. maddede, yeni inşaat, ilave ve esaslı tadilat yapmak üzere parsele ait imar durum belgesi, yol kotu tutanağı, kanal kotu tutanağı ve uygulama imar planına esas onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporunun parselin bulunduğu alana esas bölümünü almak için; yapı sahipleri veya vekillerinin, başvuru dilekçelerine aplikasyon krokisini ve tapu kayıt örneğini veya istisnaî hâllerde tapu kayıt örneği yerine geçen belgeleri ekleyerek ilgili idareye müracaat etmesi gerektiği düzenlemesine yer verildiği, "Yapı projeleri" başlıklı 57. maddede ise "(1) Yapı sahibi veya vekilince 55 inci maddede sayılan belgelere göre ilgili kanun, plan, bu Yönetmelik, Türk Standartları, çevre şartları, fen, sanat ve sağlık kurallarına ve ilgili bütün mevzuat hükümlerine uygun olmak üzere bu maddede belirtilen projeler hazırlatılır. (2) Mimari proje; a) Mimarlar tarafından uygulama imar planına, parselasyon planına ve bu Yönetmelik esaslarına uygun olarak hazırlanır ve bu proje; 1) Vaziyet planı 2) Kat irtifakına ve kat mülkiyetine esas paylaşım tablosu, 3) Bağımsız bölümler ile ortak alanların brüt inşaat alanı, eklentiler ve toplam yapı inşaat alanının yer aldığı metrekare cetveli, 4) Bodrum katlar dâhil olmak üzere bütün kat planları, 5) Çatı planı, 6) Kat ve çatı planlarına ilişkin bir tanesi ortak merdivenden geçmek üzere en az iki adet kesit ve yeteri sayıda görünüş, 7) Toprak kazı hesabı, 8) Gerektiğinde sistem kesitleri ve nokta detayları bulunan avan proje ve uygulama projeleri, 9) Otopark, sığınak ve ağaç hesaplarından, oluşur. b) Ayrıca ilgili mühendis ve mimarlarca hazırlanan; asansör avan projesi, ısı ve su yalıtım projesi veya raporu, gürültüye karşı korunma proje veya raporu, yerleşme ve yapının özelliğine göre ilgili idarece istenecek peyzaj projesi de eklenir.(...)" hükmüne yer verildiği görülmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davaya konu işlemin tesis edilmesine esas davacı başvurusunda ve dava dilekçesinin içeriğinde imar planı değişikliği yapılmasına yönelik herhangi bir ifadeye yer verilmediği gibi imar planı değişikliği yapılması sonucuna neden olacak bir talepte de bulunulmadığı, bununla birlikte, imar planı notunun davacı taşınmazı bakımından ne şekilde uygulanacağının ortaya koyulmasını ve yapılaşma koşulları bakımından davalı idare tarafından bir değerlendirme yapılmasını sağlamaya yönelik olarak başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, imar durumu belgesi veya yapı ruhsatı düzenlenmesinin istenilmesi hallerinde olduğu gibi parsel özelinde hangi yapılaşma koşullarının ne şekilde uygulanacağının ortaya koyulması amacıyla yapılan davacı başvurusunun değerlendirilmesinde de davalı Tepebaşı Belediye Meclisinin değil Tepebaşı Belediye Başkanlığının yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince uyuşmazlığın işin esası yönünden tekrar değerlendirilmesi gerektiğinden, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu kararda isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2\. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin iptali, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı notlarının 11 sayılı maddesinin birinci cümlesinde yer alan "blok yapı nizamında 50.00 metreyi" ibaresi ile aynı maddenin (b) fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "cephe 50.00 metreye" ve "bina cephesinin 50.00 metreyi veya" ibareleri yönünden ise davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.