Danıştay danistay 2023/4694 E. 2025/2459 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/4694
Karar No : 2025/2459

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Demir ve Çelik AŞ
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay İli, İskenderun İlçesi, ... Mevki, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan Hatay İli, İskenderun İlçesi ve yakın çevresini kapsayan 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar planının taşınmaza yönelik kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında, taşınmazın doğusunda öngörülen 15 metre en kesitli taşıt yolunun alanda yer alan tesisler, çimento fabrikası, liman sahası ve lojman alanları arasında acil durumlar ve kaza anlarında kullanılabilecek alternatif eksen oluşturduğu, taşıt yollarının bir bölümünün hali hazırda açılmış ve kullanılmakta olduğu, taşınmazın kuzeyinde gösterilen fabrika ve tesislerin işleyişi için gerekli kanal hattının plan paftası üzerinde gösterilmesinin şehircilik ilkelerine ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir durum oluşturmadığı, dava konusu planın üst kademesindeki 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile uyumlu olduğu görüldüğünden, dava konusu imar planının davacı şirketin parseline ilişkin kısmının şehircilik ilkelerine, ilgili mevzuat hükümlerine ve kamu yararına aykırılık taşımadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi, kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Hatay İli, İskenderun İlçesi, ... Mevki, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan Hatay İli, İskenderun İlçesi ve yakın çevresini kapsayan 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar planının taşınmaza yönelik kısmına ilişkin olarak davacı şirket tarafından taşınmazın üst ölçekli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında sanayi alanı olarak planlı olduğu, ancak dava konusu nazım imar planında yol, kanal ve park alanı olarak planlandığından taşınmazın sanayi alanı olarak planlanması için imar planına askı sürecinde yapılan itirazın reddi üzerine, 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının taşınmaza yönelik kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinin 1. fıkrasında; planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu bulunduğu hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu nazım imar planı ile taşınmaza getirilen kanal ve yol alanı kullanım kararına ilişkin kısmı yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık ilkesi" uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu ve istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.
Uyuşmazlık hakkında karar verilebilmesi için öncelikle, görülmekte olan davanın konusunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde; davanın uyuşmazlık konusu parsellere getirilen kanal, park ve yol alanı kullanım kararlarının iptali istemiyle açıldığı, İdare Mahkemesince dava konusu nazım imar planı ile taşınmaza getirilen kanal ve yol alanı kullanım kararına itiraz edildiği kabul edilerek, taşınmazın kanal ve yol alanında kalan kısmına ilişkin yapılan inceleme ve değerlendirmelerle dava konusu imar planının davacı şirketin parseline ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verildiği görülmüş ise de davacı tarafından dava konusu nazım imar planında taşınmazın park alanında kalan kısmına da itiraz ederek dava açılmış olduğu dikkate alındığında, Mahkemece park alanına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadan eksik hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından iptali istenilen dava konusu nazım imar planında taşınmaza getirilen park alanı kullanım kararına ilişkin olarak İdare Mahkemesince bir inceleme yapılarak hüküm kurulması gerekmekte olduğundan, dava konusu işlemin bu kısmına ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, uyuşmazlığa konu taşınmazın komşuluğunda bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdaki park alanına ilişkin olarak aynı dava konusu imar planına karşı davacı tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Dairemizin 17/04/2025 tarih E:2023/7540, K:2025/2124 sayılı kararı ile onanmasına karar verilmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taşınmazın kanal ve yol alanına ilişkin kısmının ONANMASINA, park alanına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.